Explore Worldwide’ın ABD’de yaptığı bir incelemeye göre Hırvatistan’a yapılan rezervasyonlar geçen yıla kıyasla yüzde 39 arttı. Arnavutluk’ta ise bu oranın yüzde 32. Bölgedeki bazı gezilere yönelik aramalar ise çok daha hızlı yükseliyor. Şirket, Makedonya için yüzde 138’lik bir artış olduğunu belirtti. Explore Worldwide’ın Kuzey Amerika bölge direktörü Katy Rockett, “ABD’li gezginler arasında Avrupa’yı farklı bir şekilde deneyimlemeye yönelik gerçek bir ilgi var” dedi.
Sonbahar, bu bölgeyi ziyaret etmek için özellikle iyi bir neden sunuyor. Balkanlar genelinde havaların serinlemesi dağlarda yürüyüş sezonunu başlatıyor, ormanlar sonbahar renklerine bürünüyor ve trüf mantarı avcılığından midye toplamaya kadar mevsime özgü deneyimler sunuyor. İşte bu sonbaharda Balkanlar’ın farklı bir yüzünü deneyimlemenin yedi yolu.
Bosna Hersek’te dağ köyleri arasında yürüyüş yapın
Funky Tours’un kurucusu Skender Hatibovic, gezginlerin Maglić ve Trnovačko Gölü çevresinde yürüyüş yapmayı Tara Kanyonu’nda rafting ile birleştirebileceği Sutjeska Milli Parkı’nı ziyaret etmeyi öneriyor. Sutjeska, Bosna Hersek’in en eski milli parkı ve Avrupa’da kalan son bakir ormanlardan biri olan Perućica’yı koruyor. Ülkenin 2 bin 386 metre ile en yüksek zirvesi olan Maglić de parkın merkezinde yer alıyor.
Hatibovic, e-posta yoluyla gerçekleştirdiği röportajda, “Sonbaharda rafting de yoğun yaz aylarındakinden tamamen farklı bir deneyim; su seviyesi daha düşük ve atmosfer çok farklı” diye ekledi. Bosna’nın dağlık bölgeleri, küçük yerleşimleri sayesinde ülkeyi deneyimlemenin daha sakin bir yolunu da sunuyor.
Bjelašnica Dağı üzerindeki Umoljani buna bir örnek. Gezginler köyü ziyaret edip Studeni Potok ve Rakitnica Kanyonu’na doğru yürüyüş yapabilir; yol boyunca eski su değirmenlerini ve Orta Çağ’dan kalma stećci mezar taşlarını görebilir. Hatibovic, “Burası aynı zamanda dağın, köyün ve eski pastoral yaşam biçiminin hala güçlü bir şekilde birbirine bağlı olduğu yerlerden biri” diyor.
2024 yılında Bosna Hersek, Dünya’nın En Güzel Köyleri Federasyonu’na katılan Balkanlar’daki ilk ülke oldu. Bosna Hersek’in En Güzel Köyleri girişimi, kırsal bölgeleri doğal ve kültürel mirasları, geleneksel mimarileri, yerel gelenekleri, gastronomileri ve sürdürülebilir turizm uygulamaları açısından tanıyor.
Hırvatistan’da trüf mantarı avı
FreeTour seyahat uzmanı Alexandra Dubakova, Motovun ve Buzet çevresindeki ormanlara yerel bir trüf mantarı avcısı ve eğitimli köpekleriyle gitmeyi öneriyor. Istria, Avrupa’da değerli beyaz trüf mantarının (Tuber magnatum Pico) doğal olarak yetiştiği az sayıdaki yerden biri. Başlıca trüf mantarı bölgesi Mirna Nehri Vadisi ve Motovun Ormanı boyunca uzanıyor. Beyaz trüf mantarı sezonu 15 Eylül’den 31 Ocak’a kadar sürüyor ve Istria Turizm Kurulu ekim ayını sezonun zirvesi olarak belirtiyor.
Ekim ayında gelen gezginler, seyahatlerini çeşitli trüf etkinlikleriyle de aynı zamana denk getirebilir. 2026 yılında Zigante Trüf Günleri, 3 Ekim-1 Kasım tarihleri arasında hafta sonlarında düzenlenirken, Motovun’da Teran ve Trüf Festivali 17-18 Ekim tarihlerinde gerçekleştiriliyor.
Balkan Trails seyahat acentesinde görev yapan Vlad Trestian, gastronomi turunu Istria’nın tepe üzerindeki kasabaları ve üzüm bağları arasındaki bisiklet rotalarıyla birleştirmeyi öneriyor. Trestian, “Yazın sıcak günleri sona erdiği için sonbahar bölgeyi ziyaret etmek için en güzel mevsimlerden biri” dedi.
Karadağ’da kano
G Adventures’ta ürün geliştirme ve seyahat tarzı yöneticisi olan David Lutz, Karadağ’ın Biogradska Gora Milli Parkı’ndaki Biogradsko Gölü’nde kano yapmayı öneriyor. Buzul gölü, deniz seviyesinden yaklaşık 1.095 metre yüksekte bulunuyor ve yaşlı ormanlarla çevrili. Yaklaşık 1.600 hektarlık alanı kaplayan ormandaki bazı ağaçların yaşı birkaç yüzyılı buluyor ve boyları 40 metreden fazla olabiliyor. Sonbaharda ormanın rengi yeşilden altın ve kırmızı tonlarına dönüşüyor ve bu renkler suya yansıyor.
Lutz, “Bölgeyi kano ile görmek yeni bir bakış açısı kazandırıyor çünkü tamamen el değmemiş gibi görünen ağaçların arasından kürek çekiyorsunuz. Biogradsko bir buzul gölü ve sonbaharda yapraklar altın sarısı ve koyu kırmızı tonlarına dönüşerek suya yansıyor; yani her yönden renklerle çevriliyorsunuz” diyor.
Makedonya’da Ajvar yapmayı öğrenin
Undiscovered Balkans’ın ortak sahibi Emma Heywood, sonbaharı Kuzey Makedonya’nın en tanınmış yiyeceklerinden birinin nasıl yapıldığını öğrenmek için değerlendirmeyi öneriyor. Ajvar, geleneksel olarak közlenmiş kırmızı biberlerden hazırlanan ve kış boyunca saklanabilmesi için çoğu zaman büyük miktarlarda yapılan bir ezme. Heywood, “Balkanlar’da sonbaharın başındaki kırmızı biber hasadı tek bir anlama gelir: ajvar yapma zamanı. Kuzey Makedonya, bölgede ajvarıyla en çok tanınan ülke. Bu nedenle orada bir yemek kursuna katılıp nasıl hazırlandığını öğrenmenizi öneririm” dedi.
Kuzey Makedonya’ya yapılacak bir sonbahar gezisi, yemek deneyimini açık hava etkinlikleriyle de birleştirebilir. Undiscovered Balkans’ın programında Matka Kanyonu’nda kano, Mavrovo Milli Parkı’nda yürüyüş veya at binme, Prespa Gölü’nde pelikan gözlemi ve Pelister Milli Parkı ziyareti yer alıyor.
Bulgaristan’daki Atanasovsko Gölü’nde flamingoları görün
Seyahat gazetecisi ve Travellers Archive’ın kurucu ortağı Clemens Sehi, Bulgaristan’ın Karadeniz kıyısındaki Burgaz’ın hemen dışında bulunan Atanasovsko Gölü’nü öneriyor. Bulgaristan Kuşları Koruma Derneği’ne göre Atanasovsko Gölü’nde 4 bin 100’den fazla büyük flamingo kaydedildi. Göl ayrıca 2024 yılında Bulgaristan’da büyük flamingoların başarılı bir şekilde yuva yaptığına dair ilk belgelenmiş örneğe sahne oldu.
Sehi, “Ben sonbaharda giderdim. Atanasovsko Gölü, Avrupa’nın en önemli kuş göç yollarından biri olan Via Pontica üzerinde bulunuyor ve sonbaharda Burgaz çevresindeki sulak alanlar inanılmaz çeşitlilikteki göçmen kuşlar için bir mola noktasına dönüşüyor” dedi. Konumu bir şehir gezisiyle birleştirmek de oldukça kolay. Sehi, “Sabahınızı bir Karadeniz kentinde geçirip kısa bir süre sonra neredeyse Camargue’daymış gibi hissettiren bir manzaranın ortasında bulabilirsiniz kendinizi” diyor ve “üstelik flamingolar için Bulgaristan’a gelmeyi pek kimse düşünmüyor” diye ekliyor.
Arnavutluk’taki Butrint Lagünü’nde midye toplayın
Küçük gruplara yönelik macera seyahatleri düzenleyen Flash Pack’in ortak kurucusu Lee Thompson, sonbaharın başlarında yemek odaklı bir gezi için Arnavutluk’un güneyini öneriyor. Visit Saranda’ya göre Butrint Gölü çevresinde midye yetiştiriciliği 1960’lardan beri yaşamın bir parçası. Günümüzde ziyaretçiler gölde yerel yetiştiricilere katılarak midyelerin nasıl yetiştirildiğini öğrenebilir ve yetiştirildikleri yere yakın bir noktada tadabilir.
Thompson, ana midye toplama döneminin hazirandan ekime kadar sürdüğünü ve eylül ayının sezonun son dönemine denk geldiğini söylüyor. Ancak Arnavutluk’a yapılacak bir sonbahar gezisine Vjosa Nehri’nde rafting ve Berat’ta yerel şarap tadımı da eklenebilir.
Sırbistan’da rakija’nın nasıl yapıldığını öğrenin
Undiscovered Balkans’ın ortak sahibi Emma Heywood, meyve hasadının ardından ailelerin geleneksel olarak rakija damıttığı ekim ayında kırsal Sırbistan’ı ziyaret etmeyi öneriyor. Heywood, “Balkanlar’da yeni şarap fıçılara girdikten sonra sıra rakija yapmaya gelir” diyor. Birçok ailenin rakijayı kendi imkanlarıyla, özel bir damıtma düzeneği kullanarak ya da köyde ortak kullanılan bir düzenekle yaptığını belirtiyor.
Sırbistan özellikle erik rakijasına, yani šljivovica’ya bağlılığıyla tanınıyor. UNESCO, 2022 yılında šljivovica’nın hazırlanması ve tüketilmesiyle ilgili sosyal uygulamaları ve bilgileri İnsanlığın Somut Olmayan Kültürel Mirasının Temsili Listesi’ne ekledi. Heywood, “Ekim ayında herhangi bir kırsal köyde yapacağınız bir yürüyüşte tesadüfen rakija yapımını görme, hatta sürece katılma ve imbikten yeni çıkmış rakijadan tatmaya davet edilme ihtimaliniz oldukça yüksek” diyor.