Eurostat verilerine göre son on yılda AB vatandaşlığı verilen kişi sayısında önemli bir artış görüldü. 2014’te 762 bin olan sayı, 2024’te verilen 1,2 milyona yükseldi; bu yüzde 54’lük bir artış anlamına geliyor. Büyük çoğunluk AB dışı ülke vatandaşlarından (yüzde 88) oluşurken, geri kalanı 27 üye devlet arasında kazanılan ya da değiştirilen vatandaşlıklardan oluşuyor. 2024’te en fazla vatandaşlık veren ülke Almanya oldu, 300 bin ile toplamın dörtte birini oluşturdu. İspanya 250 bin vatandaşlık verirken, İtalya 217 bin vatandaşlık verdi.
AB vatandaşlığı için ortalama ikamet süresi ne kadar?
Vatandaşlık başvurusu için gereken ikamet süresi AB ülkeleri arasında değişiklik gösteiryor ancak ortalama 5 yıldır. İspanya ve artık Portekiz gibi bazı ülkelerde bu süre 10 yıl gibi daha uzun. Bununla birlikte, kişinin geçmişine bağlı olarak değişebilir. Örneğin Latin Amerika vatandaşları (Arjantinliler ve Brezilyalılar) İspanya’da yalnızca iki yıl sonra başvuru yapabiliyor.
İtalya, Akdeniz iklimi, sağlık sistemi, uygun yaşam maliyeti ve kültürü nedeniyle Amerikalılar için giderek daha popüler bir seçenek haline geliyor. AB dışı vatandaşların İtalya’da vatandaşlığa başvurabilmesi için 10 yıl ikamet etmeleri gerekiyor ve ayrıca süreç oldukça uzun, bekleme süreleri 24 ila 36 ay arasında.
Altın vize programları, önce oturum izni, ardından da mümkünse vatandaşlık elde etmek için başka bir alternatif sunar. İtalya’nınki gibi bazı altın vize programları fiziksel olarak ülkede bulunmayı gerektirmiyor. Yunanistan, Macaristan, Bulgaristan, Letonya, Malta ve BAE gibi ülkelerde de benzer durumlar var. Portekiz yılda 7 gün, Kıbrıs 2 yılda bir ziyaret ve Singapur yılda 1 gün şartı arıyor.
AB vatandaşlığı gereklilikleri hızla değişebiliyor
Seçtiğiniz ülkede zaten yaşıyorsanız, Buenos Aires merkezli uluslararası taşınma ajansı MH Legal Hub’ın kurucusu Martín Hecht, vatandaşlık başvurusu için “doğru zamanı” beklemenin risklerine dikkat çekiyor; zira siyasi değişiklikler AB dışı vatandaşlar için koşulları önemli ölçüde değiştirebilir. AB genelinde vatandaşlık süreci hızla değişebilir; son dönemdeki üç büyük değişiklik bunu gösteriyor:
Almanya’da yüksek vasıflı çalışanlar için hızlı başvuru programı, Ekim 2025’te daha sıkı dil seviyesi şartı ve 5 yıl ikamet ile vatandaşlık sınavı zorunluluğu getiren bir sistemle değiştirildi. Portekiz parlamentosu nisan ayında (yeniden) vatandaşlığa giden yolu 5 yıldan 10 yıla çıkarmak için oy kullandı. Yasa hala onay bekliyor. İtalya’nın anayasa mahkemesi, soy bağına dayalı vatandaşlığa sıkı sınırlamalar getiren değişiklikleri yakın zamanda onayladı.
Aynı durum, oylamanın Birleşik Krallık ile Avrupa arasındaki seyahatleri etkilediği Brexit için de geçerliydi. Bu bazı havalimanlarında daha uzun pasaport kontrolleri ya da Avrupa veya Birleşik Krallık genelinde serbestçe seyahat etme, çalışma ve eğitim görme imkanının ortadan kalkması anlamına geldi.