Almanya onlarca yıldır Avrupa'nın üretim motoru olarak görev yapıyordu. Ancak ülke şu anda İkinci Dünya Savaşı'ndan bu yana en uzun durgunluk dönemini yaşıyor. Çin'den gelen rekabet ve talepteki düşüş bu durgunluğu derinleştiriyor. Hükümetin bu krize verdiği yanıt ise ülkenin sanayi tabanını Batı'nın cephaneliği olarak yeniden şekillendirmek oldu.
Resmi veriler, eski ekonomik modelin nasıl çöktüğünü gözler önüne seriyor. Hükümet rakamlarına göre, her ay bir zamanların baskın sektörü otomotiv de dahil olmak üzere Alman imalat sanayisinden yaklaşık 15 bin iş yok oluyor. Mercedes-Benz, 2025 yılı için karında yüzde 49'luk bir düşüş bildirdi.
Dünyanın en büyük ikinci otomobil üreticisi olan Volkswagen de benzer bir tablo çizdi. Şirket aynı dönemde karının yüzde 44 düştüğünü açıkladı. Volkswagen ayrıca 2030 yılına kadar Almanya'da 50 bin kişiyi işten çıkarma planlarını duyurdu.
Porsche gibi amiral gemisi markalar bile şaşırtıcı darbeler aldıklarını raporluyor. Şirketin faaliyet karı, modern tarihinin en kötü yıllarından biri olan 2024'e kıyasla yüzde 98 oranında geriledi.
Alman ekonomisinde ağır yükü artık ekonomik üretimin yaklaşık yüzde 70'ini oluşturan hizmet sektörü çekiyor. İmalat sektörü ise hala yüzde 20'lik bir paya sahip. Ancak hizmetlerin beşte birine kadarı otomobil üreticileri gibi sanayi firmalarına bağlı bulunuyor.
Amerikan garantileri azalırken savunma öne çıkıyor
Amerika Birleşik Devletleri'nin güvenlik garantileri artık daha belirsiz görünüyor. Avrupa ise hızla yeniden silahlanma yarışına girdi. Berlin yönetimi de kendini kıtanın savunma sanayisinin omurgası olmak için konumlandırıyor.
Otomobil tedarikçisi Schaeffler'in İcra Kurulu Başkanı Klaus Rosenfeld konuyla ilgili değerlendirmeler yaptı. Rosenfeld, otomotiv endüstrisinin küresel gerileme, jeopolitik riskler ve Çin'den gelen artan rekabet nedeniyle bir krizden geçtiğini söyledi. Güç aktarma organlarından rulmanlara kadar her şeyi üreten Schaeffler, artık savunma sektöründe de yükselen bir oyuncu olarak dikkat çekiyor.
Almanya ve Avrupa Birliği'ndeki son düzenleyici değişiklikler, savunma şirketlerinin sermaye piyasasına erişimini iyileştirdi. Devasa hükümet sözleşmeleri ve kamu finansman planları, savunma finansmanında yaklaşık 1 trilyon euroluk, yani kabaca 1,2 trilyon dolarlık bir kaynağın kilidini açtı. Bu durum, Rus yayılmacılığı korkusu ve giderek daha düşmanca hale gelen küresel ortamdan besleniyor.
Klaus Rosenfeld, Alman ekonomisindeki harika bir eğilimin, insanların geçmişte yapılmayanlara nasıl katkıda bulunabileceklerini sormaları olduğunu ifade etti. İnsanların kendilerini savunma yeteneğini yeniden kazanmayı çok daha fazla sorguladığını ve kendilerinin de tam olarak bunu yaptığını belirtti.
Otomobil parçalarından insansız hava araçlarına
Rosenfeld'in firması artık insansız hava araçları için motorlar üretiyor. Zırhlı araçlar için araç içi sistemler ve askeri havacılık bileşenleri de şirketin üretim bandından çıkıyor. Şirketin mevcut cirosu 24 milyar euro, yani kabaca 28 milyar dolar seviyesinde bulunuyor.
Hedef, bu cironun yüzde 10'unun geçen yıl kurulan savunma bölümünden gelmesi. Bu üretimin büyük kısmı, ABD'deki sekiz fabrika da dahil olmak üzere dünya çapındaki 100 fabrikadan sağlanacak. Şirketin toplam çalışan sayısı ise 100 bini aşıyor.
Almanya'da çok fazla sızlanma olduğunu vurgulayan Rosenfeld, herkesin sürekli şikayet etmesi halinde hiçbir şeyin yürümeyeceğini ve kolları sıvamaları gerektiğini dile getirdi.
Almanya'nın sanayi kuşağı genelinde büyük bir dönüşüm yaşanıyor. Bir zamanlar ülkenin ihracat mucizesine güç veren fabrika hatları, Avrupa'nın yeniden silahlanma makinesine dönüştürülüyor.
Alman hükümeti de bu dönüşüme destek veriyor. Berlin'in yaklaşımı eski ekonomiyi canlandırmak değil, onu tamamen değiştirmek olarak öne çıkıyor. Atıl fabrika zeminleri ve giderek büyüyen işsiz vasıflı işçi havuzu, hala genişleyen tek sektöre yönlendiriliyor.
Üretim hatları savaş sistemlerine dönüştürülüyor
Volkswagen, 2027 yılına kadar İsrail'in Demir Kubbe sistemi için bileşenler üretmeye başlamak amacıyla İsrailli şirketlerle görüşmeler yürütüyor. Bir dizi şirket, Ukrayna için silah ve mühimmat üretmek üzere üçüncü vardiyaları devreye soktu. Uzun zamandır tamamen bir Amerikan ürünü olan Patriot önleyicileri artan talebi karşılamak için yakında Almanya'da üretilecek.
Hükümet rakamlarına göre, savunma teknolojisine yatırılan Avrupa risk sermayesinin yaklaşık yüzde 90'ı Alman şirketlerine akıyor. Ekonomi Bakanı Katherina Reiche, Avrupa'nın kendini savunabilmesi gerektiğini ve bunun güvenebilecekleri güçlü bir güvenlik ile savunma sanayisi inşa etmek anlamına geldiğini söyledi.
Reiche ve savunma bakanı da dahil olmak üzere kabine üyeleri, zor durumdaki imalat şirketlerini savunma müteahhitlerine dönüştürmek için baskı yapıyor. Ekonomi Bakanı Reiche, diğer endüstrilerden mevcut üretim tesislerinin yeniden amaçlandırılmasının, yerel kapasiteyi ölçeklendirme önündeki engelleri azaltabileceği değerlendirmesini yaptı.
Ekonomi bakanlığı şu anda bir eşleştirme platformunu finanse ediyor. Ana savunma sanayisi ticaret birliği BDSV tarafından kurulan platform, köklü savunma tedarik zincirlerini diğer sektörlerdeki şirketlerle buluşturuyor. BDSV Başkanı Hans Christoph Atzpodien, savunma dışı şirketlerin sektöre girişinin, geleneksel tedarik zincirleri üzerindeki ölçeği büyütme baskısını hafifletmeye yardımcı olduğunu ifade etti.
Hızlı adaptasyon ve gelen başarı
Sebastian C. Schulte, 162 yıllık içten yanmalı motor öncüsü Deutz'un icra kurulu başkanı olarak görevi devraldı. Bu atama, Rusya'nın 2022'de Ukrayna'yı geniş çaplı işgalinden sadece iki hafta önce gerçekleşti. Şirket, birçok sanayi devi gibi Almanya'nın zayıflayan ekonomisinden ağır darbe almıştı ve savaş durumu daha da kötüleştirdi.
Şirketi dönüştürmenin kendi işi haline geldiğini söyleyen Schulte, deniz savunma endüstrisinden geldiği için içgüdüsünün savaşla hızlanan bir krizi fırsata çevirmek olduğunu anlattı. Benzersiz satış tekliflerinin istikrarlı tedarik zincirleri olduğunu vurgulayan Schulte, motorlar ve madencilik ekipmanları için işe yarayan şeyin savunma endüstrisi için de işe yarayacağını dile getirdi.
Geleneksel savunma şirketleri genellikle çok uzun geliştirme döngülerine sahip oluyor. Üretimi genişletmeleri yıllar alabiliyor. Ancak şiddetli rekabetin yaşandığı otomotiv pazarında pişen üreticiler çok hızlı bir şekilde ölçek büyütebiliyor.
Patriot hava savunma sistemi için füzeler üreten ABD'li savunma devi Lockheed Martin buna bir örnek oluşturuyor. Şirket, Rusya ve İran'ın dahil olduğu savaşların tetiklediği devasa talebe rağmen yılda yalnızca yaklaşık 620 önleyici füze üretebiliyor.
Otomobil alıcılarının hızla değişen kaprislerine alışkın, daha çevik bir işletme olan Deutz çok hızlı hareket etti. Şirket şu anda Suudi Arabistan tarafından kullanılan Patriot sistemleri için güç üreten motorlar sağlıyor. Ayrıca çeşitli insansız sistemler ve zırhlı araçlar için de tedarik yapıyor.
Şirket savunma girişimlerini satın aldı. Daha önce hiç deneyimi olmadığı yepyeni bir işe yatırım yaptı. Schulte bu süreci, paralarını inandıkları yere yatırmaya karar verdikleri sözleriyle özetledi.
Yapılan bu cesur hamle karşılığını verdi. Birçok otomotiv firmasının aksine şirket, işçiler savunma üretimine geçerken hiçbir toplu işten çıkarma yapmadı. Şirketin geliri geçen yıl yüzde 15 oranında büyüme kaydetti.