Sam Altman 2023’te kısa süreliğine görevden alınıp ardından yeniden OpenAI CEO’su olarak göreve getirildiğinde, şirketin yönetim kurulu onun kişisel yatırımları hakkında bildikleri sınırlı bilgiler ve bunların potansiyel çıkar çatışmaları yaratıp yaratmadığı konusunda endişe duyuyordu. Yeni oluşturulan bir kurul bu sorunu çözme sözü verdi ancak sorun hiçbir zaman ortadan kalkmadı. ChatGPT’nin geliştiricisi olan OpenAI, bu yıl yaklaşık 850 milyar dolar değerlemeyle planlanan bir halka arza doğru hızla ilerlerken, şu soru varlığını sürdürüyor: Alınan kararların şirketin çıkarlarına mı yoksa Altman’ınkine mi hizmet ettiği nasıl belirlenecek?
Servetinin büyük kısmı Helion'a bağlı
Altman yakın zamanda OpenAI'dan, nükleer füzyon girişimi Helion’un devrim niteliğinde bir enerji kaynağı vaadini yerine getirmekte geride kalması ve nakit sıkıntısı yaşamaya başlamasının ardından, bu şirkete yapılacak bir finansman turuna liderlik etmesini istedi. Altman, Helion’un en büyük yatırımcılarından biri ve net servetinin önemli bir kısmı bu şirkete bağlı.
Altman ayrıca, Elon Musk’ın SpaceX’ine meydan okumayı hedefleyen roket üreticisi Stoke Space için de OpenAI desteği aradı. Wall Street Journal'ın haberine göre Altman, girişim sermayesi şirketi olup daha sonra bir aile ofisine dönüşen Hydrazine aracılığıyla bu şirkette hissedar; bu finansal bağlar daha önce kamuya açıklanmmaıştı. Bu yatırımların hiçbiri şu anda OpenAI’ın temel faaliyet alanını oluşturmuyor. Şirket yakın zamanda çalışanlarına yan projeleri azaltmaları ve artan rekabet baskısına odaklanmaları gerektiğini söyledi.
OpenAI, yıllarca Silikon Vadisi’nin gözde girişimi olduktan sonra yapay zeka yarışındaki liderliğini kaybetmeye başlıyor. Şirkette doğrudan hisseye sahip olmayan Altman, yönetsel sorumluluklarının çoğunu devretti. Daha önce desteklediği bazı girişimler, video üretim uygulaması Sora da dahil olmak üzere, geri çekildi.
Halka arz endişeleri
OpenAI yöneticileri ve en büyük yatırımcıları Altman’ı desteklediklerini ve şirketin başarısını ona borçlu olduklarını söylüyor. Ancak konuya yakın kişilere göre bazı hissedarlar, şirketin halka açılma sürecindeki çalkantıyı Altman’ın yönetip yönetmemesi gerektiğini özel olarak sorgulamaya başladı ve yönetim kurulu başkanı ile eski Salesforce eş CEO’su Bret Taylor’ı potansiyel bir halef olarak gündeme getirdi. Taylor yaptığı açıklamada, “Şirketimizin bir sonraki aşamalarına geçerken Sam’in bu şirketi yönetmek için neden benzersiz şekilde uygun olduğunu her gün görme ayrıcalığına sahibim” dedi.
Altman ise aralık ayında bir podcast’te, “Halka açık bir şirketin CEO’su olmak beni heyecanlandırıyor mu? Yüzde sıfır. OpenAI’ın halka açık bir şirket olması beni heyecanlandırıyor mu? Bazı açılardan evet, bazı açılardan ise bunun gerçekten sinir bozucu olacağını düşünüyorum” dedi. Altman, OpenAI CEO’su olmadan önce Y Combinator adlı girişim firmasını yönetmiş ve bu rolü sayesinde yüzlerce girişimi kapsayan kişisel bir yatırım portföyü oluşturmuştu; bu ölçek büyük girişim sermayesi firmalarıyla rekabet ediyordu. Bu şirketlerden bazıları daha sonra OpenAI ile kazançlı anlaşmalar yaparak Altman’ın servetini artırdı. Wall Street Journal’ın haberine göre Altman, JPMorgan ile yaptığı bir kredi hattı anlaşmasında girişim hisselerini teminat olarak gösteriyor ve bu krediyi diğer şirketlere yatırım yapmak için kullanıyor.
Elon Musk’tan Mark Zuckerberg’e kadar birçok zengin teknoloji liderinin net serveti, yönettikleri şirketlerin hisselerine bağlı ve bu bilgiler ABD'de genellikle kamuya açık belgelerde yer alıyor. Altman’ın finansal durumu ise benzerlerine kıyasla daha opak olup, yatırımlarının OpenAI’da aldığı kararları nasıl etkileyebileceğini anlamayı zorlaştırıyor. Halka açık şirketlerin yönetim kurulları genellikle üst düzey yöneticilerin dış girişimlerde önemli paylar almasını yasaklar ve onları, gelecekteki hisse performansına bağlı cömert ücret paketleriyle (hisse opsiyonları dahil) ödüllendirir. Amaç, yöneticilerin şirketin başarısını artırmaya finansal olarak motive edilmesini sağlamaktır.
Çıkar çatışmalarını inceleme kararı
OpenAI’nin kâr amacı gütmeyen köklerine dayanan bir istisna olarak Altman, şirketten hiçbir zaman doğrudan hisse almadı. Bunun yerine 2024 yılında (verinin mevcut olduğu en son yıl) 66 bin dolar maaş aldı. 2023’te yapay zeka düzenlemesine ilişkin bir aenato oturumunda “Bunu sevdiğim için yapıyorum” dedi. Altman’ın potansiyel çıkar çatışmaları, Kasım 2023’te kısa süreliğine CEO’luk görevinden alınmasına katkıda bulundu. OpenAI yönetim kurulu o dönemde onun iletişimlerinde “sürekli açık sözlü olmadığını” belirtmişti. Daha önce WSJ'nin bildirdiğine göre Altman’ı görevden alan bazı yöneticiler, girişim yatırımlarına dair yeterli açıklama yapılmamasının, OpenAI adına yürüttüğü anlaşmalardan kişisel olarak nasıl fayda sağlayabileceğini anlamayı imkansız hale getirdiğini düşünüyordu.
CEO olarak yeniden göreve getirilmesinin ardından yeni oluşturulan kurul, Altman dahil olmak üzere yöneticilerle ilgili potansiyel çıkar çatışmalarını incelemek için bir denetim komitesi kurduğunu açıkladı. Kurul ayrıca daha güçlü bir çıkar çatışması yönetim politikası oluşturdu ancak detaylarını hiçbir zaman açıklamadı.