Çin, ABD ve Rusya'nın küresel düzene etkileri gündemdeyken Birleşik Krallık ve Avrupa Birliği (AB), Brexit sonrası ilişkilerini derinleştirmek üzere bir dizi anlaşmaya vardı. Brüksel’de düzenlenen toplantıda resmen onaylanan anlaşmalar, ortak açıklamaya göre gıda ticaretini kolaylaştıracak, karbon piyasalarını birbirine bağlayacak ve gençlerin birbirlerinin ülkelerinde yaşamasına, çalışmasına ve eğitim görmesine imkan sağlayacak. Anlaşma ayrıca, gelecekteki ekonomik uyum konusunda çalışmalara devam edileceğini taahhüt ediyor. Birleşik Krallık’ın AB’nin “Made in Europe” ticaret ve kamu alımları politikasına erişimi konusunda yeni görüşmelerin yapılması bekleniyor.
Brexit sonrası bir anlaşmaya varılması, Birleşik Krallık Başbakanı Andy Burnham ile AB yetkilileri arasında düzenlenen zirvenin temel amacıydı. ABD’nin Avrupa’ya yönelik uzun süredir devam eden güvenlik taahhütlerini sorguladığı, Rusya’nın Ukrayna’da savaş yürüttüğü ve Çin’in kilit kaynakların ihracatını kısıtladığı bir ortamda, her iki taraf da daha sıkı bağların kurulması gerektiğini belirtiyor. Burnham için bu girişimler, Britanya’daki Avrupa karşıtı, popülist sağın yeniden canlanma riskini göze alsa da bölünmüş sol kanadı birleştirmeye de yardımcı oluyor.
Burnham zirvede, “Burada kutlanacak çok şey var ve bence çevremizde değişen bir dünyada birbirimize yeniden yakınlaşmak için birlikte çalışıyoruz ve bunu yaparken kendimizi daha da güçlendiriyoruz" dedi. İngiltere Başbakanı, bu anlaşmaların İngiltere’nin ekonomik üretimine yüzde 0,4’e varan bir artış sağlayabileceğini belirtti ve bunun gıda fiyatlarının düşmesine de katkıda bulunabileceğini savundu. Avrupa Komisyonu Başkanı Ursula von der Leyen, bu anlaşmanın yaşam maliyetlerini düşürebileceği konusunda hemfikir olduğunu belirtti.
Anlaşma sağlanan konular
Brüksel’deki zirvede üzerinde mutabık kalınan temel unsurlar, Burnham’ın selefi Keir Starmer’ın istifasının ardından ertelenen aylar süren görüşmeler boyunca geniş çapta önceden tartışılmıştı. Anlaşılan konu başlıkları şöyle:
- Birleşik Krallık ve AB, sağlık standartlarını uyumlu hale getirecek. Açıklamada, bu değişikliğin “hayvanlar, hayvansal ürünler, bitkiler ve bitkisel ürünlerin hareketlerinin büyük çoğunluğunun” mevcut sertifikasyon şartları olmaksızın gerçekleştirilmesine imkan tanıyacağı belirtiliyor. Yeni düzenlemeler Mart 2028’de yürürlüğe girecek.
- Her iki taraf da şirketlere kirlilik sınırları getiren emisyon ticareti sistemlerini birbirine bağlayacak; bu sistemler, emisyonlarını daha hızlı azaltan şirketlerin ihtiyaç duymadıkları kredileri başkalarına satmalarına imkan tanıyacak. Anlaşma, 2028 yılından itibaren yürürlüğe girecek.
- Her bölgeden yıllık 100 bin gence yurtdışında seyahat etme, çalışma ve eğitim görme özgürlüğü tanıyacak bir Gençlik Deneyim Programı başlatılacak. Programın en geç Ocak 2030’da gençlerin kullanımına açılacağı belirtiliyor.
Anlaşmaya varılan konulara rğamen AB’li öğrencilerin İngiltere’de eğitim görürken Birleşik Krallık’taki ücretleri ödeyip ödeyemeyeceği konusunda iki tarafın tartışmaya devam etmesi nedeniyle, hala çözülmemiş bazı anlaşmazlıklar var. Taraflar, zirveden sonraki altı ay içinde öğrenim ücretlerine ilişkin müzakereleri sonuçlandırmayı taahhüt ettiler.
Yetkililer, hem Birleşik Krallık’ın hem de AB’nin anlaşmaları uygulamaya koymak için yasama sürecini derhal başlatacağını da ekledi. Bloomberg'e konuşan kaynaklar Birleşik Krallık’ın gelecek hafta, hükümete hem karbon piyasası hem de gıda standartları anlaşmalarını uygulamaya koyma yetkisi verecek bir yasa tasarısı sunacağını, AB’nin de yasal onay sürecini başlatacağını belirtti.