ABD ordusunun, İran’a bir Kara Kuvvetleri tugayı göndermeyi değerlendirdiği ve bunun muhtemelen İran için kilit bir petrol merkezi olan Hark Adası’nın ele geçirilmesine yardımcı olabileceği söyleniyor. ABD Başkanı Donald Trump’ın önemli bir hedef olarak gördüğü bu strateji, petrol fiyatlarını daha da yükseltebilecek ciddi riskler barındırıyor.
Öne çıkanlar
• Wall Street Journal iki ismi açıklanmayan ABD’li yetkiliye dayandırdığı haberinde, Pentagon’un yaklaşık üç bin askerden oluşan 82. Hava İndirme Tümeni’ni Orta Doğu’ya konuşlandırmak üzere yazılı bir emir verdiğini yazdı.
• Bu haber New York Times’ın bir gün önce yayımladığı ve Kara Kuvvetleri muharip birliklerinin konuşlandırılma ihtimaline değinen haberin ardından geldi. İsmi açıklanmayan savunma yetkililerine göre bu birlikler, 82. Hava İndirme Tümeni’nin 18 saat içinde dünyanın herhangi bir yerine gönderilebilen “Acil Müdahale Gücü”nden geliyor ve Hark Adası’nın ele geçirilmesine yardımcı olabilir.
• Axios’un geçen hafta ismi açıklanmayan kaynaklara dayandırdığı haberine göre Trump, Hürmüz Boğazı’nı açması için İran’a baskı yapmak amacıyla adayı ele geçirmeyi değerlendiriyor. Şubat ayı sonunda başlayan çatışmalardan bu yana bu önemli petrol geçiş noktası fiilen kapalı durumda.
• Trump’ın Hark Adası konusundaki düşünceleri net değil. Bu ayın başlarında adayı ele geçirmenin İran savaşı öncelikleri listesinde “üst sıralarda olmadığını” söylemişti ancak geçen hafta, “Adayı istediğimiz zaman yok edebiliriz. Brular hariç her şeyi yok ettik” diyerek, ayın başında adadaki askeri altyapıya yönelik hedefli saldırılara atıfta bulundu ve “boruları bıraktık çünkü onları yeniden inşa etmek yıllar alır” diye ekledi.
• Trump uzun zamandır Hark Adası’na saldırma fikrini dile getiriyor. 1988’de The Guardian’a verdiği röportajda, İran ABD güçlerine saldırırsa “Hark Adası’nı mahvederdim. Gider ve ele geçirirdim” demişti.
ABD Hark Adası’nı ne zaman işgal edebilir?
Axios’a konuşan ve strateji hakkında bilgi sahibi olan ismi açıklanmayan bir kaynağa göre Trump adayı ele geçirmeye karar verirse, operasyonun gerçekleşmesi yaklaşık bir ay sürebilir. Bu süre ABD’ye “İran’ı saldırılarla daha da zayıflatma” imkanı tanıyacaktır. ABD, 13 Mart’ta Hark Adası’nda 90’dan fazla hedefe saldırı düzenledi. Genelkurmay Başkanı Dan Caine’e göre bu hedefler arasında hava savunma sistemleri, deniz üssü, mayın depolama ve konuşlandırma tesisleri dahil olmak üzere tüm askeri altyapı bulunuyordu. Trump, saldırıların adadaki askeri tesisleri “tamamen yok ettiğini” söyledi ancak petrol altyapısına dokunulmadığını belirtti ve “tek bir sözle borular da yok olur, yeniden inşa etmek uzun zaman alır” diye uyardı.
New York Times’a göre saldırılarda zarar gören hava alanlarının, ABD askerleri gönderilmeden önce muhtemelen onarılması gerekecek. İsmi açıklanmayan eski ABD’li komutanlara göre bu onarımlar büyük ihtimalle Deniz Piyadeleri tarafından yapılacak ve 82. Hava İndirme Tümeni tarafından desteklenecek.
Hark adası nerede ve üzerinde neler var?
Ada, İran kıyılarının yaklaşık 25 kilometre açığında, Basra Körfezi’nin kuzeyinde bulunan bir mercan çıkıntısı. Adada çoğu petrol işçisi olmak üzere yaklaşık 20 bin kişi yaşıyor. Ada, İran’ın petrol ihracatının yaklaşık yüzde 90’ını işliyor ve ana petrol sahalarına bağlanan depolama tesisleri ile boru hatlarına ev sahipliği yapıyor. İran Petrol Bakanlığı adada üç büyük enerji altyapı merkezi işletiyor. Bunlardan biri ülkenin en büyük rafinerisi olan Falat İran Petrol Şirketi’ne ait. Hark Petrokimya Şirketi de adada bulunuyor. Ada, aynı anda 10 büyük petrol tankerini ağırlayabilecek limanlara sahip. Bu tankerler, Hürmüz Boğazı üzerinden Arap Denizi’ne sevkiyat yapıyor ve çoğu, İran’ın ham petrol ihracatının yaklaşık yüzde 90’ını satın alan Çin’e gidiyor.
Hark Adası’nın işgal edilmesiyle doğabilecek riskler
Adanın petrol altyapısına saldırmak İran ekonomisine ciddi zarar verebilir ancak bu durum önemli riskler de içerir. Bunlar arasında İran’ın diğer Basra Körfezi ülkelerine yönelik misilleme saldırıları ve küresel petrol fiyatlarının daha da yükselmesi de var. Ayrıca bunun İran’ı Hürmüz Boğazı’nı yeniden açmaya zorlayacağına dair bir garanti yok.
İran’da herhangi bir yere kara birlikleri göndermek Amerikan kamuoyunda da desteklenmiyor Reuters/Ipsos anketine göre yalnızca yüzde 7’lik bir kesim geniş çaplı bir kara savaşını desteklerken, yüzde 65 Trump’ın yine de böyle bir operasyon başlatacağını düşünüyor. Trump yakın zamanda gazetecilere, “Hiçbir yere asker göndermiyorum” dedi ancak “Gönderiyor olsaydım bile size söylemezdim” diye ekledi.