Avrupa Birliği (AB), Çin ile arasındaki ticaret açığını azaltmak için yeni ve çarpıcı bir adım atıyor. Birlik, tek pazara erişimi tamamen kapatabilecek yeni ticari yetkiler oluşturmaya hazırlanıyor.
Konuya aşina kişilerin aktardığına göre, perşembe günü Brüksel'de toplanan AB liderleri Avrupa Komisyonundan bir talepte bulundu. Liderler, komisyondan yıl sonuna kadar bir teklif geliştirmesini istedi. Bu yeni yetkilerin, Çin gibi bir rakibin AB ekonomisine saldırdığının düşünüldüğü aşırı durumlarda devreye alınması planlanıyor.
Litvanya Cumhurbaşkanı Gitanas Nauseda, zirve sırasında gazetecilere önemli açıklamalarda bulundu. Nauseda, "Çin belirli haksız ticaret uygulamalarına girerse, Çin ürünlerinin Avrupa pazarına girişini kısıtlayabiliriz, hatta pazarımızı tamamen kapatabiliriz. Bu aşırı bir önlem, sert bir araç olur." dedi.
Kimya ve makine sektörleri de inceleme altında
Hızla genişleyen ticari yetkiler kapsamında komisyonun ticaret verilerini değerlendirmeye başladığı belirtildi. İsminin açıklanmasını istemeyen bir kaynağa göre bu adım, Çin'den veya diğer ülkelerden gelen sevkiyatların artabileceği diğer sektörlerde de kritik bir amaca hizmet ediyor. Yetkililer, hibrit araç ithalatındaki kotaların diğer sektörlerde de kopyalanması için ilk adımı atıyor.
Komisyon, kimya ve makine gibi endüstrilerin korunma önlemlerine ihtiyaç duyup duymadığını değerlendiriyor. Haberin ardından Avrupa kimya hisselerinde hareketlilik yaşandı. BASF hisseleri yüzde 0,8, Arkema yüzde 1,2 ve Lanxess yüzde 1,8'e varan oranlarda değer kazandı. Avrupa Komisyonu sözcüsü ise konuyla ilgili yorum taleplerine yanıt vermedi.
AB'nin tutumundaki bu agresif değişiklik, Çinli rakiplerin pazar paylarını artırma hızı konusundaki endişeyi yansıtıyor. Bu endişe özellikle Almanya'nın üretim sektöründe çok daha derinden hissediliyor. AB yetkilileri, Çin'in kıtayı düşük maliyetli mallarla doldurmasını engellemek için politika yanıtlarını kalibre etmeye çalışıyor. Ancak yetkililer bunu bir ticaret savaşını tetiklemeden yapmayı amaçlıyor.
Almanya'dan sert yaptırım çağrıları
Çin, geçen hafta Pekin'de anlaşılan hibrit araç kotasının ötesinde yeni kısıtlamalar getirilmesi halinde misilleme yapacağını açıkladı. Almanya, ihracata dayalı ekonomisi nedeniyle geleneksel olarak Çin'e karşı korumacı önlemler uygulama konusunda çok daha temkinli davranıyordu.
Ancak sanayi lobi gruplarının hükümetten yardım istemesinin ardından Almanya Şansölyesi Friedrich Merz'in stratejide radikal bir değişikliğe ikna olduğu belirtildi. Merz, çarşamba günü Alman parlamentosunda konuyla ilgili önemli mesajlar verdi.
Şansölye, "Diğer ülkelerin yüksek sübvansiyonlar, yapay olarak devalüe edilmiş para birimleri, kapasite fazlası ve agresif fiyatlandırma yoluyla ekonomimize zarar vermesine artık seyirci kalmayacağız. Bizimle ticari bir çatışma arayan herkes, artık uygun yanıtlarla karşılık verdiğimizi görecektir." ifadesini kullandı.
AB'nin tek pazarına erişimi kapatmak için kullanılabilecek aracın bir nevi ikinci vuruş önlemi olarak görüldüğü belirtiliyor. Bu aracın, rakiplerin Avrupa şirketlerini zayıflatmak için haksız politikalar kullanmasını caydırması hedefleniyor. Ayrıca misilleme önlemleriyle AB'ye karşı ticaret savaşı başlatılmasının da önüne geçilmesi amaçlanıyor.
Ticaret açığı eylülde 34,8 milyar dolara ulaştı
Dünyanın en büyük ikinci ekonomisiyle ticari ilişkileri sıfırlama çabası sürüyor. Birliğin yürütme organının aralık ortasındaki liderler zirvesi öncesinde ek teklifler sunması bekleniyor. Bu paket, Avrupa şirketlerini tedarikçilerini çeşitlendirmeye teşvik edecek yeni yetkileri de içerecek.
Çin Gümrükler Genel İdaresine göre, AB'nin Çin ile ticaret açığı eylül ayında 34,8 milyar dolarla rekor seviyeye ulaştı. Toplam Çin ihracatı ise bir önceki yıla göre yüzde 36 oranında arttı. Çin'in bu yılki yıllık ticaret fazlasının 2025'te kırılan 1,2 trilyon dolarlık rekoru aşma yolunda ilerlediği belirtiliyor.
AB ithalatına getirilecek herhangi bir ek kotanın, hibrit araç ithalatını yılda 350 bin ile sınırlayan anlaşmaya dayanması muhtemel görünüyor. Bu durum, AB'nin kendi şirketlerine koruma sağlamak için yeterince düşük, Pekin'i misilleme yapmaktan vazgeçirecek kadar yüksek bir kota bulmaya çalışacağı anlamına geliyor.
Çin'in pazar erişimi konusunda beklentiler artıyor
Almanya'nın da aralarında bulunduğu bazı ülkeler, devasa ticaret açığını azaltmak için AB'ye diğer ithalat türlerine hızla ek kotalar uygulaması için baskı yapıyor. Berlin yönetimi, yıl sonuna kadar komisyondan somut teklifler bekliyor.
Yeni korunma değerlendirmeleri için bir zaman çizelgesi bulunmayan komisyon, şu anda hibrit araçlar üzerindeki önlemleri uygulamaya odaklanıyor. Çin ile yapılan anlaşma, Pekin'in bazı AB otomobil parçaları, zeytinyağı ve dondurma ihracatındaki gümrük vergilerini düşürmesini de içeriyor.
AB ayrıca Çin'de pazar erişimini iyileştirmeyi, kritik mineraller ile kalıcı mıknatıslar için ihracat prosedürlerini kolaylaştırmayı hedefliyor. AB ticaret şefi Maros Sefcovic'in, gelecek yılın başlarında kaydedilen ilerlemeyi değerlendirmek ve Çinli mevkidaşlarıyla sonraki adımları görüşmek üzere bir araya gelmesi planlanıyor.