Almanya, Fransa, İspanya, İtalya, Polonya, Danimarka ve Birleşik Krallık’tan liderler, ABD Başkanı Donald Trump’ın İç Güvenlik Danışmanı Stephen Miller’ın Grönland’ın geleceği konusunda kimsenin “ABD’ye karşı askeri olarak savaşmayacağını” söylemesinin ardından, Grönland’ın egemenliğini korumaya devam edeceklerine dair söz verdi.
Öne çıkanlar
• Yedi ülkenin liderleri, Grönland’a ilişkin olarak Birleşmiş Milletler'in “egemenlik, toprak bütünlüğü ve sınırların dokunulmazlığı” ilkelerini savunmaktan “vazgeçmeyeceklerini” söyledi ve NATO üyesi olan ABD’yi de aynı yükümlülüklere uymaya çağırdı.
• Grubun açıklaması Miller’ın CNN’e verdiği bir röportajda, küçük nüfusu nedeniyle ABD’nin ada ülkesinin kontrolünü ele geçirmesinin kolay olacağını söylemesinin ardından geldi.
• Miller, ABD’nin Grönland’ı zorla ele geçirmesi fikrinin tamamen gündem dışı olduğunu söylemedi ancak Grönland’da askeri bir operasyonu “düşünmeye ya da konuşmaya bile gerek olmadığını”, çünkü teknik olarak Danimarka Krallığı içinde kendi kendini yöneten bir ülke olan ada için “kimsenin ABD’ye karşı askeri olarak savaşmayacağını” ifade etti.
• Danimarka Başbakanı Mette Frederiksen ise 5 Ocak'ta yaptığı açıklamada, Grönland’ı ele geçirmeye yönelik herhangi bir operasyonun, bir NATO müttefikine yönelik eşi benzeri görülmemiş bir saldırı olacağını ve yaklaşık 80 yıldır ayakta duran küresel barış ittifakını tehdit edeceğini söyledi.
Arka plan
Trump uzun süredir Grönland’ı ABD’nin bir parçası yapmak istediğini dile getiriyor ancak Danimarkalı ve Grönlandlı liderlerin bölgeyi satın alma tekliflerini reddetmesi nedeniyle bu açıklamalar genellikle ciddiye alınmıyordu. Ancak Trump’ın geçen hafta Venezuelalı lider Nicolas Maduro’yu sürpriz bir baskınla devirmeye yönelik tehditlerini hayata geçirmesinin ardından, Avrupalı liderler Danimarka ve adanın egemenliğini desteklediklerini açıkça ortaya koymak için harekete geçti. İngiltere Başbakanı Keir Starmer da dahil olmak üzere ondan fazla ülkenin lideri Trump’ın adayı kontrol etme isteğinden duydukları endişeyi dile getirdi. Avrupa Birliği dış politika sözcüsü Anitta Hipper ise gazetecilere AB’nin ulusal egemenlik ilkesini savunmaktan “vazgeçmeyeceğini” söyledi.
Trump neden Grönland’ı istiyor?
Bunun birkaç nedeni var. Grönland’ın fiziksel konumu, Arktik Dairesi’nin erimesiyle mümkün hale gelen yeni Kuzey Atlantik deniz yollarının Rusya ve Çin’in ilgisini çekmesi nedeniyle son yıllarda jeopolitik açıdan giderek daha önemli hale geldi. Trump, Danimarka’nın adayı korumak için yeterince harcama yapmadığını ve adanın “Rus ve Çin gemileriyle çevrili olduğunu” söyledi. ABD’nin Grönland’da halihazırda bir askeri üssü bulunuyor. ABD Başkan Yardımcısı JD Vance geçen yıl mart ayında adayı ziyaret etti. Adanın kontrolünün ele geçirilmesi, Amerika’nın Arktik bölgedeki konumunu güçlendirecek. Bilim insanlarına göre ada aynı zamanda büyük nadir toprak elementi rezervlerine sahip ve kıta sahanlığı devasa petrol ve doğal gaz yatakları barındırıyor olabilir.
ABD hangi ülkeleri işgal edebilir?
Maduro’nun yakalanmasının ardından Trump, Küba, Kolombiya ve Meksika’ya yönelik olası yeni askeri müdahalelerin gündeme gelebileceğini hemen dile getirdi. Küba’yı “başarısız bir ülke” olarak niteleyen Trump, ülkenin Venezuela’ya “çok benzediğini; Küba’daki insanlara yardım etmek istediklerini ancak aynı zamanda Küba’dan zorla çıkarılıp bu ülkede yaşayan insanlara da yardım etmek istediklerini” söyledi. ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio ise “Havana’da yaşıyor olsaydım endişelenirdim” dedi. Ayrıca Maduro’nun müttefiki olan Kolombiya Devlet Başkanı Gustavo Petro’ya sert sözlerle yüklenerek “kendini kollaması gerektiğini” söyledi ve “Meksika konusunda bir şeyler yapılması gerekecek” ifadelerini kullandı. Trump, geçen hafta da ülkenin ekonomik koşullarını protesto eden göstericilerin öldürülmesi halinde İran’a müdahale etmekle tehdit etti.