Gizemli sokak sanatçısı Banksy’nin yakın zamanda İngiltere’nin Bristol kentinden, 50’li yaşlarının başında bir erkek olduğu ortaya çıktı. Reuters’ın, sanatçının kendi adını imzaladığı bir polis kaydına dayandırdığı habere göre adı Robin Gunningham. Sanatçı, en bilinen eseri Girl with Balloon’u (Kırmızı Balonlu Kız) 2018’deki bir müzayedede kazanan teklif sahibinin 1,4 milyon dolar ödediği sırada kısmen parçalamış, ayrıca dünyanın dört bir yanındaki binalara fareler ve protestocuların görüntülerini sprey boyayla uygulamıştı. Aynı zamanda anonim kalmak için büyük çaba harcadı. The Mail on Sunday’nin yaklaşık yirmi yıl önce yaptığı araştırma ilk olarak onun Gunningham olduğunu öne sürdükten sonra, sanatçı yasal olarak adını David Jones olarak değiştirdi. Reuters, bunun İngiltere’de en yaygın isimlerden biri olduğunu belirtti.
“Kimliğini gizleyen birinin işlerini almak zor”
Sanat dünyasının bu habere ilk tepkisi bilinir olmanın sakınca olmadığı yönünde. Wall Street Journal’ın haberine göre bu ifşa, gizemini zedelemek yerine aslında piyasasına çok ihtiyaç duyulan bir ivme kazandırabilir. Koleksiyoner Peter Brant, Keith Haring gibi sokak sanatçılarını toplamasıyla tanınmasına rağmen, bilinmezlik faktörü nedeniyle hiç Banksy almadı. Halen New York’taki kendi adını taşıyan vakfın galerisinde Haring’i sergiliyor. Brant yıllarca sanatçının aslında Damien Hirst olabileceğinden şüphelendi ve Hirst’ün eserlerini satın aldı. Brant, “Kimliğini gizlemek için bu kadar çaba harcayan birinin işini satın almak zor, çünkü aslında bir efsane satın alıyorsunuz. Kim olduklarını ve nasıl gelişim gösterdiklerini bilmek önemli” dedi.
Rekor satışı 25 milyon dolar
Banksy’nin fiyatları son yıllarda inişli çıkışlı bir seyir izledi. Rekor fiyatı, 2021’de Sotheby’s’te “Love is in the Bin” olarak yeniden adlandırılan, balona uzanan bir kızın kısmen kendi kendini yok eden görüntüsünün 25,4 milyon dolara yeniden satılmasıyla gerçekleşti. Artdai müzayede veritabanına göre en yüksek 20 fiyatının 14’ü, kısmen kripto para yatırımcılarının ilgisindeki artış sayesinde 2021 ve 2022’de belirlendi ancak o zamandan beri hiçbir eser müzayedede 10 milyon doların üzerinde satılmadı.
Beeple olarak bilinen Mike Winkelmann’dan, bazı eserlerini Rrose Sélavy takma adıyla yapan Marcel Duchamp’a kadar pek çok sanatçı üretimlerinde takma adlar kullandı. Ancak New York’taki Acquavella Galleries’in direktörlerinden Jean-Paul Engelen’e göre piyasa genellikle açıklığı ödüllendirir ve bir sanatçının kişisel geçmişi hakkında ne kadar çok bilgi bilirse, koleksiyonerler satın alma konusunda kendilerini o kadar rahat hisseder.
Yine de sanat dünyası zaman zaman biraz oyunlardan hoşlanır. Engelen’e göre Banksy’nin David Jones gibi yaygın bir isim seçmesi sanat çevrelerinde olumlu karşılandı çünkü bu, David Bowie’nin doğum adıydı ve sanat dünyası bu tür kültürel göndermelerden keyif alır.
Banksy kimliğini doğrulamadı
Banksy’nin şirketi Pest Control Office, Reuters’ın vardığı sonucu doğrulamayı ya da yalanlamayı reddetti ve sanatçının “hiçbir şey söylememeye karar verdiğini” belirten bir açıklama yaptı. Banksy’nin tam olarak kaç eser ürettiği bilinmiyor ancak galericiler üretiminin binlerce olduğunu tahmin ediyor. Artnet veritabanına göre baskılar da dahil olmak üzere eserleri müzayedelerde yaklaşık dokuz bin kez el değiştirdi. Koleksiyonerler genellikle daha politik işler için daha yüksek bedeller ödemeye eğilimli; örneğin bir protestocunun bomba yerine çiçek buketi fırlattığı görüntü ya da “Show Me the Monet” adlı, içinde yüzen çöpler ve turuncu bir trafik konisi bulunan nilüfer havuzu yorumu gibi yeniden tasarlanan başyapıtları.
Engelen, “Banksy kendini asi olarak görebilir ancak artık yerleşik sanat piyasasının bir parçası haline geldi. Bu yüzden hayatı hakkında ne kadar çok şey bilinirse o kadar iyi. Bu durum onun sanatsal maceralarını azaltmaz” diye konuştu. Son birkaç yılda, genel piyasa daralmasıyla birlikte fiyatları istikrarlı biçimde geriledi. Uzun süredir Banksy galericiliği yapan Acoris Andipa, beş yıl önce “Girl with Balloon”un parçalanmamış diğer versiyonlarını 4 milyon dolara kadar sattığını ancak aynı seriden eserlerin bir yıl önce 600 bin dolara alıcı bulduğunu söyledi. O zamandan beri talep biraz toparlandı ve “Girl” eserlerinin ikincil piyasadaki güncel fiyatı yaklaşık 1 milyon dolar civarında seyrediyor.
Çalışmalarını etkileyebilir
Banksy’nin kimliğinin açığa çıkması, sanat projelerinin lojistiğini de etkileyebilir. Andipa’ya göre anonimlik, kamu binalarına ve özel mülklere yaptığı sprey boyalı çalışmaların vandalizm olarak yorumlanabileceği durumlarda yetkililerden kaçınmanın bir yoluydu. Geçen yıl, Londra’daki Royal Courts of Justice’ın tarihi bir binasına, yerde yatan ve kan sıçramış bir pankart tutan bir protestocuyu, üzerinde peruk bulunan bir yargıcın silah gibi kullandığı tokmakla ona doğru eğildiği bir sahne şeklinde şablon bir görüntü yaptı. Eser daha sonra temizlendi.
Artık Banksy, Gunningham ya da Jones olarak tanınır hale geldiği için, yetkililer tarafından vandalizm suçlamasıyla cezalandırılmadan özgürce sanat yapma imkanı kısıtlanabilir. Brant da dahil olmak üzere koleksiyoncular, Banksy’nin bundan sonra ne yaratabileceğini yakından takip edecekler. Bu durum sanatçının müzayede fiyatlarını da etkileyebilir. Brant, “Eğer bir sonraki eseri iyi olursa, bu onun daha önceki, isimsiz çalışmalarını daha da güçlendirecektir” dedi.