ABD'nin bir Amerikan helikopterinin düşürülmesinin ardından İran'a yönelik yeni saldırılar düzenlemesi piyasaları sarstı. Orta Doğu'da son dönemde yaşanan çatışmalar, bölgedeki kırılgan ateşkesi yeniden tehlikeye attı.
Gelişmelerin ardından petrol fiyatları hızla yükselişe geçti. Güncel verilere göre Brent petrolün varil fiyatı 91,76 dolardan işlem görüyor. Batı Teksas türü (WTI) ham petrolün varili ise 88,54 dolar seviyesinde bulunuyor.
Karşılıklı misillemeler sürüyor
Saldırılar, Başkan Donald Trump'ın Umman açıklarında düşürülen Apache helikopteri için misilleme sözü vermesinin ardından geldi. ABD Merkez Kuvvetler Komutanlığı savaş uçaklarından atılan hassas mühimmatların kullanıldığını bildirdi. Açıklamada, Hürmüz Boğazı yakınlarındaki İran hava savunma, yer kontrol ve radar alanlarının vurulduğu kaydedildi.
Komutanlık ayrıca, "Görev, haksız İran saldırganlığına karşı orantılı bir yanıttır." açıklamasını yaptı. İran devlet televizyonu IRIB, boğazdaki Keşm Adası ve Jask bölgesinin saldırıya uğradığını duyurdu.
İran Dışişleri Bakanı Abbas Erakçi, X platformu üzerinden saldırıların ardından hiçbir tehdidin karşılıksız kalmayacağını belirtti. IRIB, İran'ın Bahreyn'deki ABD Beşinci Filosu'na insansız hava aracıyla saldırı düzenlediğini bildirdi. Aynı zamanda Ürdün ve Kuveyt'teki Amerikan askeri tesislerine de saldırılar yapıldığı aktarıldı.
Piyasalar üzerinde jeopolitik risk baskısı
ABD'nin kısa süreli misilleme operasyonunu bitirdiğini açıklamasıyla fiyatlardaki hızlı yükseliş bir miktar hız kesti. Çatışma haberlerinin ilk anlarında Brent petrol 93 doların, WTI ise 90 doların üzerine kadar çıkmıştı.
Phillip Nova Kıdemli Piyasa Analisti Priyanka Sachdeva, "Diplomatik çabalar sürerken, son askeri çatışmalar petrol piyasalarına yeniden jeopolitik risk primi getirdi." değerlendirmesini yaptı. MST Marquee Kıdemli Enerji Analisti Saul Kavonic ise saldırıların herhangi bir anlaşmanın hala ulaşılamaz olduğunu gösterdiğini söyledi.
Kavonic, piyasanın saldırıların topyekün bir saldırı yerine orantılı kalmasından bir miktar teselli bulduğunu ifade etti. Bu durumun savaş yerine anlaşmayı tercih etme iştahının sürdüğünü gösterdiğini sözlerine ekledi.
Küresel arz endişeleri artıyor
Şubat ayı sonlarında başlayan savaş, ham petrol, akaryakıt ve doğal gaz tedarikini tıkadı. Bu durum küresel çapta bir enflasyon krizi endişelerini artırdı. ABD ve İran'ın çifte ablukası altındaki Hürmüz Boğazı'nın kapanma riski devam ediyor.
İran, İsrail'in Lübnan'daki Hizbullah'a saldırmaya devam etmesi halinde çatışmalara yeniden başlayacağını açıkladı. İsrail'in bu tutumu, Trump'ın kırılgan ateşkesi kalıcı bir çözüme dönüştürme çabalarını engelledi. ABD Enerji Bakanı ise bölgedeki gemi trafiğinin ve petrol ihracatının üç aylık savaşa rağmen arttığını bildirdi.
ABD stoklarında devasa düşüş
Amerikan Petrol Enstitüsü verilerine göre ABD ham petrol stokları art arda sekizinci haftasında da geriledi. Beş Haziran'da sona eren haftada stoklar 9,12 milyon varil düştü. Bu rakam eylül ayından bu yana görülen en büyük düşüş olarak kayıtlara geçti. Aynı dönemde benzin stokları da 1,19 milyon varil azaldı.
ABD, savaş boyunca marjinal bir tedarikçi olarak Asya ve Avrupa'ya ihracatı artırdı. Düşük stokların ihracatı olumsuz etkileyebileceği ve fiyatları yukarı çekebileceği belirtiliyor. Kavonic, "Küresel petrol stokları benzeri görülmemiş düşük seviyelere inerken geçen her gün piyasayı daha da sıkılaştırıyor." dedi.
ING emtia stratejistleri ise ufukta yakın bir anlaşma olmadığını vurguladı. Stratejistler, "Küresel petrol piyasasının her geçen gün önemli ölçüde sıkılaştığı bir ortamda, özellikle bu kesintilerin mevsimsel olarak daha güçlü petrol talebinin olduğu üçüncü çeyreğe sarkması halinde fiyatlarda yukarı yönlü bir seyir görüyoruz." ifadesini kullandı.