ABD’nin yüksek gümrük vergileri ve süregelen ticaret gerilimlerine rağmen, Çin’in ticaret hacmi büyük bir artış gösteriyor. Zorlu küresel ticaret ortamına rağmen ihracatçıların ivmelerini korumasıyla birlikte Çin’in dış ticaretindeki güçlü seyir sürüyor.
Çin’in ihracatı Ağustos ayında keskin bir yükseliş kaydederken ithalat da güçlü seyrini korudu. Ağustos’ta ihracat yıllık yüzde 25,0 oranında artarak, bir önceki dönemdeki yüzde 23,9’luk artış hızını geride bıraktı. İthalatı da yüzde 28,2 artarken, dış ticaret fazlası, bir önceki dönemdeki 112,5 milyar dolardan 119,09 milyar dolara yükseldi. İthalat hacmi ihracata kıyasla çok daha düşük seviyede kaldı. Bu durum, dış ticaret fazlasının büyümesine yol açtı. İhracat, yarı iletkenler, elektronik ürünler ve elektrikli araçların öncülüğünde artarken, ithalattaki artış yapay zeka ile ilgili girdilere ve metallere olan talepten kaynaklandı.
Özellikle entegre devre ihracatı, bir önceki yıla kıyasla neredeyse yüzde 130 oranında arttı. Yüksek teknoloji ekipman ihracatı ise yüzde 57’lik bir artış gösterdi. Öte yandan, araç ihracatında düşüş yaşandı. Dolayısıyla, Çin’in ihracat performansının giderek artan bir şekilde yapay zeka yatırımlarındaki yükselişle bağlantılı hale geldi.
Çin’in aşırı kapasite sorununu devam ederken, bazı ülkeler Çin’i ihracatı sübvanse etmekle ve ürünleri maliyetin altında fiyatlarla satmakla suçluyor. Nitekim birçok Çinli sanayi şirketi kârlı değil. Çin’in agresif ihracat politikalarına karşı birçok ülkede, özellikle de otomotiv sektörünün artan rekabet baskısıyla karşı karşıya olduğu Avrupa’da tepkiler giderek artıyor.
Çin’in ihracat yapısı ve küresel ticaretteki rolü de radikal bir değişimden geçiyor. Daha önce “dünyanın fabrikası” rolünü üstlenen doğrudan tüketiciye yönelik nihai ürün ihracatı yapan Çin artık dünyadaki diğer üretim merkezlerini besleyen bir ara mal ve sermaye malı tedarikçisi haline geldi. Özellikle ASEAN ülkeleri ve Meksika gibi gelişmekte olan dinamik ekonomilere yapılan endüstriyel bileşen, makine ve parça ihracatı hızla artıyor.
Küresel yönetim danışmanlığı şirketi McKinsey’in raporuna göre, “fabrikaların fabrikası” konumunu güçlendiren Çin’in toplam ihracat artışının yaklaşık dörtte üçünü ara malı ihracatı oluşturuyor. En çok artış da hafıza çipleri ve pillerde oldu.
Ticaretin yönü Asya-Pasifik’e kaydığını vurgulayan McKinsey, yapay zeka ticaretindeki hızlı artışın etkisiyle, Çin’in Asya içindeki ticaret ortaklarına yönelimi hız kazandığını, özellikle Güney Kore ve Vietnam’a ihracatın yükselişte olduğunu belirtiyor. Güneydoğu Asya’ya ihracat yüzde 30,2; Güney Kore ve Tayvan’a ise yüzde 40’ın üzerinde artış gösterdi. Diğer yandan, ABD ve Çin arasındaki ticaret hacmi gümrük vergilerinin etkisiyle yüzde 30 daraldı. Böylece, Çin ihracatında ABD’nin payı 2 puan daha geriledi.
Diğer yandan Deloitte, Çin Batı’nın gümrük duvarlarını aşmak için, tedarik zincirini farklı kanallara kaydırdığını vurguluyor. Bu durum, Meksika, Tayland, Malezya, Endonezya, Vietnam ve Hindistan gibi ülkelerin sanayileşmesini hızlandırırken, küresel ticaret bloklarının birbirine göbekten bağlı kalmaya devam edeceğini ancak şekil değiştireceğini gösteriyor.
Çin’in Batı pazarlarına birer “arka kapı” veya üretim köprüsü olarak kullandığı ve yatırımlarını hızla artırdığı ülkelerin başında Vietnam geliyor. İki ülkenin sınır komşusu olması ve hammadde lojistiğinin çok hızlı yapılabilmesi, bu geçişi kolaylaştırıyor. Son yıllarda Çin’den Vietnam’a kayan yatırımlar, ucuz iş gücü odaklı tekstilden ziyade yüksek teknoloji, elektronik ve temiz enerji gibi Batı’nın en çok gümrük vergisi uyguladığı sektörlerde yoğunlaştı.
Meksika da ABD yaptırımlarını aşmak için Çinli üreticilerin, özellikle otomotiv, elektrikli araç, batarya ve tekstil sektörlerinde en çok yatırım yaptığı ülkelerden biri... ABD-Meksika-Kanada Serbest Ticaret Anlaşması sayesinde Meksika’da üretilen ürünler ABD pazarına gümrük vergisiz veya çok düşük vergilerle girebiliyor.