ABD Merkez Komutanlığı (CENTCOM), Kuveyt hava savunma sistemlerinin pazartesi günü aktif çatışma sırasında yanlışlıkla üç ABD F-15 savaş uçağını düşürdüğünü bildirdi. Bu olay, ABD ve İsrail'in cumartesi günü İran'a karşı başlattığı savaştan bu yana düşürülen ilk Amerikan uçakları olarak kayıtlara geçti. Yaşanan bu büyük kaza, çatışmanın ne kadar karmaşık olduğuna işaret ediyor.
Körfez'de dost ateşi ve mürettebatın durumu
CENTCOM yetkilileri, İran uçakları, balistik füzeler ve insansız hava araçlarının saldırılarını içeren aktif çatışma ortamında büyük bir hata yaşandığını açıkladı. ABD Hava Kuvvetleri savaş uçaklarının Kuveyt hava savunma sistemleri tarafından yanlışlıkla vurulduğu belirtildi. Altı mürettebatın tamamı uçaktan güvenli bir şekilde fırlatmayı başardı. Kurtarılan personelin durumunun stabil olduğu ifade edildi.
Yetkililer, Kuveyt'in bu olayı kabul ettiğini ve kazanın nedenine ilişkin resmi bir soruşturmanın sürdüğünü kaydetti. CENTCOM, Kuveyt savunma kuvvetlerinin arama kurtarma çabaları ve operasyondaki destekleri için minnettar olduklarını vurguladı. Öte yandan İran devlet medyası, İslam Devrim Muhafızları Ordusu'na dayandırdığı haberinde farklı bir iddia ortaya attı. Haberde, Kuveyt'te düşen ABD uçağını İran silahlı kuvvetlerinin vurduğu öne sürüldü.
Olayla ilgili paylaşılan video görüntülerinde pazartesi günü erken saatlerde Kuveyt semalarından bir ABD savaş uçağının düştüğü görüldü. Görüntülerde bir kişinin paraşütle atladığı anlar da yer aldı. Reuters haber ajansı, bu görüntülerin Kuveyt'in Al Jahra bölgesinde çekildiğini doğruladı.
Elçilik çevresinde duman ve bölgede siren sesleri
Kuveyt'te yaşanan hareketlilik uçak kazasıyla sınırlı kalmadı. Bir görgü tanığı, Kuveyt'teki ABD Büyükelçiliği yerleşkesinin civarından dumanların yükseldiğini söyledi. Bölgeye acilen itfaiye araçları ve ambulanslar sevk edildi. Kuveyt'teki ABD Büyükelçiliği ve ABD Dışişleri Bakanlığı, büyükelçilikteki olaya ilişkin yorum taleplerini yanıtsız bıraktı.
Büyükelçilik, Kuveyt'teki ABD vatandaşlarını füze ve insansız hava aracı saldırıları tehdidinin devam ettiği konusunda uyardı. Yetkililer, vatandaşlara binaya gelmemeleri çağrısı yaptı. İnsanlara bulundukları yerde kalmaları, evlerinin en alt katında pencerelerden uzak durmaları ve kesinlikle dışarı çıkmamaları tavsiye edildi.
Pazartesi sabahı Kuveyt genelinde yüksek sesli patlamalar ve sirenler yankılandı. Çatışmaların etkisi bölgedeki diğer ülkelere de sıçradı. Reuters tanıkları, Dubai ve Katar'ın başkenti Doha'da da bir dizi şiddetli patlama sesinin işitildiğini aktardı.
Rafinerideki işçiler yaralandı
Kuveyt, İran'ın komşu Körfez ülkelerine düzenlediği misilleme saldırılarının üst üste üçüncü gününde harekete geçti. Pazartesi günü erken saatlerde ülkeye yönelen düşman insansız hava araçları engellendi. Kuveyt Ulusal Petrol Şirketi, Mina Al-Ahmadi rafinerisinde düşen enkaz parçaları nedeniyle iki işçinin hafif yaralandığını duyurdu.
Kuveyt hava savunma sistemleri Rumaithiya ve Salwa mahalleleri yakınlarında da insansız hava araçlarının büyük bir kısmını başarıyla durdurdu. Devlet haber ajansının sivil savunma genel müdürüne dayandırdığı habere göre bu bölgelerde herhangi bir yaralanma yaşanmadı.
Tahran yönetimi, cumartesi günkü saldırıların ardından bölgedeki ABD üslerini hedef alacağını açıklamıştı. İran ayrıca Körfez şehirlerindeki bir dizi sivil ve ticari alanı da vurdu. Bu strateji, çatışmanın bölgesel havacılık ve ticaret merkezleri üzerindeki yıkıcı etkisini daha da genişletti.
Amerikan kamuoyunun savaşa desteği azalıyor
Amerika Birleşik Devletleri'nde savaşa yönelik destek giderek düşüyor. Hafta sonu yapılan Reuters/Ipsos anketi, her dört Amerikalıdan sadece birinin İran'a yönelik saldırıları desteklediğini gösterdi. Ankete katılanlar, ABD birliklerine zarar gelmesinden derin endişe duyduklarını ifade etti. ABD Başkanı Donald Trump ise pazar günü yaptığı açıklamada, saldırılar devam ettikçe daha fazla ABD zayiatı yaşanabileceği konusunda uyardı. Analistler bu açıklamaların Amerikan halkının savaşa desteğini daha da eritebileceği değerlendirmesini yaptı.
Eski İsveç Başbakanı ve Avrupa Dış İlişkiler Konseyi Eş Başkanı Carl Bildt, durumun vahametine dikkat çekti. Bildt, Ortadoğu krizinin net bir sonu ufukta görünmeden hız kazanmasıyla herkesin krizin nasıl biteceğini sorguladığını aktardı.
Rejimin çöküşü büyük bir kaos yaratabilir
Bildt, çatışmanın bir sonu varsa bunun hem İran'ı hem de bölgeyi yıllarca şekillendireceğini söyledi. Eski başbakan, en önemli sorunun rejimin ayakta kalıp kalmayacağı ya da çöküp çökmeyeceği olduğunu belirtti. Rejim ayakta kalırsa hangi biçimde kalacağının, çökerse de bunun kaosa mı yoksa istikrarlı bir geçişe mi yol açacağının belirsizliğini koruduğunu ifade etti.
Doksan milyonluk bir ülkeyi yöneten rejimin çökmesinin tüm bölgenin istikrarı için derin sonuçları olacağını vurgulayan Bildt, "Bu, bölge tarihinde son derece belirsiz sonuçları olan bir dönüm noktası olayıdır." değerlendirmesini yaptı.
Bildt, ABD'nin İran'ı vurma kararını bir zorunluluktan ziyade bir tercih savaşı olarak nitelendirdi. Bu kararın İsrail'in baskısından ve devam eden protestolar nedeniyle zayıflamış bir İran rejimi algısından doğduğunu söyledi. Bildt, İran'ın Ortadoğu'daki hedefleri ve ABD üslerinin ötesini vurma kararının şaşırtıcı ama aynı zamanda oldukça rahatsız edici olduğunu sözlerine ekledi.
F-15 savaş uçağı fiyatı Boeing F-15EX Eagle II modeli için yaklaşık 97 milyon dolar civarında. F-15, son derece yüksek hızlara ve irtifalara ulaşabilen çift motorlu bir savaş uçağı iken, F-16 daha az güçlü ancak daha yüksek manevra kabiliyetine sahip tek motorlu bir savaş uçağıdır.