Fransa Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron, 10 - 11 Şubat’ta Paris’te düzenlenen Yapay Zeka Eylem Zirvesi’nde, merakla beklenen rakamı açıkladı; önümüzdeki 10 yılda yapay zekanın gelişimi için 109 milyar euro’luk yatırım sözü verdi. Macron, “Fransa, yapay zekanın geleceğini şekillendirmede liderlik etmeye kararlıdır. Fransa’nın bu yeni endüstriyel devrimin şampiyonu ve öncüsü olmasını istiyorum” dedi.
Bu rakam, ABD’nin 500 milyar dolarlık Stargate Projesi gibi büyük ölçekli projenin yanında düşük kalsa da Macron’un “La French Tech” bayrağı altında yıllar süren Fransa’nın bir yapay zeka (YZ) devi olması rüyasının bir yansımasıydı. Fransa bu yatırımla ABD ve Çin ile aynı düzeyde bir YZ altyapısına sahip ilk Avrupa ülkesi olma hedefini de koydu.
Macron, önce ekonomi bakanı ardından cumhurbaşkanı olarak Fransa’yı öncü bir start-up ülkesi haline getirdi. Görevde olduğu iki dönemde Fransa’da start-up kültürünü teşvik etmek için önemli destekler sağladı.
Şimdi Fransa, Stanford Üniversitesi İnsan Merkezli AI Enstitüsü tarafından hazırlanan YZ Endeksi’nde küresel olarak altıncı sırada yer alıyor. 2025’te Fransa’da Doctolib, Mistral AI, ContentSquare, Back Market, BlaBlaCar, H Company ve Poolside gibi parlak girişimler başta olmak üzere binden fazla YZ start-up’ı ile her alandan ve ölçekten 25 binden fazla start-up var. Bu girişimler 1,1 milyondan fazla doğrudan ve dolaylı istihdam yaratıyor. Fransa, halen 30’dan fazla unicorn’a ev sahipliği yapıyor.
Büyük değişim, 2017’de Macron’un cumhurbaşkanı seçilmesiyle gerçekleşti. Ulusal YZ Stratejisi, bir dönüm noktasıydı. Hükümet o zamandan beri milyarlarca euro’yu sağlık, ulaşım ve savunma gibi kritik alanlarda start-up’lara ve YZ araştırmalarına yönlendirdi.
Macron, aylar içinde Fransa’yı “start-up ulusu” yapmaya koyuldu ve engelleri azaltmak, teknoloji yatırımlarını teşvik etmek için iş dostu reformlar uygulamaya başladı. Temel değişiklikler arasında; yatırımları artırmak için 2018’de servet vergisinde yeni düzenlemeler ve 2017 ila 2022 arasında kurumlar vergisinin yüzde 33’ten 25’e düşürülmesi yer alıyordu. Ayrıca teknoloji yeteneklerini çekmek için Fransız Teknoloji Vizesi’ni oluşturdu ve teknoloji yatırımlarını finanse etmeyi amaçlayan ve 100 unicorn’u hedefine koyan, ilk aşamada 54 milyar euro’luk “Fransa 2030” programını başlattı.
Fransa her yıl yabancı yatırımcılardan daha fazla proje çekiyor. Microsoft ve Amazon gibi şirketler milyarlarca euro yatırım yapıyor ve Fransa’da yeni veri merkezleri ve araştırma tesisleri inşa ediyor.
Fransa’nın Macron yönetiminde büyük bir start-up ve teknoloji ülkesi olarak yükselişin arkasında teknoloji sektörü üzerinde etkisi çok büyük olan ve Avrupa’da benzeri olmayan bir banka var: Bpifrance... Kamuya ait bir kalkınma bankası olan Bpifrance, sadece 2023’te start-up ve şirketlere 60 milyar euro verdi. Kişi başına 107 euro yatırım yaptı; aynı yıl Almanya’da bu yatırım 85 euro’ydu. Bankanın bine yakın şirkette hissesi var ve her iki start-up’tan birini finanse etti.
Fransa, 2024’te YZ yatırımını neredeyse ikiye katladı, yatırımlar yüzde 82 artarak 1,9 milyar euro’ya çıktı. Bu, Paris’in sadece Londra’nın gerisinde, Avrupa’nın en iyi ikinci YZ start-up yatırımı şehri konumunu korumasını sağladı. Ancak tüm start-up’ların topladığı miktarda, 7,1 milyar euro ile İngiltere ve Almanya’dan sonra Avrupa’da üçüncü sırada kaldı.
Desteğe ve yatırımlara rağmen doğru gitmeyen bazı şeyler var. Yüksek işçilik maliyetleri, yasal düzenleme sorunları ve finansman için yoğun bir rekabet start-up’ları zorluyor. Ve iflaslar gündemde; bir ankete göre bin 487 start-up şirketinin yüzde 10,4’ü yüksek iflas riskiyle karşı karşıya... Bu durum Macron’un Avrupa’nın teknoloji merkezi ve teknolojinin ekonominin temel itici gücü olduğu söylemini zedeleyebilir.