Dünyanın en büyük ikinci ekonomisi olan Çin, ABD ile yaşanan ticaret gerilimleri ve derinleşen gayrimenkul krizine rağmen 2025 yılı için belirlediği "yüzde 5 civarında" büyüme hedefini tutturmayı başardı. Ulusal İstatistik Bürosu (UİB) verilerine göre, Çin ekonomisi 2025 yılında yüzde 5 oranında büyüdü ve Gayri Safi Yurt İçi Hasıla (GSYH) ilk kez 140 trilyon yuan (yaklaşık 20,13 trilyon dolar) seviyesini aştı.
Ancak manşet verilerin ardındaki detaylar, ekonomideki ivme kaybına işaret ediyor. Yılın son çeyreğinde (Ekim-Aralık) büyüme yüzde 4,5'e gerileyerek, 2023'ün ilk çeyreğinden bu yana en zayıf performansını kaydetti. Bu oran, üçüncü çeyrekteki yüzde 4,8'lik büyümenin altında kaldı.
Sanayi güçlü, tüketici temkinli
Veriler, Çin ekonomisindeki dengesizliğin sürdüğünü ortaya koyuyor. Sanayi üretimi Aralık ayında yıllık bazda yüzde 5,2 artarak beklentileri aşarken, iç talebin göstergesi olan perakende satışlar hayal kırıklığı yarattı. Aralık ayında perakende satışlar sadece yüzde 0,9 artış gösterdi; bu oran 2022 sonundan bu yana görülen en yavaş artış olarak kayıtlara geçti.
2025 genelinde ise sanayi üretimi yüzde 5,9, hizmet arzı yüzde 5,4 artarken, perakende satışlardaki yıllık artış yüzde 3,7 oldu.
Gayrimenkulde kriz derinleşiyor
Ekonominin yumuşak karnı olan gayrimenkul sektörü, 2025'te de kan kaybetmeye devam etti. Altyapı ve gayrimenkulü kapsayan sabit sermaye yatırımları geçen yıl yüzde 3,8 azalırken, sadece gayrimenkul yatırımlarındaki düşüş yüzde 17,2'yi buldu. Bu oran, 2024'teki yüzde 10,6'lık düşüşten daha sert bir daralmaya işaret ederek krizin derinleştiğini gösteriyor.
Dış ticarette rekor fazlası
İç talepteki zayıflığı dengeleyen unsur ise ihracat oldu. Çin, 2025 yılında dış ticaret fazlasını 1,19 trilyon dolara çıkararak tüm zamanların rekorunu kırdı. Çinli üreticilerin ABD tarifelerinden kaçınmak için sevkiyatlarını ABD dışı pazarlara yönlendirmesi bu tabloda etkili oldu. İstatistik bürosu verilerine göre net ihracat, GSYH büyümesinin yaklaşık üçte birini oluşturdu.
Deflasyon baskısı ve gelirler
Fiyatlardaki deflasyonist eğilim (fiyatların genel düzeyinde düşüş) endişe yaratmaya devam ediyor. Mal ve hizmet fiyatlarının en geniş ölçüsü olan GSYH deflatörü, 2023'ten bu yana negatif seyrediyor. Tüketici enflasyonu Aralık ayında yüzde 0,8'e yükselse de üretici fiyatları yüzde 1,9 geriledi.
Hanehalkı gelirlerine bakıldığında, kişi başına harcanabilir reel gelir 2025'te yüzde 5 arttı. Kentsel işsizlik oranı ise yıl sonunda yüzde 5,1-5,2 bandında seyretti. Ancak artan yaşam maliyetleri ve düşük gelir artışı vatandaşları zorluyor. Pekin'de yaşayan 54 yaşındaki teslimat çalışanı Fang Ying, Reuters'a verdiği demeçte, aylık 8 bin yuanlık gelirinin kira ve yaşam masraflarını ucu ucuna karşıladığını belirterek, "Gençlerle rekabet edemiyorum, benim gibiler için fırsatlar sınırlı" ifadelerini kullandı.
2026 görünümü ve riskler
Ekonomistler, Çin'in ihracata dayalı büyüme modelinin sürdürülemez olduğu konusunda uyarıyor. Cornell Üniversitesi'nden Eswar Prasad, yatırımların düşmesi ve zayıf hanehalkı tüketiminin ekonomiyi ihracata bağımlı hale getirdiğini belirtti.
2026 yılı için görünüm ise artan küresel ticaret korumacılığı ve ABD Başkanı Donald Trump'ın politikaları nedeniyle belirsizliğini koruyor. Trump'ın İran ile ticaret yapan ülkelere yüzde 25 tarife tehdidi, Çin için ek bir risk oluşturuyor. Reuters anketine katılan ekonomistler, Çin ekonomisinin 2026'da yüzde 4,5'e yavaşlamasını bekliyor. Goldman Sachs ekonomistleri, Merkez Bankası'nın ilk çeyrekte zorunlu karşılık oranlarını ve politika faizini düşürmesini öngörüyor.