Protestoları izleyen önde gelen bir insan hakları grubuna dayandırılan iddialara göre İran’da devam eden protestolar sırasında 500’den fazla kişi hayatını kaybetti. Bu arada ABD’deki Trump yönetimi muhalifleri desteklemeye yönelik seçenekleri görüşmeyi planlıyor.
Öne çıkanlar
• Reuters’ın, ABD merkezli İnsan Hakları Aktivistleri Haber Ajansı’nın (HRANA) verilerine dayandırdığı haberine göre İran’da en az 538 kişi öldürüldü. Bu sayıya 490 protestocu ve 38 güvenlik gücü mensubunun dahil olduğu belirtildi. Örgüt ayrıca, protestolar sırasında 10 binden fazla kişinin tutuklandığını belirtti.
• Wall Street Journal’a göre ABD Başkanı Donald Trump’ın İran protestolarına nasıl yaklaşılacağına dair seçenekleri görüşmek üzere salı günü kabine üyeleri ve askeri liderlerle bir araya gelmesi bekleniyor.
• Toplantıya ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio, Savunma Bakanı Pete Hegseth ve Genelkurmay Başkanları Birliği Başkanı General Dan Caine katılacak.
• Protestolar, İran riyalinin çökmesinin ardından 28 Aralık’ta başladı ancak gösteriler o tarihten bu yana, 1979 devriminden sonra kurulan ülkenin İslam Cumhuriyeti yönetiminin sona erdirilmesi çağrılarına dönüştü.
• Ortadoğu’da yükselen tansiyon değerli metallerdeki ralliyi de destekledi. Altın fiyatları, 4.600 doları aşarak tarihi rekor kırdı. Gümüş de benzer bir ivmeyle tüm zamanların en yüksek seviyesini görürken, piyasalarda güvenli liman arayışı hız kazandı.
Arka plan
Hükümet karşıtı protestolar aralık ayında İran genelinde patlak verdi ve son 15 gün içinde ülke çapına yayıldı. HRANA’nın yaptığı açıklamaya göre protestolar son günlerde yoğunlaştı ve geçen hafta zirveye ulaştı. İran genelinde 96 şehirde gösteriler gerçekleşti. Tahran’da ise grup, protestoları hükümetin güvenlik güçlerinin baskısına bir yanıt olarak “dağınık, kısa süreli toplanmalar” şeklinde tanımladı. HRANA’nın 11 Ocak Pazar günü günü bildirdiği veriler, 1o Ocak Cumartesi günkü raporunda yer alan 116 ölü ve 2 bin 338 tutuklu sayısına kıyasla büyük bir artışa işaret ediyor. Norveç merkezli İran İnsan Hakları grubu ise cumartesi günü itibarıyla en az 192 ölümü doğrulayabildiğini söyledi. İran hükümeti pazar günü itibarıyla resmi bir ölü sayısı açıklamadı.
İran’dan ABD’ye saldırı tehdidi
İran Meclis Başkanı Muhammed Bakır Kalibaf, ABD’nin askeri olarak müdahale etmesi halinde misilleme sözü verdi. Kalibaf ülkesinin parlamentosunda yaptığı konuşmada, “İran’a yönelik bir saldırı durumunda, hem işgal altındaki topraklar hem de bölgedeki tüm Amerikan askeri merkezleri, üsleri ve gemileri bizim meşru hedeflerimiz olacaktır” dedi. “İşgal altındaki topraklar” ifadesi, geçen yaz İran’la füze ve insansız hava aracı saldırıları gerçekleştiren İsrail’i ifade ediyor. Trump 9 Ocak Cuma günü, İran hükümeti “insanları öldürmeye başlarsa” ABD’nin “devreye gireceğini” söyledi. ABD Başkanı, geçen hafta Beyaz Saray’da yaptığı açıklamada, bunun “kara birlikleri göndermek anlamına gelmediğini ancak canlarını çok acıtacak şekilde vurmak anlamına geldiğini” ifade etti.