ABD Savunma Bakanı Pete Hegseth ile yüz yüze ilk görüşmesinde Anthropic CEO’su Dario Amodei, yapay zeka tarafından kontrol edilen otonom silahların risklerine dair görüşlerini dile getirdi. Hegseth ise bu riskleri duymak istemedi. Wall Street Journal’a konuşan kaynaklara göre Hegseth, 24 Şubat’taki toplantıda Amodei’nin sözünü keserek, “Hiçbir CEO savaşçılarımıza ne yapıp ne yapamayacaklarını söyleyemez” dedi. Kişilikleri ve dünya görüşleri keskin biçimde farklı olan iki adam arasındaki gerilim giderilemedi. Şimdi, yapay zekanın hızla yaygınlaştırılmasını ekonomik büyüme ve ulusal güvenlik için hayati gören Trump yönetimi, sektör devlerinden biriyle karşı karşıya gelmiş durumda.
Güven çöktü
ABD Savunma Bakanlığı’nda yapay zeka politikası üzerinde çalışmış eski bir yetkili olan Michael Horowitz, “Bu politika anlaşmazlığı kılığına bürünmüş bir hava ve kişilik kavgası” diyor. Ona göre anlaşmazlık, “Anthropic ile Pentagon arasındaki güvenin çökmesine dayanıyor. Anthropic, Pentagon’un teknolojilerini sorumlu şekilde kullanacak kadar bilgi sahibi olduğuna güvenmiyor. Pentagon ise Anthropic’in ihtiyaç duyduğu önemli kullanım alanlarında çalışmaya istekli olacağına güvenmiyor.
Bir yıldan daha uzun süre önce, şirketin ABD ordusuyla yaptığı sözleşmenin büyük ölçüde evrak işlerinden ibaret olduğu konusunda kaygılı çalışanlarını rahatlatmış olan Amodei, son dönemde Pentagon ile yaşanan çatışmayı modern savaşın ve hatta genel olarak toplumun geleceği açısından ciddi sonuçlar doğurabilecek bir mesele olarak çerçeveliyor. ABD Başkanı Donald Trump, geçen hafta tüm federal kurumlara Anthropic ile çalışmayı durdurma talimatı verdi ve şirket yöneticilerini “solcu kaçıklar” olarak nitelendirdi.
İran saldırısında Claude modelleri kullanıldı
Aynı gün, araçlarının nasıl kullanılacağına dair bir anlaşmayı kabul etmesi için verilen sürenin dolmasının ardından Hegseth, şirketi tedarik zinciri riski olarak sınıflandırdı. ABD’li bir şirkete karşı nadiren başvurulan bu adım şirketin Lockheed Martin, Amazon ve Microsoft gibi diğer devlet yüklenicileriyle çalışma kabiliyetini zayıflatabilir. Bu durum, onu dünyanın en değerli girişimlerinden biri haline getiren iş ilişkilerini potansiyel olarak tehdit ediyor. İronik bir şekilde, Trump bu paylaşımından dakikalar önce İran’a yönelik saldırılara onay verdi. Wall Street Journal’ın haberine göre bu saldırıların planlamasında Anthropic’in Claude modelleri kullanıldı.
Konuya yakın kişilere göre Claude, ocak ayında Venezuela Devlet Başkanı Nicolas Maduro’nun alıkonulması ile sonuçlanan askeri operasyonda da rol oynadı. Anthropic yıllardır teknolojinin güvenli şekilde kullanılmasını sağlamak için koruyucu önlemleri savunan en sesli yapay zeka şirketi oldu. Bu tutum, şirketin araçlarını hükümet genelinde yaygın biçimde kullanıma sokan ancak kullanım biçimi üzerinde kontrol talep etmesinden rahatsız olan yönetim yetkililerini zaman zaman kızdırdı.
Konuya aşina kişilere göre Anthropic bu yılın başlarında, birçok kurum tarafından kullanılan sınıflandırılmamış sistemlerinde yapay zekanın biyolojik silah üretmesini önlemeye yönelik tedbirlerinin bir parçası olarak model komutlarında “patojen” kelimesinin kullanımını fiilen yasakladı. Bu yasak, Hastalık Kontrol ve Önleme Merkezleri çalışanlarının yapay zeka aracını kullanmasını zorlaştırdı. Çalışanların yasağı aşmak için izin alması haftalar sürdü.
ABD Savunma Bakanlığı araştırma ve mühendislikten sorumlu müsteşarı Emil Michael geçen hafta, Pentagon’un teklifini yanlış yansıttığı gerekçesiyle Amodei’yi yalancılıkla suçladı. Bir yönetim yetkilisi, Google CEO’su Sundar Pichai veya Amazon CEO’su Andy Jassy gibi diğer teknoloji liderlerinin hükümete teknolojilerini nasıl kullanacağını söylemeye kalkışmayacağını ve bir uzlaşma yolu bulacağını ifade etti. Bir başka yetkili ise hükümetin yapay zeka araçlarının ideolojik olarak tarafsız olması gerektiğini söyledi.
Bakanlıklar şirketle ilişkilerini kesti
Pazartesi itibariyle ABD Hazine Bakanlığı ve Sağlık ve İnsan Hizmetleri Bakanlığı dahil bazı kurumlar, çalışanlarına yapay zeka araçlarının artık Claude ile çalışmayacağını bildirdi. Eleştirmenlere göre bu adımlar, yönetimin devlet kontrollü ekonomilerde daha sık görülen yöntemlerle özel bir şirkete baskı yapmasının son örneği. ABD’de Joe Biden yönetimi döneminde Ulusal Ekonomik Konsey’in eski başkan yardımcısı Navtej Dhillon, “Trump yönetimi Çin’in yöntemlerini benimsiyor ve bir ABD şirketini zorluyor” dedi.
Pentagon ile çatışması tırmanırken Anthropic, gizli ortamlarda kullanımı onaylanmış tek yapay zeka şirketi olma statüsünü kaybetti. Elon Musk’ın xAI şirketi yakın zamanda bu tür ortamlarda konuşlandırılmak üzere bir anlaşmaya vardı. OpenAI da aynı şekilde anlaşma yaptığını duyurdu. Bir Pentagon yetkilisine göre Anthropic ile yaşanan çekişme hiçbir zaman kişisel değildi. Mesele her zaman ABD Savunma Bakanlığı’nın yapay zeka araçlarını tüm yasal amaçlar için kullanmak istemesiydi.
Anthropic garanti istedi
Anthropic ile Pentagon arasındaki çatışma ocak ayında şiddetlendi. Venezuela baskınından sonra Anthropic'in bir çalışanı Palantir'deki bir meslektaşına Claude'un nasıl kullanıldığını sordu. Konuya yakın kaynaklar, Pentagon yetkililerinin bunu öğrenip öfkelendiklerini söyledi. Anthropic, bunun ortaklar arasında rutin bir görüşme olduğunu açıkladı. 12 Ocak'ta Musk'ın SpaceX şirketinde yaptığı konuşmada Hegseth, Grok'un Pentagon'un askeri yapay zeka platformuna katılacağını söyledi. Anthropic'e açıkça gönderme yaparak, “Savaşlara girmenize izin vermeyen yapay zeka modellerini kullanmayacağız” dedi.
Bakanlık müzakereleri sürdürüyordu ancak Anthropic kırmızı çizgisinde ısrarcıydı. Pentagon bu tür operasyonları gerçekleştirmeyeceğini ve yasayı çiğnemeyeceğini garanti etmesine rağmen, yasakların açıkça belirtilmesini istiyordu. Aynı sıralarda, medya kuruluşları, Michael'ın Amodei'ye Pentagon'un Claude'u ABD'ye yaklaşan füzeleri imha etmek için kullanıp kullanamayacağına dair varsayımsal bir soru sorduğunda, Anthropic CEO'sunun Savunma Bakanlığı yetkililerinin önce şirketle görüşmesi gerektiğini söylediğini bildirdi. Bu yanıtın Trump yönetimini kızdırdığı bildirildi. Anthropic, Amodei'nin böyle bir şey söylediğini yalanladı.
Rakibiyle görüşmeler hızlandı
Çıkmaza girdiklerinden şüphelenen Pentagon yetkilileri, Anthropic’in en büyük rakibiyle görüşmeleri hızlandırdı. Konuya aşina kişilere göre Michael, şirketin gizli sistemlerde konuşlandırılabilmek için sertifikasyon sürecini başlatıp başlatamayacağını görmek amacıyla OpenAI’ın kamu sektöründen sorumlu yöneticisi Joe Larson ile temasa geçti. Yetkililer halihazırda Elon Musk’ın Grok’u için de bu statüyü güvence altına almaya çalışıyordu.
Anthropic’in yönetimle ilişkisi yeni dip seviyelere inerken, müttefikler ateşkes sağlamak için devreye girdi. Konuya aşina kişilere göre Palantir’in teknoloji şefi Shyam Sankar, Anthropic’in Pentagon’un şartlarını kabul ederken güvenlik önlemlerini koruyabilmesine imkan tanıyacak ve daha sonra rakip OpenAI tarafından da kabul edilen bazı geçici çözümler önerdi. Anthropic ise anlaşmayı reddetti.
24 Şubat’taki Pentagon toplantısında Hegseth, şirketin modellerinin kalitesi nedeniyle Amodei’ye iltifat ederken, Anthropic’i tedarik zinciri riski olarak etiketleme tehdidini yineledi. Ayrıca daha büyük bir tehdit daha savurdu: Hükümete kilit sektörler üzerinde kontrol yetkisi veren Soğuk Savaş dönemine ait savunma üretim yasasını devreye sokarak Anthropic’i isteklerini yerine getirmeye zorlamak. Savunma Bakanı, Amodei’ye teknolojinin tüm yasal durumlarda askeri kullanım hakkını kabul etmesi için cuma günü saat 17.01’e kadar süre verdi.
OpenAI CEO’su Altman için fırsat
Çarşamba gecesi Savunma Bakanlığı yeni sözleşme dili önerilerini iletti. Aynı gün OpenAI’ın CEO’su Sam Altman, Michael ile temasa geçti. Görüşmeye aşina kişilere göre Altman, savunma üretim yasasının devreye sokulmasının ya da Anthropic’in tedarik zinciri riski olarak sınıflandırılmasının ülke için iyi olmayacağına güçlü biçimde inanıyordu.
Ancak aynı zamanda OpenAI için bir fırsat da gördü. Konuya aşina kişilere göre şirket, kitlesel yurtiçi gözetim ve otonom silahlara karşı güvenlik önlemlerini korumak için mevcut yasalardan alınmış ifadeleri kullanan, fakat Pentagon’dan şirketin kullanım politikasını değiştirmesini talep etmeyen bir sözleşme önerdi. OpenAI’ın sözleşmesi ayrıca, sistemlerin nasıl kullanılacağını izlemek üzere güvenlik iznine sahip araştırmacıların görevlendirilmesi gibi başka tedbirler de içeriyordu.
OpenAI’ın Anthropic’ten farklı bir siyasi profili var: Şirket, Trump’ın teknoloji stratejisini övdü ve yapay zeka modellerinin eğitimi için veri merkezleri kurmaya yönelik yatırımlar yapma sözü verdi. OpenAI Başkanı Greg Brockman ve eşi, geçen yıl Trump ile uyumlu bir süper siyasi eylem komitesine 25 milyon dolar bağışta bulundu. Bundan sonra ne olacağı belli değil ancak bu çekişme Anthropic'in tüketiciler arasındaki popülaritesini artırıyor gibi görünüyor. Pazar günü itibarıyla Claude, ChatGPT'yi geçerek Apple'ın uygulama mağazasında en çok indirilen uygulama oldu.