Orta Doğu'da tırmanan askeri gerilim küresel petrol arzını tehdit etmeyi sürdürüyor. Suudi Arabistan'ın stratejik petrol altyapısına yönelik yeni saldırılar ve Hürmüz Boğazı'ndaki gemi baskınları piyasaları sarstı. Yaşanan gelişmelerin ardından saat 09.10 itibarıyla Brent petrol yüzde 2,28 artışla 107,0 dolar seviyesine ulaştı. ABD Batı Teksas tipi (WTI) ham petrol ise yüzde 2,31 yükselişle 102,4 dolardan işlem görüyor.
Stratejik Doğu-Batı hattı devre dışı kaldı
Suudi Arabistan yetkilileri, insansız hava aracı saldırısının ardından Doğu-Batı petrol boru hattında akışı geçici olarak durdurdu. Hürmüz Boğazı'nı devre dışı bırakarak ihracatı Kızıldeniz'e yönlendiren bu hat, küresel petrol arzının yaklaşık yüzde 4'ünü temsil ediyor. Günlük 7 milyon varil kapasiteye sahip hattın kapanması, piyasalardaki arz sıkışıklığını daha da artırdı.
Sektör kaynakları, boru hattının devre dışı kalmasıyla Kızıldeniz kıyısındaki Yanbu limanında yalnızca beş ila yedi günlük ihracata yetecek stok kaldığını bildirdi. Gelişmeleri değerlendiren ING emtia stratejistleri, "Bu durum, kritik Doğu-Batı boru hattının hedef alınması da dâhil olmak üzere Suudi Arabistan'ın enerji altyapısına yönelik saldırıların tırmanışını takip ediyor." dedi. Uzmanlar hasarın boyutunun ve hattın ne kadar süre kapalı kalacağının henüz bilinmediğini vurguladı.
Sparta Commodities SA Kıdemli Petrol Piyasası Analisti June Goh da kesintinin vadesine dikkat çekti. Goh, "Her şey kesintinin ne kadar süreceğine bağlı. Akış hızla yeniden başlarsa Yanbu'daki stoklar kullanılabilir ve etki sınırlı kalır. Ancak kesintinin uzaması üretimi kısmaya zorlayabilir." değerlendirmesini yaptı.
Sevkiyat koridorlarında çatışma yayılıyor
Yemen'deki Husiler cuma günü stratejik Perim Adası'na ulaşarak Babülmendep Boğazı üzerindeki denetimlerini sıkılaştırdı. Son aylarda küresel arzın yaklaşık yüzde 4 ila 5'inin taşındığı bu geçiş noktasındaki hareketlilik piyasaları tedirgin ediyor. Diğer yandan Suudi devlet medyası, güneydeki Cazan bölgesinde evlerin ve bir caminin hasar gördüğü saldırı görüntülerini yayımladı. Husiler ise komşu vilayetteki bir Suudi askeri üssünü vurduklarını açıkladı.
Deniz ticaretindeki riskler Hürmüz Boğazı'nda da tehlikeli boyutlara ulaştı. Birleşik Krallık Deniz Ticareti Operasyonları (UKMTO), Hürmüz Boğazı'nda bir gemiye mühimmat isabet ettiğini bildirdi. Yangın çıkan gemideki mürettebat tahliye edildi. İran makamları ise kıyıları açıklarında vurulan ticari bir İran gemisinde bir kişinin hayatını kaybettiğini, dört kişinin yaralandığını duyurdu. Irak Başbakanı Ali ez-Zeydi ise boru hattı saldırılarının İran sınırındaki bir bölgeden yapıldığının belirlenmesi üzerine kapsamlı bir soruşturma talimatı verdi.
Diplomatik çabalar tıkandı, 120 dolar senaryosu masada
Gerilimi düşürmeye yönelik bölgesel diplomasi ağır bir darbe aldı. Umman Dışişleri Bakanı Bedr el-Busaidi, Körfez ülkeleri ile İran arasında Hürmüz Boğazı'nda geçici bir nakliye koridoru oluşturulması amacıyla planlanan toplantının ertelendiğini duyurdu. Bahreyn, Doğu-Batı hattına yapılan saldırıyı gerekçe göstererek masadan çekildi. Riyad yönetiminin de plan üzerinde çekinceleri olduğu bildirildi.
ABD ile İsrail'in altı ay önce başlattığı saldırıların ardından haziran ayındaki geçici anlaşmanın çökmesinden bu yana hiçbir barış görüşmesi gerçekleşmedi. Piyasalardaki arz kıtlığı beklentisi brent petrolün yakın vadeli kontratları ile gelecek vadeli kontratları arasındaki farkı (backwardation) 5,57 dolara kadar taşıdı. Bu fark bir hafta önce 3,84 dolar seviyesindeydi.
DBS Bank Enerji Araştırmaları Başkanı Suvro Sarkar, Yanbu'daki depoların ihracatı yalnızca beş ila yedi gün taşıyabileceğini söyledi. Sarkar, "Bu sürenin aşılması büyük bir aksamaya yol açar. Onarımlara dair netlik sağlanana kadar piyasadaki rota 120 dolar seviyesinin test edilmesini işaret ediyor." dedi.
Küresel ham petrol talebi, dünyanın en büyük ithalatçısı Çin'in alımlarını artırmasıyla güçlü kalmayı sürdürüyor. Suudi Arabistan'ın OPEC'e sunduğu son veriler ise üretimin geçen ay 1990'dan bu yana en düşük seviyeye indiğini gösterdi. ABD Hazine Bakanı Scott Bessent, Tahran'ı tavize zorlamak amacıyla büyük bir bankaya yeni yaptırımlar uygulayacaklarını duyurdu. ABD donanması da İran limanlarına abluka uyguluyor. ABD'deki enflasyon verilerinin ardından ABD Merkez Bankası'nın faiz artırımına gideceği beklentisi güçlendi.
Türkiye'de akaryakıt fiyatları - 14 Eylül
Uluslararası petrol fiyatlarındaki hareketlilik iç piyasadaki pompa fiyatları üzerinde baskı oluşturuyor. 12 Eylül'de benzine yapılan 3 liralık zammın ardından büyükşehirlerdeki akaryakıt fiyatları yeniden şekillendi.
İstanbul Avrupa Yakası'nda benzinin litresi 80,26 TL'ye, motorinin litresi 88,97 TL'ye ve LPG'nin litresi 33,79 TL'ye yükseldi. Anadolu Yakası'nda ise benzin 80,12 TL, motorin 88,76 TL ve LPG 33,19 TL'den satılıyor.
Ankara'da benzinin litresi 81,17 TL'ye, motorin 90,09 TL'ye ve LPG 33,89 TL'ye ulaştı. İzmir'de pompa fiyatları benzinde 81,45 TL, motorinde 90,36 TL ve LPG'de 33,79 TL olarak kaydedildi.