Spider-Man: Brand New Day (Yepyeni Bir Gün) Marvel Sinematik Evreni’nin (MCU) yıllardır süren ve son dönemde iyice dalgalı bir hal alan o devasa genişleme sürecinin ardından tam zamanında imdada yetişiyor. Peter Parker bu kez sadece şehri korumakla kalmıyor, herhangi bir macerasını aşan çok daha ağır bir yükün altına giriyor.
Tom Holland’ın New York’un “dost canlısı Örümcek Adam”ı olarak dördüncü kez kamera karşısına geçtiği film (Avengers yapımlarını saymıyoruz tabii), serinin bir önceki filmi olan “No Way Home”un o yürek dağlayan finalinin bıraktığı enkazı kaldırmak zorundaydı. Üstelik bunu yaparken artık nostaljik sürprizlere ya da çoklu evren numaralarına sığınmadan, karakterin kendi ayakları üzerinde durabileceğini kanıtlaması gerekiyordu.
Filmin çok sağlam bir çıkış noktası var: Evreni kurtarmak için başka çaresi kalmayan kahramanımız, Peter Parker olarak herkesin hafızasından silinmiş olsa da Spider-Man hiç olmadığı kadar göz önünde. En yakın arkadaşı Ned’i (Jacob Batalon), sevgilisi MJ’i (Zendaya) ve eski hayatına dair ne varsa geride bırakan Peter, New York’un gece gündüz çalışan tek kahramanı haline gelmiş. Şehir onu el üstünde tutuyor, suç oranları dip yapmış durumda… Gelgelelim maskenin arkasındaki insana dair neredeyse hiçbir şey kalmamış. Peter’ın günleri dur durak bilmeden devriye gezmekle ve bir zamanlar sevdikleriyle kurduğu hayalleri uzaktan bir yabancı gibi izlemekle geçiyor.
MCU’ya 2021 yapımı “Shang-Chi ve On Halka Efsanesi” ile adım atan yönetmen Destin Daniel Cretton, filmin omurgasını oluşturan bu çelişkiyi çok iyi çözmüş. Hikaye, sevdiklerini koruma isteğini “kendini tamamen yok etmekle” karıştıran genç bir adamın ruh haline odaklandığı anlarda resmen parlıyor. Sevdiklerini korumanın tek yolunun onlardan uzak durmak olduğunu sanan Peter, bağlarını koparayım derken insanları neden kurtarmak istediğini kendine hatırlatan o asıl duyguyu da yitirdiğini fark ediyor. Film tam bu kırılma noktasında şu yakıcı soruyu soruyor: Maskenin altındaki insan silinip giderse kahraman var olmaya devam edebilir mi?
Tom Holland, bu ton değişimine serideki açık ara en güçlü performansıyla karşılık veriyor. Karşımızda artık Tony Stark’ın gözüne girmeye çalışan o hevesli liseli çocuk yok. Yorgun, yapayalnız ve duygusal anlamda duvara toslamış yetişkin bir Peter var.
Holland, bu tükenmişlik halini tekdüzeliğe kaçmadan yansıtıyor. Susup kaldığı sahnelerde bile içindeki acıyı hissediyorsunuz, dövüşürken ise giderek kontrolünü kaybetmesine yol açan çaresiz bir öfke göze çarpıyor. Çıktığı her çatışma onu biraz daha yıpratırken kazandığı her zafer hayatındaki o koca boşluğu daha da belirginleştiriyor.
Bedenden bedene atlayabilen gizemli bir tehdidin belirmesiyle Peter, içine düştüğü kimlik krizinde iyice dibe batıyor. Filmin kötüsü aslında tam anlamıyla Peter’ın karanlık bir aynası: Kendine ait bir yeri olmayan, varlığını sürdürebilmek için başkalarının hayatını ele geçiren bir figür.
Yaşadığı tüm şeyler yetmezmiş gibi denkleme bir de örümcek genetiğindeki mutasyon krizinin eklenmesi, Peter’ın önüne yepyeni bir iç çatışma koyuyor: Eğer Peter Parker onu insan yapan tüm bağlarını kopardıysa Spider-Man benliğinin kontrolü tamamen ele geçirmesini engelleyen şey ne?
İşte tam bu noktada, nihayet hapsolduğu Hulk bedeninden kurtulmanın bir yolunu bulan Bruce Banner (Mark Ruffalo) ile yapılan görüşme, laf olsun diye iliştirilmiş bir “cameo” olmanın çok ötesine geçiyor. Bedenini başka bir güçle paylaşmanın ne demek olduğunu evrende en iyi bilen isim Banner. İkilinin arasındaki diyalog; kontrolü kaybetmek, kimliğini korumak ve “insan kalabilmek” üzerine kurulu temaları çok güzel besliyor.
Jon Bernthal, Frank Castle (Punisher) rolüyle filme acımasız ve sert bir hava getiriyor. Punisher, Spider-Man’in o katı ahlaki ilkelerinden vazgeçmesi durumunda neye dönüşebileceğinin en somut kanıtı. Castle tereddüt etmiyor, pazarlığa girmiyor ve karşısındaki suçluyu düzeltmeye çalışmıyor. Onun bu tavrı, Peter’ı kendi vicdan pusulasını yeniden tartmaya zorluyor. Bernthal ekrana çıktığı her sahnede ağırlığını koysa da senaryo onu hikayenin organik bir parçası yapmaktan ziyade daha çok Peter’ın zıttı bir figür olarak kullanıp kenara çekilmiş.
MJ ve Ned sahneleri, filmin duygusal yükünü sırtlayan en güçlü kısımlar. Zendaya ve Jacob Batalon beklenenden daha az ekran süresine sahip olsa da, aradaki bu bilinçli mesafe anlatıyı güçlendirmiş. Film, bir parmak şaklatmasıyla herkesin anılarını geri getirmek gibi ucuz numaralara kaçmıyor. Kahramanımızı, hayatındaki en önemli iki insanla –artık kendisini hiç tanımayan iki kişiyle– burun buruna getiriyor.
Her sohbet, yıllardır yaşadığınız mahalleye döndüğünüzde artık hiçbir sokağın size tanıdık gelmediğini fark ettiğiniz o garip anlar gibi hissettiriyor. Yine de üç oyuncu arasındaki uyum o kadar kuvvetli ki, ufak bir bakışma ya da teğet geçen bir yakınlaşma bile gösterişli aksiyon sahnelerinden çok daha derin iz bırakıyor.
Cretton, görsel tercihleri de Peter’ın ruh haline göre ayarlamış. New York artık daha soğuk, gri ve yorgun görünüyor. (Gerçi şehrin MCU’da şimdiye kadar atlattığı badireler düşünüldüğünde aksi düşünülemez sanırım.) Kapalı gökyüzü, neşeli müziklerin yerini daha sakin ritimlere bırakması ve serinin o alıştığımız mizahının biraz geriye çekilmesi Peter’ın yalnızlığını doğrudan hissettiriyor. Ağ atıp binaların arasında süzüldüğü sahneler hâlâ nefes kesici ama eski o coşkusundan ve özgürlük hissinden eser yok. Sanki Peter gökyüzünde süzülmüyor da bir şeyden kaçıyormuş gibi.
Film, şöhret meselesine de oldukça ince bir yerden yaklaşıyor. Spider-Man, Peter Parker’ı hiç tanımayan –hatırlarsanız bir önceki filmde kellesini isteyen– halk tarafından çok seviliyor. Kostümün içindeyken aldığı alkışlar ve madalyalar, maskeyi çıkardığı anki yalnızlığını iyice yüzüne vuruyor.
Yönetmen bu tezat üzerinden gizli kimliğin öyle sıradan bir çizgi roman motifi olmadığını, aksine Peter’ın insan kalabildiği tek sığınak olduğunu hatırlatıyor. O sığınak yıkıldığında maske artık bir koruma değil karakteri yavaş yavaş yutan bir yük haline geliyor.
Brand New Day her ne kadar olgun bir iş olsa da, Marvel’ın son birkaç evredir yakasını bırakmayan o “gelecek projeye zemin hazırlama” hastalığından nasibini almış.
Film kendi hikayesini anlatırken bir yandan da 18 Aralık’ta çıkacak “Avengers: Doomsday” için zemin hazırlamaya, yeni karakter tohumları ekmeye çalışıyor. Bu durum ne yazık ki filmin kendi temposunu yer yer baltalıyor. Dövüş sahneleri teknik olarak başarılı olsa da anlatımdaki bu dağınıklık yüzünden akılda kalan ikonik sahne sayısı bir elin parmaklarını geçmiyor.
Neyse ki final bölümünde dışarıdaki tehdit Peter’ın iç dünyasındaki çatışmayla birleşiyor ve film yere kapaklanmadan toparlanmayı başarıyor. Travma, güç ve sorumluluk temalarıyla bağlantılı bir rolü hayata geçiren genç aktris Sadie Sink, gösterdiği yoğun performansla filmin başından beri vaat edilen o hüzünlü ve derin tonu tam anlamıyla yakalamayı başarıyor.
Spider-Man: Brand New Day, adının vadettiği gibi sıfırdan “yepyeni” bir sayfa açmasa da Peter Parker’ın olgunlaşma sürecinde atılmış son derece önemli bir adım. Film; Tom Holland’ın oyunculuğuna, karakterin o ağır yalnızlığına ve geçmişin kolayca silinmeyen gerçek sonuçlarına odaklandığında son dönem Marvel filmlerinde pek göremediğimiz bir derinliğe ulaşıyor.
Gelecek projelere zemin hazırlama kaygısının yarattığı pürüzlere rağmen film, en temel hakikati çok iyi yakalamış: Peter Parker, tamamen Spider-Man’e dönüşmüş bir şekilde varlığını sürdüremez. İnsanlığından vazgeçmiş bir kahramanlık, günün sonunda kendini yok etmenin süslü bir yolundan başka bir şey değildir.