Geçen hafta Jack Dorsey, Block’un dört binden fazla çalışanını işten çıkardığını, yani toplam iş gücünün yaklaşık yüzde 40’ını azalttığını duyurdu. CEO, bunun temel motivasyonunun yapay zeka olduğunu belirtti: “Halihazırda geliştirdiğimiz ve kullandığımız zeka araçlarının, daha küçük ve daha yatay ekiplerle birleştiğinde, çalışmanın yeni bir yolunu mümkün kıldığını ve bunun bir şirket kurup yönetmenin ne anlama geldiğini temelden değiştirdiğini görüyoruz.”
Yapay zekayı kılıf olarak mı kullandı?
Block, kitlesel işten çıkarmaları yapay zeka ile gerekçelendiren teknoloji ve yazılım şirketleri kervanına katıldı. Şimdiden bazıları Dorsey’i “yapay zeka aklamak” ile suçluyor: Yapay zeka tehdidini kendi başarısızlıklarını örtmek için bir sis perdesi olarak kullanmakla. Geçen haftaki haberden önce de Block, 2024’ün başından bu yana yaklaşık iki bin kişiyi işten çıkarmıştı.
Deutsche Bank’ta hisse senedi analisti olan Nate Svensson, “Bu adım özellikle, Block’un geçmişteki aşırı işe alımlarını geri sarmak için yapay zekayı bir kılıf olarak kullanması gibi görünüyor” diyor. Dorsey ayrı bir X paylaşımında aşırı işe alım yaptığını kabul etti ve bunun nedeninin Block’un eşler arası ödeme birimi Cash App’i, ana ödeme işleme faaliyetinden “yanlış bir şekilde” ayırması olduğunu söyledi. Dorsey ayrıca kendi sicilini de savundu: “Verimli bir şirket yönettik ve yönetiyoruz. Çoğundan daha iyi.”
İstifa etmesi isteniyor
Dorsey’nin böyle söylemesi şaşırtıcı değil. Block’un yönetim kurulu hala arkasında olsa da Dorsey şirketin talihini tersine çevirmesi için hissedar baskısıyla karşı karşıya. Şirketin hisseleri 2021’deki zirvesinden bu yana yüzde 70 düşmüş durumda. Blind’da 271 mevcut (ve yakında eski olacak) Block çalışanıyla yapılan bir ankette, katılımcıların yüzde 87’si Dorsey’nin kovulması ya da CEO’luk görevinden istifa etmesi yönünde oy kullandı.
Dorsey’nin meteorik kariyerini uzun süredir takip edenler için Block ile 2006’da kurucu ortak olduğu ve iki ayrı dönemde CEO’luğunu yaptığı Twitter arasındaki paralellikler açık. Block gibi Twitter da halka açık bir şirket olarak büyümeyi sürdürmekte zorlandı. Sonunda Elon Musk şirketi 45 milyar dolarlık kaldıraçlı satın alma ile borsadan çıkardı ve çalışan sayısını sekiz binin üzerinden bin 500’e indirerek neredeyse yüzde 80 azalttı. Asıl anlaşılması zor olan ise Dorsey’nin, toparlanmaya çalışan fintek şirketini yönetmek için hala en doğru kişi olduğuna Block’un yönetim kurulu üyelerini ve hissedarlarını nasıl ikna edebildiği.
Geçen hafta işten çıkarılan eski bir Block yazılım mühendisi, “Jack Dorsey’i severim. Bana iş verdi, zenginlik kazandırdı, ona karşı bir kinim yok. Ama piyasa değeri çok büyüyen iki şirket kurdu ve ikisi de sonunda şirketin büyük bir kısmını işten çıkardı” dedi. Dorsey, 2009’da yazılım mühendisi Jim McKelvey ile birlikte Square’i kurdu. Bu Twitter’ın yönetim kurulunun onu ilk kez CEO’luk görevinden uzaklaştırmasından kısa süre sonraydı. (İddiaya göre gerekçe, Dorsey’nin yoga seansları ve moda dersleri için işten erken ayrılmasıydı.) Gösterişli beyaz kredi kartı okuyucusuyla Square, daha düşük maliyetli kart okuyucular ve ödeme ağları arayan restoranlar ve küçük işletmeler arasında hızla büyüdü. Şirket 2015’te halka açıldı. Aynı yıl Dorsey Twitter’a CEO olarak geri döndü. Twitter hissedarları, Twitter’ın Facebook’un patlayıcı büyümesinin gerisinde kalması üzerine homurdanmaya başladı ve Dorsey 2021’in sonunda Twitter’daki görevinden ayrıldı.
Bu sırada Square tıkır tıkır işliyordu ve pandemi sırasında, talebin artmasıyla büyüme hızlandı. Partnerler arası ödeme uygulaması Cash App de hızlı büyüyordu. Şirket, 2020 başında yaklaşık 3 bin 800 olan çalışan sayısını 2023’te neredeyse 13 bine çıkardı. İşten çıkarılan yazılım mühendisi, “Çılgın gibi işe alım yapıyorduk. Bir yılda 200 mühendislik mülakatı yaptım” diye hatırlıyor o dönemi.
Tüm bu büyüme, Dorsey’nin tartışmalı bazı kararlarını gölgeledi. Mart 2021’de Block, Dorsey’nin arkadaşı olan Jay-Z tarafından desteklenen ve az kullanılan bir müzik yayın hizmeti Tidal’ın çoğunluk hissesini 237 milyon dolar nakit ve hisse karşılığında satın almayı kabul etti. Aynı yıl, kripto paralar yükselirken, Dorsey şirketin bitcoin ve blokzincir teknolojisini benimsediğini göstermek için Square’in adını Block olarak değiştirdi ve CEO unvanını bırakıp “Block Head” unvanını benimsedi. Şirket, bitcoin madencilik donanımı işi Proto’yu ve Bitcoin yatırımcılarının token’larını güvenli biçimde saklamaları için kendi saklama cüzdanı Bitkey’i kurdu.
Henüz Ağustos 2025’te, Bitcoin fiyatı düşmeden sadece birkaç ay önce, Dorsey Block’un kazanç açıklamasında şirketin “piyasadaki en iyi bitcoin madencisini” geliştirdiğini söylemişti. Bitcoin’deki düşüş göz önüne alındığında bu madencileri satmak artık çok daha zor olacak. Aynı çağrıda Dorsey’e stabilcoinler sorulduğunda, “Amacımız bitcoin’in internetin yerel para birimi haline gelmesini ve günlük para olarak kullanılmasını sağlamak. Ve bunun çok hızlı gerçekleşebileceğini düşünüyoruz” demişti.
Ayrıca son dönemin gözde “şimdi al, sonra öde” alanına da balıklama atladı. Ağustos 2021’de, hisse fiyatının zirve yaptığı dönemde, Block Avustralyalı “şimdi al, sonra öde” fintek şirketi Afterpay’i 29 milyar dolarlık tamamı hisse takası olan bir anlaşmayla satın almayı kabul etti. Eski yazılım mühendisi Dorsey hakkında, “Odak noktası her yere dağılmış gibiydi. Anlatıları neredeyse her yıl değişiyor” dedi.
En büyük hayal kırıklığı Tidal
Covid sonrası bu bahislerin hiçbiri bugüne kadar büyük bir etki yaratmış görünmüyor. Afterpay toplam gelirin küçük bir yüzdesini oluşturuyor. Bitcoin işleri de sektör genelindeki kripto varlık değerlemelerine paralel olarak geriledi. En büyük hayal kırıklığı ise Tidal oldu. SimilarWeb, trafiğini tüm müzik yayın hizmetleri arasında 44. sırada gösteriyor. Delaware’li bir yargıç, Florida’daki bir emeklilik fonunun Tidal satın alımı nedeniyle açtığı davada Block lehine karar verirken anlaşmayı “korkunç bir iş kararı” olarak nitelendirdi.
Bu arada Block’un temel ödeme işleri baskı altına girdi. Açığa satış firması Hindenburg Research, 2023’te Block’un Cash App kullanıcı metriklerini şişirerek yatırımcıları yanılttığını, yaygın dolandırıcılık ve suç faaliyetlerine zemin hazırladığını ve bu uygulamalardan kar sağlarken büyümeyi abarttığını iddia etti. Geçen yıl Tüketici Finansal Koruma Bürosu, dolandırıcılık yönetimi ve güvenlik kontrollerindeki iddia edilen başarısızlıklar nedeniyle 120 milyon dolara kadar tüketici tazminatı ve 55 milyon dolarlık sivil para cezası kararı verdi; 48 eyaletin ortak eylemi ise 80 milyon dolarlık bir ceza ve yasal önlemler getirdi. Ayrıca New York Finansal Hizmetler Departmanı sanal para uyum eksiklikleri nedeniyle Block’a 40 milyon dolar ceza verdi ve bağımsız bir denetçi atanmasını şart koştu. Son işten çıkarmalar, Block’un uyum ve dolandırıcılıkla mücadele ekiplerini önemli ölçüde azalttıysa, şirket kendisini yeni ve tehlikeli risklere açık hale getirebilir.
İleriye bakıldığında, Dorsey Block’un işlerinin hala güçlü olduğunu savunuyor. Brüt kârlılıkta ve müşteri sayısında süregelen büyümeye ve karlılığın iyileşmesine dikkat çekiyor. Yatırımcılar işten çıkarmaları memnuniyetle karşıladı ve Block hisseleri yüzde 20’den fazla yükseldi.