Teknoloji şirketlerinin pazardaki hakimiyetlerine yönelik hukuki itirazlar her geçen gün artıyor. Sony, İngiltere'de milyonlarca PlayStation kullanıcısından oyunlar için fazla ücret alındığı iddiaları üzerine harekete geçti. Şirket, 2 milyar sterlin (yaklaşık 90 milyar TL) büyüklüğündeki davada kendini savunmaya hazırlanıyor.
Tüketici hakları savunucusu Alex Neill, tahmini 12,2 milyon kullanıcı adına bu toplu davayı açtı. Neill, Sony'yi PlayStation Store üzerinden yapılan indirmelerde aşırı ve haksız ücretler talep etmekle suçladı. Taraflar arasında son dakika anlaşması sağlanmazsa dava Londra'daki uzman bir mahkeme olan Rekabet Temyiz Mahkemesi'nde görülecek. Antitröst iddiası taşıyan bu dava, büyüyen oyun endüstrisindeki fiziksel perakendeden dijital indirmelere doğru yaşanan değişimi gözler önüne seriyor.
Dijital dönüşüm tüketiciyi esir aldı
Oyunlar, 1995 yılında İngiltere'de piyasaya sürülen ilk PlayStation'da diskler üzerinden çalıştırılıyordu. Ancak günümüzde en yeni PS5 modeli için oyunların çoğu dijital olarak indiriliyor. PS5, 2020'deki lansmanından bu yana 90 milyondan fazla ünite satarak en çok satan 10 oyun konsolundan biri haline geldi. Cihazın en ucuz modelinde disk sürücüsü bulunmuyor. Standart versiyon ise fiziksel medya seçeneğini korumaya devam ediyor.
Dava dosyasına göre Sony, değişen tüketici tercihleri ve hızlanan internet bağlantılarının yönlendirdiği bu dijitalleşme sürecinden haksız kazanç sağladı. Davacıları temsil eden Robert Palmer KC, mahkeme belgelerinde Sony'nin kapalı ekosisteminin dijital kullanıcıları tamamen esir alınmış bir sınıf haline getirdiğini ifade etti. Dava metninde Sony'nin rakip indirme sistemlerini yasaklayarak rekabeti ortadan kaldırdığı belirtildi. Ayrıca şirketin pazar gücünü kullanarak dijital satın alımlarda geliştiricilerden ve yayıncılardan yüzde 30 komisyon aldığı, bu maliyetin de doğrudan tüketicilere yansıtıldığı vurgulandı.
Bu toplu dava, uygun tüketicilerin aksi belirtilmedikçe otomatik olarak dahil edildiği bir modelle yürütülüyor. Davanın büyüklüğü, kısmen pandemi dönemindeki sokağa çıkma yasaklarının etkisiyle oyun oynamanın artan popülaritesini yansıtıyor. PS5, daha genç ve daha sıradan oyuncular arasında Nintendo Switch'in gerisinde kaldı. Ancak en çok içerik satın alan sıkı oyuncular arasında çok daha popüler bir konumda yer alıyor. Konsol, bu pazardaki ana rakibi Microsoft'un Xbox'ını satışlarda açık ara geride bıraktı.
Şirketin savunması güvenlik üzerine kuruldu
Sony ise mahkemeye sunduğu savunmada dağıtım modelinin son derece haklı gerekçelere dayandığını savundu. Şirket yetkilileri, indirmeler için üçüncü taraf mağazalara izin vermenin güvenlik ve gizlilik riskleri yaratacağını iddia etti. Teknoloji devi ayrıca donanıma büyük yatırım yaptığını ifade etti. Kullanıcı tabanı oluşturmak için konsolları nispeten düşük kâr marjıyla sattıklarını bildirdi. Dijital satışlardaki komisyonun, bu maliyetleri karşılamaya yönelik çapraz sübvansiyon stratejisinin bir parçası olduğunu kaydetti.
Bu süreç, İngiltere'de çeşitli platformlar için yazılım barındıran ve satan dijital mağazaları hedef alan toplu davaların en yenisi olarak öne çıkıyor. Rekabet Temyiz Mahkemesi ekim ayında aldığı dönüm noktası niteliğindeki bir kararda Apple'ın hakim konumunu kötüye kullandığına hükmetmişti. Mahkeme, App Store'daki satın alımlarda geliştiricilerden yüzde 30'a varan komisyonlar alındığını tespit etmişti. Teknoloji devi şu anda bu kararı temyize götürüyor.
Apple kararı, bir dizi aksilik yaşayan İngiltere'deki toplu dava davacıları için parlak bir nokta oldu. Geçen ay Qualcomm'u çip kullanımı konusunda Apple ve Samsung'dan fazla ücret almakla suçlayan benzer bir dava ise geri çekilmişti.
Emsal kararlar ve rekor tazminat ihtimali
Bu yılın şubat ayına kadar geçen yaklaşık 10 yıllık dönemde dijital bir PlayStation oyunu veya oyun içi indirme satın alan herkes tazminat hakkı kazanabilecek. Davacıların hukuk ekibi, talebin 12,2 milyon kullanıcıyı kapsadığını tahmin ediyor. Dava başarılı olursa her bir kullanıcının 162 sterlin (yaklaşık 7.290 TL) alma ihtimali bulunuyor.
Kişi başı beklenen ödemeler toplandığında neredeyse 2 milyar sterlin (yaklaşık 90 milyar TL) tutarında bir rakam ortaya çıkıyor. Bu devasa bütçe, iddia edilen fazla ücretlendirme ve yüzde 8 faizin tahmini toplamını oluşturuyor. Tarihi davanın 10 Mart tarihinde başlaması ve 10 hafta boyunca devam etmesi planlanıyor.