Amazon, Microsoft ve Alphabet’in Google’ı, son dönemdeki eleştiriler nedeniyle milyarlarca dolarlık veri merkezi projelerinin inşasını iptal etti ve şimdi bu şirketler projelerinin çevresel etkileri nedeniyle hissedar baskısıyla karşı karşıya kalıyor. Reuters ile yapılan röportajlara göre onlarca yatırımcı bu bahar yapılacak yıllık hissedar toplantıları öncesinde şirketler üzerindeki baskıyı artırarak, teknoloji devlerinin işlem gücünü genişletmeye çalışırken su kullanımı ve su tasarrufu çabaları hakkında daha fazla veri talep ediyor.
İklim hedeflerini nasıl karşılayacaklar?
Boston merkezli ve yönetimi altında 4 milyar dolardan fazla varlık bulunan Trillium Asset Management, hissedar savunuculuğu direktörü Andrea Ranger’ın bir röportajda söylediğine göre aralık ayında Alphabet’e bir önerge sunarak veri merkezlerinin artan enerji ihtiyacı karşısında mevcut iklim hedeflerini nasıl karşılayacağı konusunda netlik talep etti. Şirket, 2020 yılında emisyonlarını yarıya indirmeyi ve 2030 yılına kadar karbon içermeyen enerji kaynakları kullanmayı taahhüt etmişti. Ancak Trillium, emisyonların bunun yerine yüzde 51 arttığını ve yatırımcıların hedeflere nasıl ulaşılacağı konusunda “karanlıkta” bırakıldığını söyledi.
Trillium’un geçen yıl sunduğu benzer bir önerge, bağımsız hissedarların neredeyse dörtte birinin desteğini aldı. Bu arada Green Century Capital Management hissedar savunucusu Giovanna Eichner, Nvidia ile “kısa vadeli yapay zeka kazanımlarının uzun vadeli iklim ve finansal riskler pahasına gerçekleşmemesini sağlamak” amacıyla bir önerge sunma konusunda görüşmeler yürüttüklerini belirtti, ancak daha fazla ayrıntı paylaşmadı.
Su kullanımı sorgulanıyor
Hissedarlar, şirketlerin su kullanımı hakkında daha fazla veri istiyor. Pazar araştırma şirketi Mordor Intelligence verilerine göre Kuzey Amerika’daki veri merkezleri 2025 yılında yaklaşık 1 trilyon litre su kullandı. Bu miktar yaklaşık olarak New York şehrinin yıllık su ihtiyacına eşdeğer. Meta, Google, Amazon ve Microsoft’un tümü veri merkezlerinde çok daha az su gerektiren kapalı devre soğutma sistemleri kullanmaya başlamış olsa da bu kullanım verileri farklılık gösteriyor.
Meta’nın 2025 çevre raporu, sahip olduğu tesisler için su kullanımını gösterdi ancak kiraladığı veya inşaat halindeki tesisler için göstermedi. Toplam kullanım, 2020’de 3 bin 726 megalitreden 2024’te 5 bin 637 megalitreye çıkarak yüzde 51 arttı. Bu da bir yıl boyunca 13 binden fazla haneye yetecek su anlamına geliyor. Google’ın 2025 çevre raporu, sahip olduğu ve kiraladığı tesisler için veri sundu ancak üçüncü taraflarca işletilen tesisleri kapsamadı. Amazon ve Microsoft ise toplam su kullanımını raporladı ancak 2025 sürdürülebilirlik raporlarında bunu tesis bazında ayrıntılandırmadı.
Amazon’da altyapı kapasitesi tesliminden sorumlu direktör Josh Weissman, “Faaliyet gösterdiğimiz yerlerde tesis bazlı su tüketimi verilerini giderek daha fazla açıklıyoruz” dedi. Bir Amazon sözcüsü de şirketin “iyi bir komşu” olmaya kararlı olduğunu, verimlilik çalışmalarına yatırım yaptığını, yeni enerji kaynaklarını devreye aldığını ve su kullanımını azalttığını ekledi. Yatırımcılar, tesis düzeyindeki verilerin operasyonel riskleri ve şirketin bunları yönetme performansını daha iyi değerlendirmeye yardımcı olduğu için kritik olduğunu belirtti; ayrıca su kaynaklarını yenilemeye yönelik çabalar hakkında daha fazla bilgi istediklerini de eklediler.
"Yeterince açıklama yaptıklarını görmedik"
Calvert Research and Management’ta baş teknoloji analisti Jason Qi, “Su tüketimleri ve bunun yerel topluluk üzerindeki etkisi hakkında yeterince açıklama yaptıklarını görmedik” dedi. Microsoft sözcüsü, çevresel sürdürülebilirliğin “temel bir değer” olduğunu ve şirketin “sürdürülebilirlik zorluklarını proaktif şekilde ele aldığını ve uzun vadeli etki için çözümleri hızlandırdığını” söyledi. Üyeleri arasında dört büyük teknoloji şirketinin de bulunduğu bir lobi grubu olan Data Center Coalition’ın başkan yardımcısı Dan Diorio, son bir yılda toplulukla etkileşimi artırmanın en önemli önceliklerden biri haline geldiğini söyledi. Fiorio, “Enerji ve su kullanımı konusunda onlara açık olmak, böylece yerel halkın bu projenin kaynaklarını zorlamayacağını ve onları fatura ödeyenler olarak koruyacağını anlamasını sağlamak kritik önemde" diye konuştu.