Dünyanın en zengin insanı Elon Musk'ın Cumhuriyetçi ara seçim zaferleri için yaptığı yarım milyar dolara yaklaşan yatırımı beklenen sonucu veremedi. Ancak bu devasa siyasi yatırımın tamamen boşa gidip gitmediği henüz netlik kazanmadı.
Teknoloji milyarderi Musk, 2026 ara seçimleri öncesinde Cumhuriyetçi adaylara en az 474 milyon dolar bağışladı. Bu rakam, 2024 başkanlık seçimi öncesindeki bağışlarının neredeyse iki katına ulaştı. Bağışların yaklaşık 200 milyon doları yalnızca Teksas'taki seçim çalışmaları için kullanıldı.
Ancak Musk'ın bu yatırımları karşılık bulmadı. Cumhuriyetçi Senato adayı Ken Paxton ve Vali Greg Abbott, Demokrat rakiplerine karşı ağır yenilgiler aldı. Bu haberlerin ardından, her ikisi de Teksas merkezli olan SpaceX ve Tesla'nın hisselerinde çarşamba günü düşüş yaşandı.
Forbes'un gerçek zamanlı milyarderler listesine göre Elon Musk'ın serveti 800 milyar doların altına indi.
En büyük bağışçılardan biri oldu
Musk'ın diğer bağışları arasında, Temsilciler Meclisi Cumhuriyetçilerinin birincil süper PAC'i olan Congressional Leadership Fund'a 30 milyon dolar ve federal yetkilileri seçtirmek için çalışan diğer Cumhuriyetçi gruplara ve adaylara 44 milyon dolar yer aldı. A16z'den Marc Andreessen ve Ben Horowitz 116,4 milyon dolar, OpenAI kurucu ortağı Greg Brockman ve eşi Anna ise 50 milyon dolarla birlikte Musk, partinin ara seçimlerdeki en büyük bağışçıları arasına katıldı.
Yüz milyonlarca dolarlık kampanya harcamasının istenen sonuçları vermemesi, siyasi bağışlarla ilişkili risklerin açık bir örneği olarak değerlendirildi. Seçim tahmin sitesi Race to the White House'un kurucusu Logan Phillips, "Bunun Amerikan tarihindeki siyasette büyük paranın en büyük yenilgisi olabileceğini düşünüyorum." dedi.
Musk bu riske kesinlikle yabancı değildi. Seçim sonuçlarında istediğini alamasa da, kampanya finansmanı uzmanlarına göre kilit Cumhuriyetçilerin desteğini ve etkisini kaybedip kaybetmediği ya da 2028 seçimleri için zemin hazırlayıp hazırlamadığı konusunda jüri henüz kararını vermedi. Musk konuyla ilgili yorum taleplerine yanıt vermedi.
Gündemi belirleme gücü mü satın alınıyor?
Seçim sonuçları paranın adayların seçilmesinde tek belirleyici faktör olmadığını kanıtlasa da, Virginia Commonwealth Üniversitesi siyaset bilimi profesörü Alex Keena paranın gelecekteki siyasi mücadelelere zemin hazırlamakta daha iyi kullanıldığını savundu. Keena, "Kampanya parasını inceleyen bizler son on yıldır şunu fark ediyoruz: Mesele birinin kazanmasına yardım etmek değil. Mesajlaşma hakimiyeti, parayla gerçekleşmeyecek. Bunun yerine, her şeyden önce para ne hakkında konuştuğumuzu etkiliyor." değerlendirmesini yaptı.
Siyasi bağışların, bir partinin iklim değişikliği, veri merkezleri veya ekonomik reform gibi kamuoyunda tartıştığı veya takip ettiği konuları dikte etme birincil amacına hizmet ettiği belirtiliyor. Bu kritere göre Musk, Cumhuriyetçi partinin geleceği üzerinde hala büyük bir etkiye sahip olabilir.
Musk'ın bağışlarının büyüklüğü, aynı zamanda Başkan Donald Trump'a olan bağlılığının da bir göstergesi olarak kabul ediliyor. Trump, Demokratların yoğun bir şekilde inceleyeceğinin sinyalini verdiği SpaceX-Tesla birleşmesini tamamlamak için zamanla yarışan Musk'a müttefik olabilir. Keena, "Temel olarak bir siyasi partiyi yönlendirme şansı elde ediyor. Bu paranın en büyük etkilerinden biri. Sadece kimin kazandığıyla ilgili değil. Gündemi belirlemek ve ne tür konular hakkında konuştuğumuzla ilgili." ifadesini kullandı.
DOGE ve federal hükümetteki rolü
Ancak bu gündem Musk'ı bir yere kadar götürebilir. Trump, Meclis ve Senato'daki Demokrat çoğunluğun geçirdiği "her şeyi veto etmekle" tehdit etse de, Demokratlar başkanın imzasını gerektirmeyen mahkeme celbi yetkilerini kullanabilirler. Yetkililerin, Musk'ın halka açık şirketlerini ve federal hükümetteki rolünü soruşturmak isteyeceği tahmin ediliyor. Bu roller arasında, Hükümet Verimliliği Departmanının (DOGE) federal açığı azaltma hedeflerinden birine ulaşamamasına rağmen hassas verilere yasa dışı erişim sağlaması da bulunuyor.
Gözetim Komitesi'nin en kıdemli Demokrat Temsilcisi Kaliforniyalı Robert Garcia'nın sözcüsü Sara Guerrero geçen ay, "Elon Musk'ın DOGE'daki rolü hakkında kesinlikle birçok sorumuz var ve bu soruşturmayı planladığımız bir şey." demişti.
Musk'ın federal hükümetteki çok halka açık ve etkili rolü, kampanya çabalarının yetersiz kalmasının bir nedeni olarak da gösteriliyor. United States of Oligarchy kitabının yazarı Casey Michel, Musk'ın DOGE'sinin fiili olarak hükümetin dördüncü bir kolu olduğunu ve siyasi yetkilerini özel sektör kazancı için kullanabildiğini belirtti.
Geçen ay yayımlanan bir Washington Post analizine göre, yirmi dört eski DOGE çalışanı özel sektöre girmek için hükümet bağlantılarını kullandı. Bu kişiler risk sermayesi ve fonlarda 500 milyon dolardan fazla para toplayan girişimleri destekledi veya kurdu. Musk'ın mayıs 2025'te DOGE'den resmi olarak ayrılmasının ardından şirketleri SpaceX başta olmak üzere hükümet sözleşmelerinden tahmini 10 milyar dolar kazandı.
Michel, gücün açıkça sergilenmesinin Cumhuriyetçi seçmenleri Musk'tan soğutmuş olabileceğini veya en azından siyasi etkisini azaltmış olabileceğini savundu. Michel, "Son iki yılda Musk'ta gördüğümüz gibi bir oligark kendilerini siyasi bir sistemin merkezine koyduğunda neler olduğuna dair daha net bir örnek düşünmekte zorlanıyorum. Beyaz Saray'a kelimenin tam anlamıyla enjekte olmakta ve finansal veya kampanya bağışı manzarasını domine etmekte her zaman göze aldığı risk buydu." dedi.
Michel sözlerini şöyle tamamladı: "Bu, günün sonunda Musk'ın finansmanının artık 2024'te olduğu gibi bir varlık olmadığını, ancak şimdi sadece onu alanlara değil kendisine de çok açık bir yükümlülük olduğunu açıkça ortaya koyuyor."
2028'de yine bağış yapacak mı?
Musk'ın siyasi hissesinin artıp artmadığına bakılmaksızın, gelecekteki seçimlerde hala büyük bir bağışçı olabileceğine inanmak için nedenler bulunuyor. Keena bunu, "Bu, işten eve dönerken Starbucks almaya karar vermesi gibi bir şey." sözleriyle anlattı.
SUNY Stony Brook Üniversitesi'nden siyasi sosyoloji profesörü Jennifer Heerwig, siyasi bir katkı yapan kişi için önemli bir göstergenin gelirleri olduğunu söyledi. Heerwig, "Dünyanın en zengin adamı olmaya devam edeceğini varsayarsak, onu tekrar siyasete girerken ve süper PAC'lere devasa bağışlar yaparken görmek beni şaşırtmaz. Bunu aynı ölçekte yapıp yapmayacağını sanırım zaman gösterecek." dedi.
Musk geçmişte siyasi bağışlar konusundaki fikrini değiştirmiş gibi görünmüştü. Mayıs 2025'te siyasi harcamalarını azaltabileceğini, bir neden görürse bağış yapacağını ancak şu anda bir neden görmediğini açıklamıştı. Musk, Katar Ekonomik Forumu'nda Bloomberg ile yaptığı röportajda, "Gelecekte çok daha azını yapacağım. Yeterince yaptığımı düşünüyorum." ifadesini kullanmıştı.