ABD'de SpaceX, halka açık olarak başvuru yaparak tarihin en büyük halka arzı olmaya aday süreci başlattı. Başvuru belgeleri milyarlarca dolarlık zararları ve Elon Musk’ın şirket üzerindeki kontrolünü sürdürmesini sağlayacak süper oy hakkına sahip hisse planını ortaya koydu. Roket, uydu ve yapay zeka devi şirket, milyardere herkesten daha fazla oy gücü sağlayacak bir yapı sunuyor ve bunu başarabilirse kendisine 1 milyara kadar hisse dahil olmak üzere olağanüstü ödüller vaat ediyor. Bu bilgiler, 20 Mayıs'ta ABD Menkul Kıymetler ve Borsa Komisyonu’na (SEC) yapılan başvuruda yer aldı.
Başvuruya göre 54 yaşındaki Musk’ın ulaşması gereken hedefler arasında Mars’ta en az 1 milyon nüfuslu bir insan yerleşimi kurmak bulunuyor. Bundan önce ise SpaceX’in görevi, uzayda veri merkezleri fikrini gerçeğe dönüştürmek olacak. Şirket, bunun tarihteki en büyük toplam adreslenebilir pazar olduğunu ve büyüklüğünün 28,5 trilyon dolar olduğunu söylüyor.
Yatırımcılar açısından soru şu: SpaceX için Musk’ın ortaya koyduğu hedeflerin toplamı, şirketin 2 trilyon dolara kadar değerlenmesini haklı çıkarıyor mu? Özellikle de bunun yanında oldukça küçük görünen finansal açıklamalar dikkate alındığında. Başvuruya göre SpaceX ilk çeyrekte 4,69 milyar dolar gelir üzerinden 4,28 milyar dolar net zarar açıkladı. Bu rakam, bir yıl önce yaklaşık 4 milyar dolar gelir üzerinden açıklanan 528 milyon dolarlık net zararla karşılaştırılıyor.
Musk'ı görevden alamazlar
Musk’ın eşi benzeri görülmemiş büyüklükteki halka arz planı başarılı olursa hem halka açık hem de özel piyasaları dönüştürmeye hazırlanıyor. Devasa bir halka arz ve sonrasında yükselen hisse fiyatı, sınırlı finansal açıklamalara sahip ve büyük ölçüde likit olmayan hisseler barındıran özel şirketlerin, girişim sermayesi odaklı finansman turlarında haksız yere aşırı değerlenip değerlenmediğine dair endişeleri azaltabilir. 75 milyar dolara kadar kaynak toplaması hedeflenen halka arz, hızla büyüyen ve aynı zamanda ciddi miktarda nakit harcayan bir şirketi gösteriyor. Yatırımcıların Musk’ın hayaline ortak olabilmesi için SpaceX’in öngördüğü pazar fırsatının anlamlı bir bölümünü ele geçirebileceğine inanmaları ve işler ters giderse onu görevden alamayacaklarını kabul etmeleri gerekecek.
Gelirlerinin büyük kısmı Starlink'ten
SpaceX’in başvurusu, halka arz öncesi bir şirket için neredeyse görülmemiş derecede olgunlaşmış bir holding yapısını ortaya koyuyor. Şirketin toplam geliri 2025 yılında 18,7 milyar dolara yükseldi. Bu rakam bir önceki yıl 14 milyar dolardı. Aynı dönemde şirket, 2024’teki 791 milyon dolarlık kardan geçen yıl 4,94 milyar dolarlık zarara geçti. Şirket şu anda gelirlerinin büyük kısmını, 2026’nın ilk çeyreğinde satışların yaklaşık üçte ikisini oluşturan Starlink uydu interneti kolundan elde ediyor.
SpaceX’in Starlink internet hizmetinin abone sayısı son birkaç yılda yaklaşık iki katına çıktı: 2023’te 2,3 milyon olan sayı, 2024’te 4,4 milyona ve 2025’te 8,9 milyona ulaştı. Bu operasyonlardan elde edilen gelir geçen yıl 4,42 milyar dolara çıktı; bir yıl önce bu rakam 2 milyar dolardı. SpaceX uzay taşımacılığı sektöründe baskın konumda olmasına ve hem NASA hem de Pentagon için önemli bir roket fırlatma sağlayıcısı olarak görev yapmasına rağmen, başvuru belgelerine göre bu faaliyet alanı operasyonel bazda hala zarar ediyor.
31 Mart’ta sona eren üç aylık dönemde uzay segmenti 619 milyon dolar gelir ve 662 milyon dolar faaliyet zararı açıkladı. Bir yıl önce ise şirketin uzay segmenti 4 milyar dolar gelir ve 657 milyon dolar faaliyet zararı bildirmişti. Şirketin veri merkezlerini yörüngeye taşıma konusundaki hedefleri oldukça büyük. Başvuruya göre şirket, her yıl güneş enerjili uydular üzerinde 100 gigawatt yapay zeka işlem kapasitesi fırlatmayı planlıyor. Bu miktar, 2025’te ABD’nin toplam yıllık elektrik üretiminin yaklaşık beşte birine eşdeğer.
Açık ara en fazla nakit tüketen bölüm ise yapay zeka faaliyetleri. SpaceX’in geçen yıl yaklaşık iki katına çıkarak 20,74 milyar dolara ulaşan dev sermaye harcamalarının yarısından fazlası, yapay zeka işine bağlı yatırımlara ayrıldı. Yapay zeka bölümü, SpaceX’in bu yıl xAI şirketini satın almasının ardından şirkete eklenen yeni bir faaliyet alanı oldu. Başvuruya göre SpaceX’in yapay zeka operasyonlarından kaynaklanan zararları geçen yıl 6,36 milyar dolara yükseldi; bu rakam 2024’te 1,56 milyar dolardı.
Şirket, yapay zeka alanında büyümeyi kısmen, yapay zeka girişimi Cursor için yaptığı 60 milyar dolarlık anlaşma gibi satın almalarla hedefliyor. SpaceX halka açıldıktan kısa süre sonra başlayacak 30 günlük bir zaman dilimi içinde satın alma hakkına sahip olacak. Başvuruya göre taraflardan biri anlaşmayı feshederse, Cursor 1,5 milyar dolarlık nakit cayma tazminatına ve şirketin işlem gücü anlaşması kapsamında 8,5 milyar dolarlık “ertelenmiş hizmet ücretine” hak kazanacak.
Musk’ın büyük kazancı
SpaceX’in halka arzı, ilk yatırımcılarının çoğuna büyük kazanç sağlayabilir. Başvuru belgeleri, bundan en çok faydalanacak kişinin Musk olduğunu gösteriyor. Başvuruya göre Musk şu anda şirketin A sınıfı hisselerinin yüzde 12,3’üne ve B sınıfı hisselerinin yüzde 93,6’sına sahip. Bu da şirketteki oy gücünün yüzde 85,1’ini kontrol ettiği anlamına geliyor. Her bir B sınıfı hisse 10 oy hakkı taşıdığı için Musk, halka arz sonrasında da şirket üzerindeki kontrolünü sürdürecek.
Musk’tan sonra en büyük hissedarın, Valor Equity Partners kurucusu Antonio Gracias olduğu belirtiliyor. Gracias’ın A sınıfı hisselerin yüzde 7,3’üne sahip olduğu ifade ediliyor. Bu pay büyük ölçüde Valor fonları üzerinden tutuluyor ve Garcia’nın kişisel sahipliği net olarak belirtilmiyor. Başvurudaki dikkat çekici eksikliklerden biri de Google’ın şirketteki payına dair ayrıntılı açıklamanın bulunmaması. Nisan ayındaki açıklamaya göre Alphabet, 2025 sonu itibarıyla Musk’ın şirketinin yüzde 6,11’ine sahipti. Bloomberg hesaplamalarına göre şirketin 2 trilyon dolar değerlemeye ulaşması halinde bu büyüklükteki bir payın değeri 122 milyar dolar olacak.
Halka arzın başarısı büyük ölçüde bireysel yatırımcıların katılımına bağlı. Bu yatırımcılar halka arzda hisselerin yüzde 30’una kadarını alabilir. SpaceX, hisseleri bireysel yatırımcılara Charles Schwab, Fidelity, Robinhood ve SoFi aracılığıyla sunmayı planlıyor. Ayrıca Morgan Stanley iştiraki olan E*TRADE üzerinden de bireysel yatırımcılara hisse sunulması planlanıyor.
Goldman Sachs, Morgan Stanley, Bank of America, Citigroup ve JPMorgan Chase, 18 diğer bankayla birlikte halka arz sürecine liderlik ediyor. Resmi adıyla Space Exploration Technologies Corp., borsaya SPCX koduyla giriş yapmak için Nasdaq ve Nasdaq Texas’ı seçti. SpaceX’in hisse satışına ilişkin önerilen koşulları açıklayacağı resmi sürecin 4 Haziran gibi erken bir tarihte başlaması ve fiyatlamanın ise 11 Haziran civarında yapılması bekleniyor.
Forbes değerlemesi
Forbes Gerçek Zamanlı Milyarderler Listesi'ne göre Musk’ın net serveti 807,7 milyar dolar. Bu tutarla Musk, büyük bir farkla dünyanın en zengin kişisi konumunda. Google’ın kurucusu Larry Page ise 316 milyar dolarlık tahmini net servetiyle Musk’ın arkasında yer alıyor.