Revolution Medicines, yeni pankreas kanseri ilacı için yıllık 480 bin dolar fiyat belirledi. Bu rakam hap başına 663 dolara denk geliyor. Bir zamanlar bu seviyedeki bir maliyet düşünülemezdi. Ancak günümüzde kanser ilaçları için bu fiyatlar artık sıradan kabul ediliyor.
Örneğin, son teknoloji bir CAR-T tedavisi tek seferlik infüzyon için 600 bin dolara satılıyor. Aynı yöntemle uygulanan bir rakip tedavi ise 550 bin dolardan listeleniyor. Mide-bağırsak kanserine yönelik günlük bir hapın yıllık fiyatı 520 bin doları buluyor. Lösemi için günde iki kez alınan bir hapın yıllık maliyeti ise 430 bin dolar seviyesinde.
İlaçların değerini değerlendiren Klinik ve Ekonomik İnceleme Enstitüsü verilerine dikkat çekti. Bu verilere göre sadece 2024 yılında dokuz kanser ilacı onaylandı. Bu ilaçların tamamı yıllık 400 bin doların üzerinde fiyatlarla piyasaya sürüldü.
Bu fiyatların sıradanlaşmasını yirmi yıl önce hayal etmek bile zordu. O dönemde yıllık 100 bin dolarlık bir kanser ilacı ihtimali bile sert eleştirilere neden oluyordu.
Fiyatlar piyasanın dayanma gücüne göre belirleniyor
O günlerden bu yana kanser ilacı fiyatları istikrarlı bir şekilde arttı. Şirketlerin piyasanın katlanabileceğini düşündüğü rakamlar dışında fiyatları sınırlayan pek bir etken bulunmuyor. Bu devasa maliyetler Medicare gibi hükümet programları, işverenler, hastalar ve vergi mükellefleri tarafından karşılanıyor.
Revolution Medicines sözcüsü Brian Crawford bu konuda bir açıklama yaptı. Crawford, yeni ilaçları Rasonque'un fiyatının, ilacın farklılığını ve hastalara sağladığı anlamlı faydayı yansıttığını söyledi.
Diğer kanser ilaçlarında olduğu gibi Rasonque'un maliyetinin de büyük kısmının sigorta tarafından karşılanması bekleniyor. Hastaların ceplerinden ödeyecekleri tutarlar ise değişiklik gösterecek. Crawford, belirli tıbbi ve finansal kriterleri karşılayan sigortasız veya yetersiz sigortalı hastaların ilacı ücretsiz alacağını ifade etti.
Tıp dünyasında kanser ilacı fiyatlarına yönelik öfkenin büyük bir kısmı aslında başarısız olan ilaçlara yöneliyor. Ömrü uzatıp uzatmadığını değerlendiren klinik deneylerden geçmeyen pahalı ilaçlar sıkça eleştiriliyor. Bu ilaçlar yalnızca tümörleri küçültebildikleri veya büyümelerini geciktirebildikleri için onay alıyor.
Hastaların yaşam süresini uzatıyor
Revolution Medicines’in ilacı hastalığı tamamen ortadan kaldırmıyor. Ancak klinik veriler ilacın yaşam süresini uzatabildiğini gösterdi. İleri evre pankreas kanseri hastalarının katıldığı önemli bir klinik deneyde dikkat çekici sonuçlar elde edildi. Hapı alan hastalar ortalama 13,2 ay yaşadı. Kemoterapi alanlarda ise bu süre 6,7 ayda kaldı.
Bu sonuçlar hem pankreas kanseri uzmanlarında hem de hastalarda büyük heyecan yarattı. Çünkü bu başarı, iyi bir tedavi seçeneği olmayan ve yaşamak için az zamanı kalan insanlarda elde edildi.
Vanderbilt Üniversitesi'nden ilaç fiyatlandırmasını inceleyen sağlık politikası profesörü Stacie Dusetzina bu durumu değerlendirdi. Dusetzina, "Bu ilacın mevcut tedavilere göre önemli klinik faydaları var ki bu durum yüksek fiyatlı kanser ilaçları için her zaman geçerli bir durum değildir." dedi. Bu bağlamda, Revolution Medicines’in belirlediği fiyatın adil olup olmadığını söylemenin zor olduğunu vurguladı.
Kanser hastaları çoğu zaman bir ilacı sadece birkaç ay kullanıyor. İlaç çok toksik hale geldiğinde veya kanser ilerlediğinde tedaviyi bırakıyorlar. Örneğin, Rasonque'a onay kazandıran klinik deneyde hastalar ilacı ortalama altı ay kullandı. Ancak iyi yanıt veren bazı hastalar yıllarca ilacı kullanmaya devam edebiliyor.
Kanser harcamaları ilk sırada yer alıyor
Yıllar içinde halk ve milletvekilleri insülin ve H.I.V. ilaçlarının yüksek maliyetlerine tepki gösterdi. Hepatit C ve son olarak obezite ilaçlarının fiyatları da büyük öfke yarattı. Nadir genetik hastalıklara yönelik tek seferlik tedaviler ise artık rutin olarak birkaç milyon dolarlık fiyat etiketleri taşıyor.
Ancak kanser, sistemde çok benzersiz bir yere sahip. Çünkü hem bakım ve ilaçlar çok pahalı hem de bu durum çok fazla insanı etkiliyor. İşverenler, kanserin tıbbi harcamalarını artıran en önemli hastalık kategorisi olduğunu belirtiyor. Büyük işverenleri temsil eden Business Group on Health tarafından ağustos ayı sonlarında yayımlanan bir anket bu durumu doğruladı.
Maliyet artışını katlayan bir diğer faktör ise çoklu tedavi yöntemleri oldu. Multipl miyelom gibi bazı kanser türlerinde hastalara artık rutin olarak aynı anda üç veya dört farklı tedavi uygulanıyor. Yüksek fiyatlar sadece az sayıda hastayı tedavi eden ilaçlarla da sınırlı kalmıyor.
Onkolojinin en çok satan ilacı olan Keytruda'nın yıllık fiyatı 213 bin doları buluyor. Birkaç haftada bir infüzyon veya enjeksiyon yoluyla verilen bu ilaç, bugüne kadar birkaç milyon hastanın tedavisinde kullanıldı.
Şirketler istedikleri fiyatı talep ediyor
Birçok eski ilaç için jenerik rekabeti ve hükümet müzakereleri maliyetleri keskin bir şekilde düşürdü. Ancak üreticilerin yeni onaylanan ilaçlar için yüksek fiyat belirleme yetkisini sınırlayan neredeyse hiçbir kural bulunmuyor.
Harvard Üniversitesi'nden ilaç fiyatlandırmasını inceleyen tıp profesörü Dr. Aaron Kesselheim sistemi eleştirdi. Dr. Kesselheim, "İlaç şirketlerinin, ne kadar kazanabileceklerini düşünmeleri dışında hiçbir net gerekçe olmadan, istedikleri fiyatı talep etmelerine izin veriyoruz." ifadesini kullandı.
Bir ilacın liste fiyatı hastalar veya sigortacılar tarafından ödenen gerçek fiyatı yansıtmıyor. Bu rakam sadece nihai fiyatı düşüren müzakereler için bir başlangıç noktası oluyor. Bu dinamik diyabet ve otoimmün ilaçlarının gerçek fiyatlarını sert bir şekilde düşürüyor. Ancak kanser ilaçlarında nihai fiyat genellikle liste fiyatından sadece biraz daha düşük oluyor.
Kanser ilacı üreticileri ise fiyatların ölümcül hastalıkları kronik hastalıklara dönüştüren bir inovasyon patlamasını yansıttığını savunuyor. Özellikle küçük şirketler, klinik deneylere yapılan devasa yatırımları telafi etme ihtiyacına dikkat çekiyor.
San Francisco yakınlarında bulunan Revolution Medicines, 2014 yılındaki kuruluşundan bu yana 4 milyar dolar zarar kaydetti. Bunun temel nedeni şirketin araştırma ve geliştirmeye harcadığını bildirdiği 3,3 milyar dolarlık devasa bütçe oldu. Şirketin onaylanan ilk ürünü Rasonque'un çok satacağı beklentisi ise piyasa değerini 45 milyar dolara taşıdı.
Hastalar sigorta engeliyle karşılaşabilir
Şirket, son birkaç ayda 2 binden fazla hastaya ilaca ücretsiz erken erişim sağlayan bir program başlattı. Artık ilacın onaylanmasıyla birlikte katılımcıların maliyeti sigorta kapsamına aldırılmaya çalışılıyor. Eczane yardımı yöneticileri Rasonque gibi yeni hapların geniş çapta karşılanıp karşılanmayacağını belirlemede kilit bir rol oynuyor. En büyük iki yönetici şirket olan CVS Health's Caremark ve UnitedHealth Group's Optum Rx, Rasonque için inceleme süreci başlattıklarını duyurdu.
CVS sözcüsü David Whitrap, Rasonque'un çığır açan bir ilaç gibi göründüğünü belirtti. Whitrap, "Bununla birlikte, ilaç üreticilerinin fahiş fiyatların bu yeniliklere erişebilecek hasta sayısını ciddi şekilde sınırlayabileceğini anlamaları kritik önem taşıyor." değerlendirmesini yaptı.
Uzmanlar çoğu sigorta planının bu kadar yüksek bir fiyata rağmen Rasonque'u kapsamasını bekliyor. İlacın hastalara fayda sağladığına dair güçlü kanıtlar ve alternatif seçeneklerin eksikliği bu beklentiyi güçlendiriyor. Ancak sigorta şirketlerinin kapsamı sadece klinik deneylerde test edilen kriterleri karşılayan kişilerle sınırlamak isteyebileceği belirtiliyor. Bu durum ilacı arayan birçok hastayı dışarıda bırakabilir ve kimin gerçekten uygun olduğuna dair tartışmalara yol açabilir.
Uygun olmayan hastaların ilacı almasını engellemek için planların ön izin gibi mekanizmalar kullanması bekleniyor. Revolution Medicines, sigorta gecikmeleri yaşayan hastalara tedavilerine başlayabilmeleri için birkaç haftalık ücretsiz hap tedariki sağlayacağını açıkladı.
Yüksek kesintiler hastaları zorlayabilir
Yüksek kesintilere sahip ticari sigortalı hastalar, ocak ayında kesintileri sıfırlandığında büyük bir fiyat şokuyla karşılaşabilir. Şirket bu tür hastaların ceplerinden yapacakları ödemeler için yardıma uygun olabileceğini belirtti. Ticari sigortalı kişilerin yıllık ilaç ve tıbbi masrafları için genellikle bir üst sınır bulunuyor. Ancak bu maksimum sınır bazı durumlarda 6 bin doları aşabiliyor. Dr. Kesselheim, "Bu fiyat hastaların ilaca ulaşmasını zorlaştırırsa gerçekten bir trajedi olacak." dedi.
Pankreas kanseri yaşlı insanları daha fazla etkilediği için hastaların çoğu Medicare kapsamında yer alıyor. Federal yasa, kanser korunan bir sınıf olduğu için Medicare ilaç planlarının Rasonque'u kapsamasını gerektiriyor. İlaç, Medicare hastalarının Demokratlar tarafından 2022'de geçirilen Enflasyonu Düşürme Yasası'nın getirdiği yıllık sınırından nasıl yararlandığını da gösteriyor. Bu yıl 2 bin 100 dolar olan bu sınır, gelecek yıl 2 bin 400 dolara çıkacak. Sınır, Rasonque da dahil olmak üzere hastaların eczaneden aldıkları hapları ve iğneleri kapsıyor.
Bu durum, başka pahalı reçeteli ilaçlar alan Medicare hastalarının Rasonque'a başlayarak yılda sadece birkaç yüz dolar ödeyeceği anlamına geliyor. Dr. Dusetzina, ilaç bu yasa yürürlüğe girmeden önce piyasaya çıksaydı birçok hastanın Rasonque için yılda 25 bin dolardan fazla ödemek zorunda kalacağını hesapladı.