İran savaşı son haftalarda petrol ve gaz fiyatlarını artırdı. Bu durum, petrol maliyetleri uzun bir süre yüksek kalırsa ABD ekonomisinin resesyona girebileceği yönünde ekonomistler arasında hem endişeleri hem de beklenti oranlarını yükseltti.
Öne çıkanlar
• Moody’s’in baş ekonomisti Mark Zandi yazdığı notta resesyonun “bir kez daha ciddi bir tehdit” olduğunu belirtti ve şirketin ekonomik modellerine göre gelecek 12 ay içinde bir resesyonun başlama olasılığının yüzde 49 olduğunu ifade etti. Zandi bunu işgücü piyasasındaki son düşüşe bağladı.
• Zandi’ye göre İran çatışması sırasında petrol fiyatlarının artmaya devam etmesi halinde bu olasılık muhtemelen daha da yükselecek. Zandi ayrıca, pandemi dönemindeki resesyon hariç, 2. Dünya Savaşı’ndan bu yana yaşanan her resesyondan önce petrol maliyetlerinin arttığını söyledi.
• Uluslararası petrol göstergesi Brent Ham Petrolü salı günü 102 doların üzerine kadar çıktı, ABD göstergesi Batı Teksas Orta Kalite (WTI) 95 doların üzerine yükseldi ancak her iki gösterge de son zirvelerinin altında.
• Wells Fargo Securities analistleri, petrol fiyatlarının varil başına 130 dolara kadar yükselmesinin ve bu seviyede aylarca kalmasının, Amerikalıların harcamalarını kısmalarına ve şirketlerin “personel planlarını gözden geçirmelerine” yol açarak resesyon riskini artıracağını yazdı.
• Oxford Economics ekonomistleri, küresel petrol fiyatlarının iki ay boyunca ortalama varil başına yaklaşık 140 dolar seviyesinde olması ve daha yüksek faiz oranları gibi sıkılaşan finansal koşullarla birlikte, küresel ekonominin bazı bölümlerini “hafif” bir resesyona sürüklemek için yeterli olabileceği uyarısında bulundu.
• Vanguard analistleri ise ABD’de bir resesyonu tetiklemek için petrol fiyatlarının yılın geri kalanında varil başına 150 dolar seviyesinde kalması gerektiğini yazdı. Petrol 2008 yılında tüm zamanların en yüksek seviyesi olan 147 dolara ulaşmıştı.
Petrol fiyatları ne kadar yükselebilir?
Tahran’daki Hatemü’l-Enbiya askeri karargahının sözcüsü İbrahim Zolfagari, geçen hafta ABD “korkakça ve insanlık dışı eylemlerine” devam ederse petrol fiyatlarının varil başına 200 dolara ulaşabileceği uyarısında bulundu. Katar’ın enerji bakanı ise çatışmanın sürmesi halinde petrolün 150 dolara çıkabileceğini söyledi. Goldman Sachs analistleri bu ayın başlarında, İran’ın Hürmüz Boğazı’ndaki petrol sevkiyatlarını mart ayı boyunca aksatmaya devam etmesi halinde petrol fiyatlarının 2008 ve 2022 zirvelerini (sırasıyla 147 ve 139 dolar) aşabileceğini yazdı. Şirket, küresel petrol ticaretinin yaklaşık yüzde 20’sinin geçtiği bu su yolunun İran tarafından bloke edilmesinin, Rusya’nın 2022’de Ukrayna’yı işgal etmesinden sonra petrol üretiminde yaşanan düşüşten 17 kat daha büyük bir etki yarattığını belirtti.
Arka plan
ABD ve İsrail’in geçen ay İran’a saldırmasının ardından ekonomistler küresel ekonomik görünüme ilişkin daha belirsiz hale geldi. Bu belirsizlik, küresel petrol arzının kesintiye uğramasının ABD’de enflasyonu artırıp uzatabileceği ve bunun da Fed’in faiz indirimine gitmesini engelleyebileceği yönündeki korkuları artırdı. Enerji maliyetleri zaten geçen yıl boyunca yükseldi. Ocak 2025’ten kasıma kadar yüzde 11,5 artarken, 2024’ün aynı döneminde yalnızca yüzde 3,4 artmıştı.