ABD ile İran arasında hafta sonu Pakistan'da yürütülen müzakerelerin başarısızlıkla sonuçlanması piyasaları hareketlendirdi. İki haftalık kırılgan ateşkesi tehlikeye atan bu durum, ABD Başkanı Donald Trump'ın abluka açıklamasıyla birleşti. Trump'ın Hürmüz Boğazı'nı abluka altına alacaklarını duyurmasıyla petrol fiyatları Asya işlemlerinde erken saatlerde hızla yükseldi.
Saat 09.40 itibarıyla Batı Teksas türü (WTI) ham petrol yüzde 7,47 artışla varil başına 103,78 dolardan işlem gördü. Brent petrol ise yüzde 7,01 değer kazanarak varil başına 101,87 dolara ulaştı. Her iki gösterge de ateşkes ilanı öncesindeki zirvelerinin yaklaşık 10 dolar altında seyrediyor.
Abluka kararı, ABD Merkez Komutanlığı (CENTCOM) tarafından doğrulandı. X platformundan yapılan açıklamada, ablukanın yalnızca İran limanlarına giriş ve çıkış yapan deniz trafiğini hedef alacağı belirtildi.
Abluka piyasadan 2 milyon varili silebilir
CENTCOM açıklamasında, ablukanın tüm ulusların gemilerine tarafsız bir şekilde uygulanacağı ifade edildi. ABD kuvvetlerinin Hürmüz Boğazı'ndan İran dışındaki limanlara giden gemilerin seyrüsefer özgürlüğünü engellemeyeceği de vurgulandı.
MST Marquee Enerji Araştırmaları Başkanı Saul Kavonic, piyasanın ateşkes öncesi koşullara geri döndüğünü söyledi. Kavonic, "ABD şimdi Hürmüz Boğazı üzerinden İran ile bağlantılı günlük 2 milyon varile kadar olan akışı da engelleyecek." değerlendirmesini yaptı.
Ablukanın tam olarak uygulanması halinde piyasadan tahmini olarak günlük 1,5 ila 1,7 milyon varillik İran arzının çekileceği belirtiliyor. IG piyasa analisti Tony Sycamore, bu hamlenin İran petrol akışını etkili bir şekilde keseceğini ifade etti. Sycamore, bu durumun Tahran'ın müttefiklerini su yolunun yeniden açılması için baskı yapmaya zorlayacağını belirtti.
Phillip Nova Kıdemli Piyasa Analisti Priyanka Sachdeva ise sadece uygulama tehdidinin bile riski yeniden fiyatlandırmak için yeterli olduğunu söyledi. Sachdeva, "Bu durum petrolün jeopolitik tetikleyicilere karşı ne kadar savunmasız kaldığını gösteriyor. Üç haneli fiyatlamaya dönüş haklı görünüyor." dedi.
Gözler nükleer zenginleştirme krizinde
ABD Başkanı Donald Trump, sosyal medya üzerinden yaptığı son paylaşımda görüşmelerdeki asıl pürüzün nükleer zenginleştirme olduğunu öne sürdü. Trump, İran'ın nükleer hedeflerinden vazgeçmeye isteksiz olduğunu iddia ederek abluka kararını savundu.
Trump ayrıca petrol ve benzin fiyatlarının kasım ayındaki ara seçimlere kadar yüksek kalabileceğini sözlerine ekledi. Bu açıklama, altı hafta önce İran'a saldırma kararının olası siyasi sonuçlarının nadir bir itirafı olarak değerlendirildi.
İran Devrim Muhafızları ise pazar günü yaptığı açıklamada, Hürmüz Boğazı'na yaklaşmaya çalışan herhangi bir askeri geminin iki haftalık ateşkese yönelik bir ihlal sayılacağını belirtti. İranlı yetkililer, bu tür bir hamleye sert ve kararlı bir şekilde karşılık verileceği uyarısında bulundu.
Suudi Arabistan boru hattı akışını onardı
LSEG'in nakliye verilerine göre, petrol tankerleri ABD'nin ablukası öncesinde Hürmüz Boğazı'ndan uzak duruyor. Mevcut çıkmaz durumuna rağmen, cumartesi günü petrolle dolu üç süper tankerin boğazdan geçtiği görüldü. Bu gemiler, geçen hafta ateşkes anlaşmasına varılmasından bu yana Körfez'den çıkan ilk gemiler oldu.
Bölgedeki önemli tedarik sorunları da yakından izleniyor. Suudi Arabistan geçen hafta İran saldırılarının üretim kapasitesini günlük 600 bin varil azalttığını açıklamıştı. Ülkenin Doğu-Batı boru hattı akışları da geçici olarak günlük yaklaşık 700 bin varil düşmüştü.
Pazar günü ise Riyad yönetimi, Doğu-Batı boru hattındaki petrol pompalama kapasitesini yeniden tam olarak günlük 7 milyon varile çıkardığını duyurdu. Tüm bu gelişmelerin ortasında, daralan bir piyasada devam eden gerginliğin petrol fiyatlarını daha da yükseltmesi bekleniyor. Piyasaların somut sonuçları olmayan duyurulara karşı giderek duyarsızlaşacağı da öngörülüyor.