Küresel petrol piyasaları, Orta Doğu'daki savaşı sona erdirmek için ABD ve İran'ın taze bir hamle yapmasıyla hareketli bir süreçten geçiyor. Önceki seansta yaklaşık yüzde 8 değer kaybeden petrol fiyatları, perşembe günü yeniden toparlanma emaresi gösterdi. Brent petrol güncel olarak 100,91 dolardan işlem görürken, Batı Teksas türü (WTI) ham petrol 94,67 dolar seviyesine geriledi. Washington, Hürmüz Boğazı'nın kademeli olarak yeniden açılmasını sağlayacak bir sayfalık mutabakat zaptı sundu. İran'ın bu teklife önümüzdeki günlerde yanıt vermesi bekleniyor.
Diplomasi trafiği ve Hürmüz Boğazı'nın durumu
ABD Başkanı Donald Trump, Beyaz Saray'da gazetecilere yaptığı açıklamada, İran ile olan çatışma hakkında yöneltilen bir soru üzerine "Bir anlaşma yapmayı çok istiyorlar" dedi. Küresel enerji piyasaları, şubat ayının sonundan bu yana kapalı olan kritik deniz yolu nedeniyle altüst olmuş durumda. Şu an bu tıkanma noktası, hem Tahran'ın trafiği engellemesi hem de ABD Donanması'nın gemilerin İran limanlarına giriş çıkışını engellemesiyle çift taraflı bir abluka yaşıyor. Boğazın hâlâ fiilen boş olması nedeniyle gemi sahipleri temkinli davranmaya devam ediyor.
Analiz firması Vanda Insights'ın kurucusu Vandana Hari, "Petrolün düşüşü bir kez daha fazlasıyla ve vaktinden önce iyimser. Piyasa için önemli olan tek şey Hürmüz Boğazı'nın nasıl ve ne zaman yeniden açılacağıdır" dedi. Hari, bu ihtimalin şu an için ufukta çok zayıf bir gölge olduğunu da sözlerine ekledi. Başkan Trump, çarşamba günü yaptığı bir paylaşımda, İran'ın üzerinde anlaşılanları kabul etmesi durumunda ABD'nin askeri harekatı sonlandıracağını ve ablukayı kaldıracağını ifade etti. Trump, "Anlaşmazlarsa bombalama başlar" değerlendirmesini yaptı.
Arz darboğazı ve stoklardaki düşüş
Trump, ABD'deki perakende enerji fiyatlarının artmasıyla birlikte İran savaşını sona erdirmek için baskı altında hissediyor. Ayrıca Trump ve Çin Devlet Başkanı Şi Cinping, 14-15 Mayıs tarihlerinde Pekin'de bir zirve gerçekleştirecek. Center for Strategic and International Studies kıdemli ortağı Will Todman, "Başkan Trump, İran'ın Şi ile olan zirvesini torpillemediğinden emin olmak istiyor" dedi. Todman, ABD ve İran'ın kapsamlı bir anlaşmaya hemen varamayacağını ancak bir çerçeve üzerinde anlaşmanın zaman kazandıracağını belirtti.
RBC Capital Markets LLC analistleri, otuz günlük müzakerelere dönmek için hazırlanan bir sayfalık mutabakatın önemli bir ilerleme olarak görüleceğini ifade etti. Analistler yayımladıkları notta, "Ancak bir mutabakat zaptının gemi trafiğinin hemen başlaması ve büyük üretim artışları anlamına gelmesi pek olası değil" uyarısında bulundu. Phillip Nova kıdemli piyasa analisti Priyanka Sachdeva ise petrol piyasalarının iki aydan uzun süredir diplomasi ve kesinti arasında sıkışıp kaldığını söyledi. Sachdeva, bir anlaşma sağlanması durumunda fiyatların serbest düşüşe geçebileceğini, ancak yeni bir saldırı belirtisinin fiyatları tekrar yükseltebileceğini belirtti.
ABD Enerji Bilgi İdaresi verilerine göre, ülkedeki ham petrol stokları geçen hafta 2,3 milyon varil azalarak 457,2 milyon varile düştü. Savaşın neden olduğu arz daralması nedeniyle ABD, dünyanın kilit yakıt tedarikçisi haline gelirken petrol ürünleri ihracatı rekor seviyeye ulaştı. Barış anlaşması sağlansa bile, sevkiyatların yeniden başlaması haftalar süreceği için arzın önümüzdeki dönemde daha da daralması bekleniyor.