Elon Musk, SpaceX ile xAI arasındaki hızlı birleşmeyle yatırımcıları şaşırttı. Şimdi ise analistler, yatırımcılar ve Musk’ı yakından takip edenler, bazılarına göre “nihai birleşim” olarak görülen SpaceX ile Tesla’nın birleşmesinin avantajlarını tartışıyor. SpaceX halka arz sürecine yaklaşırken, bazı yatırımcılar bunun devamı olarak dev bir birleşme fikrini gündeme getiriyor. Musk, şirketlerinin birbirine yaklaştığını düşündüğünü söylemiş olsa da olası birleşme spekülasyonları hakkında yorum yapmadı.
Buna rağmen, bazı Tesla destekçileri şirketlerin birleşmesinin Musk’ın yapay zeka hedeflerini hızlandırabileceğini, projelerini tek çatı altında toplayabileceğini ve potansiyel olarak tarihin en değerli şirketlerinden birini yaratabileceğini savunuyor. Tesla yatırımcısı Alexandra Merz, Musk’a ait X platformunda yaptığı paylaşımda, en iyi senaryosunun haziran veya temmuz ayında her iki şirketi eşit değerleyen hisse karşılığı hisse birleşmesi olduğunu söyledi.
Böyle bir işlem bugünkü değerlemelerle gerçekleşirse FactSet verilerine göre yılbaşından bu yana yüzde 22,5 düşen Tesla hissedarlarına küçük bir prim sağlayabilir. Yanılabileceği uyarısında bulunan Merz, hipotezini “halka açık ipuçlarını birleştirmek” olarak tanımladı.
Birleşmenin riskli yanları var mı?
Teksaslı bir bilişim yöneticisi olan James Robertson gibi bazıları ise daha şüpheci. 2014’te Tesla hissesi satın alan Robertson, birleşik bir şirketin General Electric gibi başarısız holdinglerin yolundan gidebileceğinden ve her iki işin başarısını riske atabileceğinden endişe ettiğini söyledi. Yine de fırsat bulduğunda tarihin en büyüklerinden biri olabilecek SpaceX halka arzına yatırım yapmak için istekli. Robertson, “Uzun vadede her iki şirkette de hisse sahibi olmanın daha değerli olacağını düşünüyorum” dedi.
Musk Mars’ta koloni kurma hedefini gerçekleştirmek için şirketlerini buna göre konumlandırmaktan hiç çekinmedi. Morgan Stanley’nin eski Tesla analisti Adam Jonas bu projeyi “Muskonomy” olarak adlandırmıştı. Son haftalarda diğer Wall Street analistleri de bu fikri devam ettirerek, bazıları yatırımcılara bir birleşmenin mantıklı olabileceğini söyledi. Barclays analisti Dan Levy şubat ayındaki bir analizinde şöyle yazdı: “Aldığımız en önemli yatırımcı sorusu, Elon’ın sonunda Tesla’yı SpaceX ile birleştirip daha geniş bir ‘Elon Inc.’ oluşturmayı planlayıp planlamadığı. Bu aşamada Tesla/SpaceX birleşmesi daha az olası görünse de ileride bir birleşme potansiyeli görüyoruz.”
SpaceX geçen hafta gizli şekilde halka arz başvurusunda bulundu ve söylentilere göre temmuz ayında halka açılmayı hedefliyor. Şirket, şubat ayında xAI ile birleşmesinin ardından 1,25 trilyon dolar değerlemeye ulaştı. Bu arada Tesla zaten halka açık ve piyasa değeri 1,1 trilyon dolar. İki şirketin birleşmesi, gerçekleşirse tarihin en büyük birleşmesi olacaktır.
Musk, Tesla ve SpaceX arasında yeni ortak girişimleri duyurarak spekülasyonları artırdı. Bunlar arasında Teksas, Austin’de kurulacak Terafab adlı ortak bir çip fabrikası ve Tesla ile xAI’ın yazılım geliştirmesini kolaylaştıran Digital Optimus adlı yeni bir yapay zeka ajanı yer alıyor.
Bununla birlikte, Tesla’nın yapay zeka girişimlerinin başarısını (insansı robotlar ve otonom araçlar dahil) SpaceX’in uzayda veri merkezleri kurma planına bağlayan yeni bir yapay zeka yaklaşımını da savundu. Teknoloji henüz kanıtlanmış olmasa da teoride uzay tabanlı veri merkezleri güneş enerjisiyle çalıştırılabilir ve Dünya’daki büyük enerji ve arazi ihtiyaçlarına dair endişeleri azaltabilir.
Tesla’nın robotik hedefleri
Musk uzun süredir Tesla’nın robotik ve yapay zeka ürünlerinin gücüyle dünyanın en değerli şirketi olacağı vizyonunu savunuyor ve nihai olarak 30 trilyon dolarlık bir değerlemeyi öngörüyor. Bu vizyon, temel otomotiv işinin ve ana gelir kaynağının gerilemesine rağmen Tesla’nın halka açık piyasalardaki performansını destekleyen bireysel yatırımcılar arasında karşılık buldu. Şirketin ilk çeyrek elektrikli araç teslimatları geçen yılın aynı dönemine göre yüzde 6,3 artmış olsa da toplam elektrikli araç pazarındaki payı son iki yılda düşüş eğiliminde.
Pazartesi günü yayımlanan bir notta JP Morgan analisti Ryan Brinkman, Tesla’nın yeni stratejisini uygulamakta zorlanması halinde hisse fiyatının 2026 sonuna kadar yüzde 60 düşebileceği uyarısında bulundu. Kasım ayında Tesla hissedarları tarafından onaylanan 1 trilyon dolarlık bir ödeme paketi, Musk’tan şirketin değerini 8,5 trilyon dolara çıkarmasını ve yeni yapay zeka ürünleri için iddialı hedeflerle bir dizi operasyonel kilometre taşına ulaşmasını talep ediyor. Aynı zamanda SpaceX, kısmen şubat ayında xAI ile birleşmesi sayesinde özel piyasalarda değerini hızla artırdı.
Columbia Hukuk Fakültesi profesörü Dorothy Lund’a göre Musk ileride Tesla ile SpaceX arasında bir anlaşma önerirse, bu durum muhtemelen rekabet incelemesine tabi tutulur. Lund, Tesla ile SpaceX’in doğrudan rakip olmamasının ve ABD Başkanı Donald Trump’ın hala görevde olması durumunda Musk’ın yönetimle yakın ilişkisinin bunun lehine olabileceğini belirtti. Ayrıca Lund, herhangi bir birleşme oylamasının hedef şirketin hissedarlarının onayını gerektireceğini de vurguladı.