Google aramalarında tutkallı pizza tarifleri, Amazon'da sahte biyografiler ve Facebook'ta tuhaf yapay zeka görselleri giderek artıyor. Düşük kaliteli yapay zeka üretimlerinden oluşan bu dijital çöplük teknoloji platformlarını hızla sarıyor.
Giderek gelişen sohbet robotları ve video oluşturucular, bilgi ekosistemini kirleterek anlamlı içeriklerin değerini düşürüyor. Ancak Silikon Vadisi artık bu çöpü dışarı atmak için düğmeye basmış görünüyor.
Müzik dinleme platformu Spotify, geçen yıl 75 milyon toplu yüklemeyi, kopya şarkıyı ve diğer istenmeyen parçaları kaldırdığını duyurdu. Bu rakam, platformun toplam portföyünün önemli bir bölümünü oluşturuyor.
LinkedIn yönetimi de temmuz ayında yapay zeka çöplüğünün kendileri için en önemli öncelik olduğunu açıkladı. Platform, kullanıcıların bu içerikleri bildirmesi için yeni bir buton geliştirdi. Google bünyesindeki YouTube'dan araştırmacılar ise düşük kaliteli içerik üreten 130 bin kanalı altı ay içinde nasıl sildiklerini anlattı.
Kendi ürettikleri teknolojiyle temizlik yapıyorlar
İnternet genelindeki teknoloji şirketleri, genellikle kendi yapay zeka araçlarının yarattığı bu devasa içerik yığınına karşı kapsamlı bir detoks başlatıyor. Mesajlaşma uygulamaları, restoran inceleme siteleri ve arkadaşlık servisleri yapay zeka tarafından üretilen çöpleri ayıklıyor. Şirketlerin birçoğu bu temizliği yapmak için yine aynı teknolojiye güveniyor.
İnsanların yapay zekanın çevreye, istihdama ve ruh sağlığına etkisinden yorulmaya başladığı belirtiliyor. Carnegie Uluslararası Barış Vakfı araştırmacılarından Aidan Walker, yapay zeka çöplüğünü büyüyen bir yara olarak tanımladı. Walker, "Kullanıcılar giderek daha fazla tepki göstermeye başladı. Fikir iklimi artık gözle görülür biçimde değişti, bu yüzden şirketler nihayet bu sorunlarla yüzleşiyor." değerlendirmesini yaptı.
Üretken yapay zeka giderek daha gerçekçi görseller, sesler ve videolar oluşturabiliyor. Ancak bunların sadece bir kısmı çöp olarak nitelendiriliyor. Teknoloji şirketleri çoğunlukla üretilmesi, yayılması ve tüketilmesi kolay olan düşük kaliteli içerikleri hedef alıyor.
Avrupalı araştırmacılar geçen yıl yayımladıkları bir raporda bu sentetik bataklığa dikkat çekti. Araştırmacılar, bu durumun kontrol altına alınmaması halinde insan yaratıcılığını yok edebileceği, kültürel değerleri aşındırabileceği ve kamusal söylemi istikrarsızlaştırabileceği uyarısında bulundu.
Sözlükte yılın kelimesi seçildi
Sözlük yayıncısı Merriam-Webster, yaygınlaşan bu durumu yansıtmak için "çöplük" (slop) sözcüğünü 2025'te yılın kelimesi seçti.
Fransız müzik platformu Deezer, ilkbahar aylarında sisteme yüklenen parçaların neredeyse yarısının yapay zeka üretimi olduğunu ve kullanıcıların çoğunu hiç dinlemediğini duyurdu. Apple Music'e yüklenen içeriklerin ise üçte birinden fazlasını yine yapay zeka oluşturuyor.
Instagram'ın başındaki isim Adam Mosseri, geçen yılın sonlarında gerçek medyayı takip etmenin yakında sahte medyadan daha pratik olacağını belirtmişti. Bu açıklamadan kısa süre sonra çatı şirket Meta, tamamen yapay zeka ürünü olan bir video akışı başlattı. Ancak bu adım birçok kişi tarafından bir çöplük gösterisi olarak nitelendirildi.
Yapay zeka çöplüğünü yönetmeye çalışan şirketlerin çoğu aslında bu duruma zemin hazırlayanların ta kendisi. Meta, temmuz ayında yapay zeka ürünü içerikleri daha kolay tespit etmek için bir Avrupa paktını destekleme sözü verdi. Şirket aynı ay, herkese açık Instagram hesaplarını referans alan bir görsel oluşturucu yayımladı. Ancak gelen yoğun tepkiler üzerine bu özellik üç gün içinde kaldırıldı.
Ohio Üniversitesinden yapay zeka uzmanı Paul Shovlin, "Yapay zeka çöplüğü iki ucu keskin bir kılıç. Çünkü birçok platform bunun sonucunda etkileşim artışı yaşadı." dedi. Shovlin, bu durumun bir noktadan sonra yük haline geldiğini ve kullanıcıların aradıkları kaliteyi bulmakta zorlandığını ifade etti.
Sahte içerikler gelir kapısına dönüştü
Google da yapay zekaya büyük yatırımlar yaparak Gemini modelini e-posta, harita ve arama hizmetlerine entegre etti. Ancak yapay zeka destekli video düzenleyici Kapwing'in geçen yıl yaptığı bir deney, YouTube'da yeni kullanıcılara sunulan kısa videoların yüzde 20'sinden fazlasının yapay zeka çöplüğü olduğunu ortaya koydu.
Kapwing'in tahminlerine göre en popüler YouTube çöp kanallarından biri yılda 4,25 milyon dolar gelir elde etti. Bu kanal daha sonra YouTube'un para kazanma programından çıkarıldı. YouTube CEO'su Neal Mohan, kaleme aldığı bir blog yazısında yapay zeka çöplüğünü yönetmenin bu yılki en büyük öncelikleri olduğunu yazdı.
Kısa süre önce Google araştırmacıları da bu sorunu inceledi. Araştırmacılar, videoları tek tek değerlendirmek yerine yükleme hızı ve tekrar eden şablonlar gibi koordineli kötü niyetli davranışları işaret eden kalıplara baktılar. Sonuç olarak 50 bin hesap kümesi tespit edilerek kaldırıldı.
Bazı dijital medya uzmanları ise bu yaklaşımın aşırıya kaçabileceğinden endişe duydu. Uzmanlar, bu adımın çok sayıda içerik üreten meşru yaratıcıları cezalandırabileceğini belirtti. YouTube ise yaptığı açıklamada, "Akademik araştırmalar sektörün anlayışını geliştirmeye yardımcı olsa da politikalarımızı uygulamak için kullandığımız savunma katmanlarını yansıtmıyor." ifadelerini kullandı. Açıklamada, yapay zeka araçlarını kullanan iyi niyetli içerik üreticilerinin etkilenmemesi için sağlam önlemler alındığı vurgulandı.
Yeni denetim araçları devreye giriyor
Diğer şirketler de yapay zeka çöplüğüyle başa çıkmak için çeşitli stratejilere yöneliyor. Pinterest, ekim ayında sistemini güncelleyerek kullanıcıların yapay zeka üretimi gönderileri sınırlamasına olanak tanıdı. TikTok ise ABD'de kişilerin görünür yapay zeka içeriği miktarını ayarlayabilmesini sağlayan bir özelliği test ettiğini duyurdu.
Şu ana kadar 3 milyardan fazla yapay zeka üretimi videoyu otomatik olarak etiketlediğini belirten TikTok, yılın ilk üç ayında politikalarını ihlal eden 377 binden fazla videoyu platformdan sildi.
Yapay zeka tespit girişimi Pangram'a göre Elon Musk'ın platformu X'te 50 kelimeden uzun gönderilerin neredeyse yarısı yapay zeka ile oluşturuldu. Bu ay X'in ürün müdürlüğünden ayrılan Nikita Bier, platformun yapay zeka çöplüğü ve spam yanıtlarla başa çıkmak için içerik ödemesi yoluyla botları teşvik eden uygulamaları yasakladığını açıkladı.
Substack CEO'su Chris Best ise geçen ay internette neyin gerçek olduğunu anlamanın giderek zorlaştığını yazdı. Best, "Sahteliği ödüllendiren platformlar dibe doğru bir yarış yaratacak." uyarısında bulundu.
Bülten platformu, kullanıcılar için Pangram tarafından desteklenen kendi yapay zeka algılama aracını duyurdu. Bu araç, 100 kelimeden uzun yanıtları, yorumları ve gönderileri tarayarak bunların insan mı yoksa yapay zeka tarafından mı yazıldığını belirlemek üzere tasarlandı. Ancak bazı yazarlar, bu aracın insanlar tarafından yazılan gönderileri yanlışlıkla yapay zeka üretimi olarak işaretlemesinden şikayet etti.
Columbia Üniversitesinden dijital teknolojiler uzmanı Dr. Camille François, bu karmaşık taktiklerin bilgi ortamımızdaki sistemik bir sorunun belirtisi olduğuna dikkat çekti. François, "Yapay zeka günün sonunda çok yönlü bir yaratıcılık aracıdır. Bunu kötü bir şekilde ele alan platformlar, insanların başka yerlere gitmesine neden olacaktır." dedi.