Financial Times’ın haberine göre, Körfez İşbirliği Konseyi üyesi ülkelerin dışişleri bakanları ile İranlı üst düzey bir yetkilinin, pazartesi günü Umman’ın Salalah kentinde bir araya gelmesi planlanıyor. Toplantının gerçekleşmesi halinde, şubat ayında başlayan çatışmaların ardından taraflar arasında üst düzeydeki ilk doğrudan temas kurulmuş olacak.
Şubat ayından bu yana ilk üst düzey görüşme
Planlanan toplantı, bölgedeki diplomatik temasların yeniden canlanması açısından önem taşıyor. Görüşmede Körfez ülkeleri, İran ve Umman’ın yanı sıra Hürmüz Boğazı’ndaki deniz trafiğinin yeniden düzenlenmesine yönelik geçici formülün ele alınması bekleniyor.
Körfez İşbirliği Konseyi; Suudi Arabistan, Birleşik Arap Emirlikleri, Katar, Kuveyt, Bahreyn ve Umman’dan oluşuyor.
Gemiler için geçici koridor oluşturulması gündemde
İran ve Umman, ticari gemilerin Hürmüz Boğazı’ndan geçişini kolaylaştıracak geçici bir düzenleme üzerinde çalışıyor. Plan kapsamında gemilerin boğaza İran karasularından girmesi ve ağırlıklı olarak Umman tarafındaki sulardan çıkması öngörülüyor.
Umman yönetimi, oluşturulması planlanan geçiş güzergahının gemilerden herhangi bir ücret alınmadan kullanılabilmesi için haftalardır diplomatik temaslarını sürdürüyor. Geçici düzenlemenin, boğazın uzun vadeli statüsüne ilişkin daha kapsamlı bir anlaşmaya varılıncaya kadar uygulanması hedefleniyor.
Ancak diplomatlara göre, Hürmüz Boğazı’nın tamamen ve sürdürülebilir şekilde yeniden açılması yalnızca Körfez ülkeleri ile İran arasındaki görüşmelere bağlı değil. Bunun için Washington ile Tahran arasında da bir uzlaşma sağlanması gerekiyor.
İran yaptırımların kaldırılmasını istiyor
Görüşmelerde tarafların öncelikleri ise birbirinden ayrışıyor. İran ve Umman, Körfez ülkelerinin desteğiyle ABD’nin İran limanlarına yönelik ablukasının sona erdirilmesini sağlamaya çalışıyor.
Tahran yönetimi, geçici geçiş anlaşmasının sağlanmasının tek başına yeterli olmayacağını savunuyor. İran, Hürmüz Boğazı’nın tamamen açılması karşılığında ablukanın kaldırılması, petrol satışlarına ilişkin muafiyetlerin yeniden uygulanması ve yurt dışında dondurulan varlıklarına erişimin sağlanmasını talep ediyor.
Körfez ülkeleri ise öncelikle ticari gemilerin güvenli ve kesintisiz biçimde boğazdan geçebilmesini sağlayacak, ancak geçici nitelikte bir düzenleme istiyor.
ABD daha kapsamlı anlaşma istiyor
Washington’ın yaklaşımı da müzakerelerin önündeki temel başlıklardan biri olarak öne çıkıyor. ABD, haziran ayında kısa süreli olarak gündeme gelen mutabakat formülüne geri dönmek yerine, nükleer programı da kapsayan daha geniş bir anlaşma yapılmasını istiyor.
ABD ile İran arasında şu aşamada doğrudan müzakere yürütülmüyor. Umman başta olmak üzere arabulucu ülkeler ise tarafların yeniden müzakere masasına dönmesini sağlayacak seçenekler üzerinde çalışıyor.
Diplomatik çabaların merkezinde, bir yandan Hürmüz Boğazı’ndaki ticari trafiğin yeniden güvence altına alınması, diğer yandan ABD ile İran arasındaki daha geniş kapsamlı anlaşmazlığın çözümüne zemin hazırlanması bulunuyor.