Sıcaklıkları yükselten hava olayı El Nino, genellikle aralık ayında tam gücüne ulaşıyor. Ancak bu yıl rekor kırması beklenen El Nino şimdiden güçlü ve büyük etkiler yaratıyor; küresel sıcaklıkları yukarı çekiyor, birçok kıtada kurak dönemlere ve ürün kayıplarına neden oluyor. Dünyanın normalde en yağışlı ülkelerinden biri olan Panama'nın bazı bölgeleri, mayıs ayının başından bu yana büyük bir fırtına görmedi. Etiyopya'nın verimli yüksek kesimleri, son kırk yılın en kurak yaz dönemlerinden birini yaşıyor. Hindistan ise ülkedeki modern yağış kayıtlarının 1901'de başlamasından bu yana en kurak beşinci haziran ayını geçirdi.
80 yıl içindeki en güçlüsü
Santa Barbara'daki Kaliforniya Üniversitesi İklim Tehlikeleri Merkezi'nin direktörü Chris Funk, “Bu El Nino etkisinin gerçekten devreye girdiğinin önemli bir işareti” dedi ve bu durumu “erken başlayan El Nino” olarak nitelendirdi. Sahadaki bu sonuçlar, El Nino'nun oluştuğu Pasifik Okyanusu'ndaki değişimlerin büyüklüğünü yansıtıyor. El Nino, alışılmadık derecede sıcak suların birikmesiyle gelişiyor. Bu olaylar her iki ila yedi yılda bir meydana geliyor. Ancak bu yılki El Nino, yaklaşık 80 yıllık kayıtlar içindeki en güçlü olay olma yolunda ilerliyor.
Bilim insanları, insan kaynaklı iklim değişikliğinin daha güçlü ve daha sık El Nino olaylarının ortaya çıkma ihtimalini artırıp artırmadığını tartışıyor. Son 20-30 yıl içindeki El Nino olayları benzer şekilde güçlüydü. Ancak bir El Nino'yu meydana getiren değişkenler karmaşık ve bazı uzmanlar son dönemdeki eğilimin yalnızca rastlantısal bir sinyal olabileceğini savunuyor.
“2035’teki yeni normalin ön gösterimi olacak”
Açık olan şu ki El Nino'nun yarattığı dalgalanmalar, küresel ısınmanın şimdiden beraberinde getirdiği daha güçlü fırtınalara, daha kurak dönemlere ve daha şiddetli orman yangınlarına neden oluyor. El Nino bazı bölgelerde bu olayları daha da şiddetlendirecek ve Pasifik'teki sıcaklığın dünya geneline yayılmasıyla gelecek yıl küresel sıcaklıkları rekor seviyelere çıkarabilir.
Berkeley Earth adlı kâr amacı gütmeyen araştırma kuruluşunda iklim bilimci olan Zeke Hausfather, “2027'de göreceğimiz şey, 2035'te yeni normalin ne olacağına dair küçük bir ön gösterim olacak. Sıcaklık, kuraklık koşulları ve aşırı sıcak açısından tarihimizde daha önce hiç yaşanmamış şeyler göreceğiz” dedi.
Aşırı sıcaklarla geçen bir yıl
El Nino Pasifik Okyanusu'nun belirli, dikdörtgen biçimli bir bölgesindeki deniz yüzeyi sıcaklıklarına bakılarak ölçülüyor. Buradaki sıcaklıklar son üç ayda büyük ölçüde arttı ve tahminler, yıl sonuna gelindiğinde sıcaklıkların modern tarihteki en güçlü El Nino olayları sırasında olduğundan daha fazla normalin üzerine çıkabileceğini gösteriyor. Söz konusu en güçlü olaylar 1982-83, 1997-98 ve 2015-16 yıllarında yaşanmıştı.
ABD Ulusal Okyanus ve Atmosfer İdaresi'ne (NOAA) göre ekim ve aralık ayları arasında El Nino koşullarının çok güçlü olma ihtimali yüzde 81. Bu Pasifik'in söz konusu bölgesindeki üç aylık ortalama sıcaklığın normalden 2 santigrat derece daha yüksek olması anlamına geliyor. Ancak tahminler, bu dönemde günlük okyanus sıcaklıklarının normalin 3 santigrat dereceden fazla üzerine çıkabileceğini gösteriyor.
Santa Barbara'daki Kaliforniya Üniversitesi'nde doçent ve iklim modelleme uzmanı olan Samantha Stevenson-Karl, “Belki kulağa o kadar büyük gelmiyor: üç, hatta dört derece. Gün içinde bu sıcaklık değişimini görüyoruz. Ama okyanus hiçbir zaman o kadar fazla değişmez” dedi.
Pasifik sularındaki fazladan ısı hava sıcaklıklarını da etkiliyor. Yılın ilk aylarında 2026, gezegenin kayıtlardaki en sıcak yılı olan 2024'ten belirgin biçimde daha serindi. Ancak Dr. Hausfather yine de 2026'nın kayıtlardaki en sıcak yıl olma ihtimalini yüzde 40 olarak değerlendiriyor. Bu da dengenin nasıl değişebileceğini gösteriyor. NOAA'ya göre geçen ay, küresel kayıtların tutulmaya başladığı 1850'den bu yana dünyanın en sıcak temmuz ayı olma açısından Temmuz 2024 ile aynı seviyeye ulaştı.
Akut açlıkta artış
El Nino, okyanuslar üzerinden nemli havayı taşıyan rüzgarlarda büyük değişimlere neden oluyor ve yağışa bağlı tarım üzerindeki etkileri bazı bölgelerde şimdiden görülmeye başlandı. Birleşmiş Milletler Dünya Gıda Programı'na göre El Nino, yıl sonuna kadar dünya genelinde yaklaşık 50 milyon kişinin daha akut açlık yaşamasına yol açabilir. Bu da yaklaşık beşte birlik bir artış anlamına geliyor.
Tropikal Pasifik'in batı ucunda El Nino, Güneydoğu Asya'nın bazı bölgelerinde kurak bir yaza yol açarak Tayland, Kamboçya, Vietnam ve Filipinler'de pirinç ve diğer ürünlerin ekimini geciktirdi. Hindistan'da muson yağmurları son haftalarda bazı bölgelerde arttı ancak ülkenin geniş kesimleri hala yağış açığıyla karşı karşıya.
Pasifik'in diğer ucunda ise El Nino, Orta Amerika'da ekimleri geciktirdi ve ürünlerin gelişimini sekteye uğrattı. Guatemala'da temmuz ayındaki yağışlar ortalamanın yüzde 85'ine varan oranlarda altında kaldı ve ürünler üzerindeki stres, normalin çok üzerinde seyreden sıcaklıklar nedeniyle daha da arttı. Panama'da kurak dönem, Panama Kanalı'nın işletilmesiyle ilgili endişeleri artırdı. 2023-24'teki son El Nino sırasında ciddi yağış açığı, su yolundaki trafiği sekteye uğratmıştı. Kanal, yağmurla beslenen bir gölden alınan suyu kullanarak gemileri havuzlarda yükseltip alçaltıyor.