NATO liderleri bu hafta Ankara'da, ABD Başkanı Donald Trump'ı savunma anlaşmaları ve harcama planlarından oluşan kapsamlı bir paketle etkilemek amacıyla bir araya geldi. Amaç ABD Başkanı'na ordularını güçlendirme konusundaki kararlılıklarını göstermekti. Ancak bu plan zirvenin ev sahibi Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan'ın misafirperverliği, ABD ile İran arasındaki ateşkesin bozulmaya başlaması, Rusya'nın Ukrayna'daki sivillere yönelik saldırılarını yoğunlaştırması ve Trump'ın ABD takımının yıldız oyuncusuna yardımcı olmak için Dünya Kupası hakem kararlarına müdahale etmesiyle gölgede kaldı. Böylece spor siyaseti, gastronomi diplomasisi ve gerçek savaşın iç içe geçtiği bir tablo ortaya çıktı. İşte zirveden öne çıkan başlıca sonuçlar:
Türkiye F-35'lere bir adım daha yaklaştı
Trump uzun zamandır Cumhurbaşkanı Erdoğan'ın lider imajına hayranlık duyduğunu dile getiriyordu ve Türkiye'nin F-35 savaş uçaklarını satın almasını engelleyen savunma sanayii yaptırımlarını kaldırmaya hazır olduğunun sinyalini verdi. Son derece gelişmiş özelliklere sahip olan bu savaş uçağı, sık sık "gökyüzünün oyun kurucusu" olarak anılıyor. Yine de önlerinde engeller var. Bunların başında İsrail ve Yunanistan gibi bölgesel rakiplerin itirazları var. Ancak Trump'ın açıklamaları, Erdoğan açısından önemli bir destek niteliğinde.
ABD'nin İran ateşkesi çatırdıyor
8 Temmuz'daki görüşmelerin kaçınılmaz ana gündem maddesi İran oldu ve bu konu Trump'ı en çok rahatsız eden başlık olarak öne çıktı. Hürmüz Boğazı'nda gemilere yönelik bir dizi saldırının ABD ile İran arasında yeni bir çatışma dalgasını tetiklemesinin ardından Trump, İran liderlerine öfkesini dile getirerek onları "alçaklar" olarak nitelendirdi. Ateşkesin sona ermiş olabileceğini söyleyen Trump, muhtemelen yeni bir hava saldırısı dalgası emri vereceğini de ekledi.
Zelenskiy ile Trump görüşmesi olumlu geçti
Geçen yıl Oval Ofis'te yaşanan meşhur tartışmalarıyla kıyaslandığında, Volodimir Zelenskiy ile Trump arasındaki bu görüşme çok daha olumlu geçti. Trump, Ukrayna liderini "harika bir iş" çıkardığı ve askerlerinin cesareti nedeniyle tebrik etti. Bu geçen yıla göre önemli bir değişim. O dönemde Trump, savaşı kaybettiğini düşündüğü Zelenskiy ile arasına mesafe koyuyordu.
Daha somut olarak ise Trump, ABD'nin Ukrayna'nın Patriot hava savunma füzelerini üretmesine izin vereceğini söyledi. Bunun ne kadar hızlı gerçekleşeceği henüz belirsiz olsa da son haftalarda Rus füze saldırılarıyla ağır darbe alan Ukrayna şehirlerinin daha iyi korunabileceğine dair umut veriyor.
Grönland tartışması yeniden gündeme geldi
Trump dünyanın en büyük adasını Danimarka'dan alma arzusunu yeniden gündeme getirdi. Bu kez Trump, ABD'nin İkinci Dünya Savaşı'ndan sonra Grönland'ın kontrolünü geri vermesinden yakındı. Ancak bu konu, müttefiklere kapalı oturumdaki konuşmasında yer almadı. Bu da Trump'ın tutumunun değişmemiş olmasına rağmen, Danimarka ve Avrupalı destekçilerinin kısa vadede yeni bir baskı kampanyasıyla karşı karşıya kalmayacağını gösteriyor.
İspanya'nın savunma harcaması hedefi
Trump, NATO içinde savunma harcamalarında geride kalan ülkelere baktığında, hala temel yüzde 2 hedefini karşılayamayan tek ülke olan Slovenya yerine gözünü İspanya Başbakanı Pedro Sanchez'e çevirdi. Trump, geçen yıl Lahey'deki zirvede Sanchez'in ittifakın artırılmış savunma harcaması hedeflerini reddetmesinden bu yana İspanyol lidere karşı belirgin bir antipati geliştirdi. Bu yıl Trump, İspanya'yı "umutsuz" ve "kötü" olarak nitelendirdi.
Ancak Sanchez'in bunu çok da önemsemesi beklenmiyor. ABD'ye karşı duruş sergilediği için ülkesinde takdir topladı ve İspanya milli takımı da bu ayın ilerleyen günlerinde New Jersey'de oynanacak Dünya Kupası finaline kalmanın en güçlü adayları arasında gösteriliyor.