Uluslararası yardım kuruluşu Oxfam, İsviçre’nin Davos kasabasında düzenlenen Dünya Ekonomik Forumu öncesinde yayımladığı yıllık raporunda küresel eşitsizlik verilerini paylaştı. "Zenginlerin Hükümdarlığına Direnmek" başlıklı rapora göre, dünya genelindeki milyarderlerin toplam serveti 2025 yılında yüzde 16 artış göstererek 18,3 trilyon dolara ulaştı.
Rapora göre, son bir yılda servetlerine 2,5 trilyon dolar daha ekleyen milyarderlerin sayısı, tarihte ilk kez 3 bin barajını aştı. Elon Musk’ın başını çektiği en zengin 12 kişinin servetinin, dünya nüfusunun en yoksul yarısını oluşturan 4 milyardan fazla insanın toplam varlığından daha fazla olduğu kaydedildi. Oxfam verilerine göre, 2020 yılından bu yana milyarderlerin serveti yüzde 81 oranında (8,2 trilyon dolar) artış gösterdi.
Siyaset ve medya üzerinde artan etki
Raporun öne çıkan başlıklarından biri, süper zenginlerin siyaset ve medya üzerindeki nüfuzu oldu. Oxfam, servet sahiplerinin ekonomik güçlerini siyasi nüfuz elde etmek ve medya sahipliği yoluyla kamuoyunu şekillendirmek için kullandığını belirtti.
Bu duruma örnek olarak Elon Musk’ın 2025 başında ABD yönetimine dahil olması, Jeff Bezos’un The Washington Post’u ve Vincent Bollore’nin Fransız haber kanalı CNews’i satın alması gösterildi. Araştırmalara göre, dünyanın en büyük medya şirketlerinin yarısından fazlası ve en popüler 10 sosyal medya platformundan 9’u milyarderlere ait.
ABD kaynaklı verilere atıfta bulunulan raporda, varlıklı kesimin desteklediği bir politikanın yasalaşma ihtimalinin yüzde 45, karşı çıktıkları bir politikanın kabul edilme ihtimalinin ise yüzde 18 olduğu ifade edildi. Ayrıca bir milyarderin siyasi bir makama gelme olasılığının, sıradan bir vatandaşa göre 4 bin kat daha fazla olduğu hesaplandı.
Trump politikaları ve servet artışı
Raporda, ABD Başkanı Donald Trump’ın politikalarının milyarderlerin servet artışında etkili olduğu savunuldu. Trump’ın ikinci döneminin ilk yılında, ultra zenginlerin servetinin yüzde 16,2 oranında arttığı belirtildi. Trump yönetiminin deregülasyon adımları ve kurumlar vergisini artırmaya yönelik uluslararası anlaşmaları zayıflatmasının, küresel ölçekte en zengin kesime fayda sağladığı ifade edildi.
Ayrıca Trump’ın "Büyük Güzel Yasa" (Big Beautiful Bill) olarak adlandırdığı düzenlemelerle zenginlere yönelik vergi indirimleri getirdiği ve bunun 1 milyon dolardan fazla kazananların gelirinde yaklaşık yüzde 3’lük bir artış sağladığı kaydedildi.
Yoksullukla mücadele ve toplumsal hareketler
Zenginlerin servetindeki artışa karşın, küresel yoksullukla mücadelede ilerlemenin durduğu belirtildi. Yoksulluk oranlarının 2019 seviyelerinde kaldığına işaret edilen raporda, zengin ülkelerin yardımları kestiği ve bu durumun 2030 yılına kadar 14 milyon ek ölüme yol açabileceği uyarısı yapıldı.
Ekonomik zorlukların dünya genelinde protestoları tetiklediği bilgisi de raporda yer aldı. Geçen yıl 68 ülkede 140’tan fazla hükümet karşıtı protesto düzenlendiği, ancak hükümetlerin bu gösterilere genellikle sert müdahalelerle yanıt verdiği ifade edildi. İran’da ekonomik krize karşı başlayan gösterilerde can kayıplarının yaşandığı, Nepal’de ise yolsuzluk iddiaları nedeniyle hükümetin düştüğü ve ülkenin tek milyarderi Binod Chaudhary’nin mülklerinin hedef alındığı hatırlatıldı.
Kenya’daki eşitsizliğe dikkat çeken raporda, Nairobi’deki Mathare gecekondu mahallesinde insanların temiz suya erişim sorunu yaşadığı, ancak hemen bitişikteki golf kulübünün çimlerinin düzenli olarak sulandığı örneğine yer verildi.
Oxfam İcra Direktörü Amitabh Behar, zenginler ile toplumun geri kalanı arasındaki uçurumun "tehlikeli ve sürdürülemez bir siyasi açık" yarattığını belirterek, "Ekonomik olarak yoksul olmak açlık yaratır, siyaseten yoksul olmak ise öfke yaratır" değerlendirmesinde bulundu.
Davos’taki zirve öncesinde toplanan protestocuların ise Elon Musk ve ABD Başkan Yardımcısı JD Vance maskeleri takarak eşitsizliğe dikkat çektiği bildirildi.