Trump'ın İran açıklaması ve Hürmüz krizinin ardından petrol fiyatları yükselişe geçtiKüresel piyasalarda petrol fiyatları, ABD Başkanı Donald Trump'ın açıklamalarının ardından yükselişini sürdürüyor. Trump, İran ile yaşanan kriz konusunda artık daha fazla sabırlı olmayacağını belirtti. Tahran yönetiminin Hürmüz Boğazı'ndan yaklaşık 30 geminin geçtiğini açıklamasına rağmen bölgedeki güvenlik endişeleri devam ediyor.
Bu gelişmelerin ardından Brent tipi ham petrolün varil fiyatı yüzde 1,67 artışla 107,49 dolar seviyesine ulaştı. ABD Batı Teksas (WTI) tipi ham petrolün varil fiyatı ise yüzde 2,17 değer kazanarak 103,37 dolar oldu. Haftalık bazda değerlendirildiğinde Brent petrol yaklaşık yüzde 7, WTI ise yüzde 7'den fazla artış kaydetti.
Liderler zirvesi ve ticaret müzakereleri
Çin ve ABD, ekonomik ve ticari ilişkileri istikrara kavuşturma konusunda uzlaşmaya vardı. Çin resmi haber ajansı Xinhua, bu gelişmeyi Çin lideri Şi Cinping'in cuma günü Trump ile yaptığı görüşmenin ardından duyurdu. Pekin'deki iki günlük resmi ziyaretin cuma günkü toplantısı, liderler zirvesinin ikinci ayağıydı.
Beyaz Saray yetkililerine göre, liderler perşembe günü İran savaşı ve Hürmüz Boğazı hakkında konuştu. ABD Başkanı, Şi'nin daha fazla Amerikan petrolü satın alma fikrine sıcak baktığını söyledi. Çin'in resmi açıklamalarında enerji konuları yer almasa da Orta Doğu meselesinin ele alındığı doğrulandı.
ABD Ticaret Temsilcisi Jamieson Greer, cuma sabahı Bloomberg ile bir röportaj gerçekleştirdi. Greer, Çin'in İran ile ilişkiler konusunda çok pragmatik davrandığını ve Hürmüz Boğazı'nın açık kalmasının Çin için önemli olduğunu ifade etti. Trump ve Şi, nakliye yollarının açık tutulması gerektiği konusunda mutabık kaldı.
Trump'tan çelişkili mesajlar ve ateşkes çıkmazı
Trump, perşembe gecesi Fox News kanalında yayınlanan röportajında, artık daha fazla sabırlı olmayacağını ve İran'ın bir anlaşma yapması gerektiğini dile getirdi. Ancak ABD Başkanı, Hürmüz Boğazı konusunda birbiriyle çelişen ifadeler kullandı. Trump, Fox News'e ABD'nin bu su yolunun açık kalmasına ihtiyacı olmadığını söyledi.
Daha sonra Pekin'deki zirvede Şi Cinping ile yan yana otururken boğazların açık olmasını istediklerini belirtti. Washington ve Tahran, nisan ayı başından beri yürürlükte olan ateşkese rağmen sorunları çözme konusunda çok az ilerleme kaydediyor. Trump, ateşkesin devasa bir yaşam destek ünitesine bağlı olduğunu söyleyerek İran'ın savaşın bitirilmesi teklifine verdiği yanıtı alaya aldı.
Hürmüz Boğazı'nda güvenlik krizi büyüyor
Hürmüz Boğazı fiilen kapalı kalmaya devam ederken küresel pazarları altüst eden aksaklıkların sürmesi bekleniyor. ABD donanmasının İran limanlarına uyguladığı abluka devam ediyor. Bölgedeki sular denizciler için tehlike yaratmayı sürdürüyor.
Perşembe günü boğazın girişinde ticari bir gemiye yetkisiz kişilerce el konuldu ve gemi İran sularına çekildi. Çarşamba günü ise Afrika'dan Birleşik Arap Emirlikleri'ne canlı hayvan taşıyan bir Hint kargo gemisi Umman açıklarında batırıldı.
İran Devrim Muhafızları, çarşamba akşamından bu yana 30 geminin Hürmüz Boğazı'nı geçtiğini iddia etti. Savaş öncesi günlük ortalama 140 olan geçiş sayısının oldukça altında kalsa da doğrulanması halinde bu ciddi bir artış anlamına geliyor.
Piyasalar ve uzmanların değerlendirmeleri
Çatışmalar başladığından beri Basra Körfezi'nden sadece çok az sayıda tanker çıkabildi. Bu durum, doğal gaz da dahil olmak üzere hayati enerji akışlarını zayıflatıyor. Ticaret şirketi Vitol Group, bazı kargoların körfezden başarıyla çıkmış olabileceğine işaret ederek alıcılara Hürmüz dışında Irak petrolü sunuyor.
Enerji Bilgi İdaresi (EIA) verilerine göre, şubat sonlarında başlayan çatışmaların ardından Hürmüz Boğazı'ndan geçen ham petrol ve yakıt akışı ilk çeyrekte günlük yaklaşık 6 milyon varil düştü. Uluslararası Enerji Ajansı, savaşın küresel petrol stoklarını rekor hızla düşürdüğünü vurguladı. Kurum, çatışmalar gelecek ay sona erse bile pazarın ekim ayına kadar ciddi şekilde yetersiz tedarikle karşı karşıya kalacağını belirtti.
Salı günü açıklanan ABD verileri, çatışmanın enflasyonu yeniden alevlendirdiğini gösterdi. Bu durum, kasım ayındaki ara seçimler öncesinde Trump üzerindeki iç baskıyı artırıyor. Vanda Insights şirketinin kurucusu Vandana Hari, Pekin zirvesinden İran konusunda bir atılım çıkmamasıyla birlikte piyasanın odağının yeniden çıkmaza ve ablukaya alınan boğaza döndüğünü, yenilenen askeri tırmanış riskinin sürdüğünü ifade etti.
Haitong Futures analisti Yang An, petrol fiyatlarındaki temel itici gücün sıkı arz olduğunu dile getirdi. An, petrol fiyatlarının dün birkaç kez dalgalandığını ancak yine de günün en yüksek seviyesine yakın kapandığını söyledi. Ayrıca boğazdan geçen gemilerin bazı piyasa endişelerini hafiflettiğini ancak sıkı arzın yönlendirdiği güçlü eğilimi değiştirecek kadar yeterli olmadığını kaydetti.
BOK Financial Securities Inc. Ticaret Kıdemli Başkan Yardımcısı Dennis Kissler, ham petrol ve yakıt stoklarının daraldığını görmeye devam ettiklerini aktardı. Kissler, fiyatlar için çok kısa vadede en az direnç yolunun yükseliş tarafında kalmaya devam ettiğini düşündüğünü belirtti. Ayrıca mevcut anlaşmaların birbirinden çok uzak olması nedeniyle, gerilimlerin tırmanma olasılığının daha yüksek olduğunu sözlerine ekledi.