Çin’in yapay zeka alanındaki ilerlemelerine dair coşkulu haberlerle dolu bir yılın ardından, bazı seçkin Çinli yapay zeka araştırmacıları daha karamsar bir sonuca varmaya başladı. Onlara göre çip kısıtlamaları nedeniyle ülkenin kısa vadede ABD’ye yetişme şansı düşük. Geçen hafta sonu Pekin’de düzenlenen bir konferansta konuşan Çinli yapay zeka girişimi Zhipu’nun kurucusu Tang Jie, “Gerçek şu olabilir ki aradaki fark aslında giderek açılıyor. Bazı alanlarda iyi işler çıkarıyor olsak da karşı karşıya olduğumuz zorlukları ve eşitsizlikleri kabul etmeliyiz” dedi.
Buna bir örnek: Yapay zeka çiplerinin lideri Nvidia, ocak ayında yeni nesil Rubin donanımını tanıttığında, müşteri olarak birçok Amerikan şirketinin adını açıkladı ancak ABD kurallarının Çin’e doğrudan satışları engellemesi nedeniyle hiçbir Çinli yapay zeka geliştiricisinin adı geçmedi. Wall Street Journal’ın haberine göre görüşmelere dahil olan kişiler, Çinli şirketler Rubin çiplerine erişebilmek için Güneydoğu Asya ve Orta Doğu’daki veri merkezlerinde hesaplama gücü kiralama konusunda görüşmelere başladı. Bu, şirketlerin geçen yıl Nvidia’nın Blackwell serisi çiplere erişme çabalarının devamı niteliğinde.
Daha az çip, daha çok sorun
Çinli şirketlerin üçüncü ülkelerde Nvidia çiplerini kullanmaya yönelik anlaşmaları genellikle yasal kabul ediliyor. Ancak bu anlaşmalar dolaylı ve karmaşık düzenlemeler gerektiriyor ve çoğu zaman Çinli yapay zeka geliştiricilerini, iyi finanse edilen Amerikalı rakiplerine kıyasla daha az çiple ve daha fazla zahmetle baş başa bırakıyor. Alibaba’nın yapay zeka modeli Qwen’in geliştirilmesinden sorumlu olan Justin Lin’e, Pekin’deki konferansta gelecek üç ila beş yıl içinde herhangi bir Çinli şirketin OpenAI ve Anthropic gibi firmaları geçme ihtimali soruldu. Lin’in anlık tahmini yüzde 20 ya da daha az oldu.
“Kaynaklarımızı zorlayarak ayakta duruyoruz”
Washington’ın, Çin’in dünyanın en gelişmiş yapay zeka çiplerine erişimini sınırlayan ihracat kontrolleri, çok büyük miktarda hesaplama gücü gerektiren en ileri seviye yapay zeka çalışmalarından birçok Çinli şirketi caydırdı. Bunun yerine, teknolojiyi gündelik kullanım alanlarına uyguluyorlar; Amerikan şirketleri ise sınırları zorlamak için en yeni çiplere yatırım yapıyor. Alibaba’dan Lin, “OpenAI ve diğer Amerikan şirketlerinde muazzam miktarda hesaplama gücü yeni nesil araştırmalara ayrılmış durumda, oysa biz kaynaklarımızı zorlayarak ayakta duruyoruz. Sadece teslimat taleplerini karşılamak bile kaynaklarımızın çoğunu tüketiyor” diye konuştu.
UBS analistlerine göre Çin’in internet devlerinin toplam sermaye harcamaları geçen yıl yaklaşık 57 milyar dolara denk geldi. Bu rakam, ABD’li muadillerinin yaklaşık onda biri. Henüz kimse Çin’i tamamen gözden çıkarmış değil; çünkü DeepSeek gibi geliştiriciler, sınırlı kaynaklara uyum sağlama konusunda yetkinliklerini gösterdi. Zhipu (resmi adıyla Knowledge Atlas Technology) ve MiniMax adlı iki diğer yapay zeka geliştiricisi, bu ay Hong Kong’daki halka arzlarda toplamda 1 milyar dolardan fazla kaynak topladı. MiniMax’in hisse fiyatı, halka arz fiyatının iki katından fazla arttı.
Şu anda bir yapay zeka girişiminde çalışan deneyimli teknoloji yatırımcısı Alyssa Lee, “Daha zorlu bir faaliyet ortamına rağmen, yatırımcılar teknolojik olarak yetişme ya da atılım yapma ihtimalini fiyatlamaya devam ediyor. Bu iyimserliğin kendisi, Çinli şirketlerin sergilediği yenilikçilik düzeyini gösteriyor” dedi.
Geçen yıl yüksek kaliteli bir yapay zeka modeliyle ABD’de dikkatleri üzerine çeken DeepSeek, o zamandan beri yapay zeka geliştirme verimliliğini artırmaya yönelik teknikler yayımlıyor; bunların bir kısmı Batılı araştırmacılar tarafından da benimsendi. DeepSeek bu ay, daha az çiple daha büyük modellerin geliştirilmesine olanak tanıyan yeni bir eğitim mimarisi ve modellerin daha verimli çalışmasını sağlayan bir bellek tasarımını ele alan iki araştırma makalesi yayımladı.
Küresel görünürlüğünü artırıyor
Kar amacı gütmeyen araştırma kuruluşu Epoch AI’ye göre bu yıl DeepSeek ve Alibaba tarafından geliştirilen modeller, ABD’nin en iyi modelleriyle aradaki farkı son yıllardaki ortalama yedi aydan dört aya kadar düşürdü. Çin’in önde gelen modellerinin birçoğu açık kaynaklı; yani kullanıcılar tarafından ücretsiz olarak indirilebiliyor ve değiştirilebiliyor. Bu durum, en iyi Amerikan modelleri kapalı kaynaklı kalırken, Çinli şirketlerin küresel görünürlüğünü artırıyor.
Buna rağmen DeepSeek bazı aksaklıklar yaşadı. Geliştirme sürecine aşina kişilere göre şirket, geçen yıl yeni amiral gemisi modelini geliştirirken Huawei ve diğer yerli tedarikçilerin daha az gelişmiş çiplerini kullanmayı denedi ancak sonuçlar kabul edilemez bulundu. Bunun üzerine, bazı eğitim iş yükleri için Nvidia çiplerine yöneldi. Daha sonra ilerleme kaydedildi ve modelin önümüzdeki haftalarda tanıtılmasına hazırlanılıyor. Son yıllarda Huawei ve birçok Çinli çip girişimi ürünlerinde ilerleme kaydetti ancak en iyi Amerikan çipleriyle aradaki performans farkı hala büyük.
Washington, Çin’in en ileri çip üretim teknolojilerini edinmesini yasaklamış durumda. Şirketler, Samsung ve Taiwan Semiconductor Manufacturing Co. gibi Asya’daki önde gelen çip üreticilerinden birçok gelişmiş çipi üretmelerini isteyemiyor; bunun yerine kapasite artırımı için daha az gelişmiş ithal ve yerli makinelere bel bağlıyor.
Pekin’in onayını bekliyorlar
Sektördeki kişilere göre Washington’ın Nvidia’nın H200 çipini Çin’de satmasına izin verme yönündeki son kararı, Çinli şirketlerin yetişmesine yardımcı olacak bir oyun değiştirici niteliğinde değil. Nvidia CEO’su Jensen Huang, Çin’de bu çipe talebin yüksek olduğunu söyledi ancak Çinli teknoloji şirketlerindeki kişiler, Rubin serisinin iki nesil gerisinde olan bu çipin, en ileri seviye yapay zeka eğitimleri için artık yetersiz kaldığını ifade etti.
Şirketler hala H200’leri satın alabilmek için Pekin’in onayını bekliyor. Konuya aşina kişilere göre Çinli yetkililer son dönemde bazı şirketlere, alımların ileri seviye yapay zeka araştırmaları gibi “gerekli” kullanımlarla sınırlı olması gerektiğini söyledi. Aynı zamanda Çin’in yerli çiplerin kullanımını teşvik etmeye devam edeceği belirtildi.