ABD Başkanı Donald Trump’ın İran’a yönelik saldırıları küresel belirsizliği artırdı ancak uzun süreli bir çatışma ihtimali bazı sektörler için kazanç anlamına gelebilir. Lockheed Martin, Raytheon, Boeing, Exxon ve diğer savunma ile enerji şirketleri potansiyel olarak en fazla fayda sağlayabilecek şirketler arasında yer alıyor.
Öne çıkanlar
• ABD askeri güçleri 28 Şubat Cumartesi günü İran’ı vurdu ve Orta Doğu’da askeri operasyonların ne kadar süreceğine dair net bir öngörünün olmadığı yeni bir çatışma başlattı.
• Savaşın ilk birkaç gününde borsa dalgalı bir seyir izledi; Dow Jones Industrial Average, S&P 500 ve Nasdaq Composite dün de devam eden belirsizlik nedeniyle düşüşle açıldı.
• ABD ordusuyla sözleşmeleri bulunan Lockheed Martin, Raytheon ve Palantir gibi savunma şirketleri çatışmadan en doğrudan fayda sağlayanlar arasında. Sektördeki hisse fiyatları salı günü kısa süreli bir düşüş yaşasa da bu hafta genel olarak yükseliş eğilimindeler.
• Orta Doğu’daki çatışma bölgedeki petrol ve doğal gaz üretimi ile sevkiyatını etkilediği için Exxon ve Chevron gibi büyük petrol şirketleri de zaten yükselmiş olan petrol fiyatlarından fayda sağlayabilir. Petrol ve gaz sektörü de çatışma sırasında borsada yükseliş gördü.
• Spektrumun diğer ucunda ise petrol fiyatlarının yükselmesi ve artan belirsizliğin seyahat sektörü, lüks tüketim ürünleri ve FedEx ile UPS gibi büyük taşımacılık şirketleri için zarar verici olması bekleniyor.
Trump’ın İran sasvaşından hangi savunma şirketleri fayda sağlayabilir?
ABD Merkez Kuvvetler Komutanlığı (CENTCOM), İran’da kullanılan 20’den fazla silah sistemini belirledi. Bunların çoğu Lockheed Martin, RTX ve onun yan kuruluşu Raytheon, Boeing, Northrop Grumman, L3Harris Technologies ve General Atomics Aeronautical tarafından üretiliyor. Bu şirketlerin hisseleri genel olarak bu hafta yükseldi ancak analistler Boeing’in askeri sözleşmelere daha az bağımlı olması nedeniyle diğerleri kadar yükselmediğini belirtiyor.
Arizona merkezli SpektreWorks, ordunun daha düşük maliyetle saldırılar gerçekleştirmek için kullandığını söylediği tek yönlü LUCAS insansız hava araçlarını geliştiriyor. Bölgede kullanıldığı bildirilen daha gelişmiş Tomahawk füzeleri ise Raytheon tarafından üretiliyor. Düşman ateşini önlemek için kullanılan farklı bir füze türü olan THAAD önleyicileri ise Lockheed Martin tarafından üretiliyor. Bu şirketler ve dron ile füze alanında faaliyet gösteren diğer şirketler saldırılardan en fazla kazanç sağlayabilecek olanlar arasında. Catalyst Funds baş yatırım yetkilisi David Burns, Insider’a yaptığı açıklamada “Füze savunma sistemlerine en fazla maruz kalan şirketler artan talepten en büyük faydayı sağlayacak olanlar” dedi.
Yazılım şirketi Palantir’in hisseleri de şirketin orduya hizmet sağlaması nedeniyle yükseldi. Analistler ayrıca Avrupa savunma şirketlerinin de fayda sağlayabileceğini belirtiyor. JP Morgan analistleri ABD pazarına en fazla maruz kalan şirketler olarak BAE Systems, Renk, Leonardo DRS ve QinetiQ’u gösterdi.
Trump’ın İran savaşından hangi enerji şirketleri fayda sağlayabilir?
Dünya petrolünün yaklaşık yüzde 20’sinin geçtiği Hürmüz Boğazı’nda trafiğin kısıtlanması nedeniyle petrol ve gaz fiyatları yükseldi. Bu yüksek fiyatlar ABD petrol şirketleri için genel olarak olumlu oldu. Exxon, Chevron ve Occidental Petroleum gibi büyük şirketlerin hisseleri hafta sonu gerçekleşen saldırıların ardından hemen yükseldi ancak çatışmanın sektör üzerindeki etkisine dair belirsizlik nedeniyle sonraki günlerde daha dalgalı bir seyir izledi.
Burns, Insider’a yaptığı açıklamada Talos Energy gibi daha küçük ölçekli petrol şirketlerinin de yüksek fiyatlardan ve devam eden çatışmadan fayda sağlayabilecek iyi bir konumda olduğunu belirtti. Yüksek gaz fiyatları petrol üreticilerine hemen fayda sağlarken, analistler uzun sürecek bir çatışmanın yenilenebilir enerji sektörü için de olumlu olabileceğini öngörüyor. İnsanlar daha yüksek enerji fiyatlarının yükünü hafifletmek ve petrol ile gazdaki oynaklıktan kaçınmak için güneş ve rüzgâr gibi alternatiflere yönelebilir. Raymond James yatırım bankasında yönetici direktör olan Pavel Molchanov, E&E News’e verdiği demeçte “Yenilenebilir enerji, fosil yakıt ithalatına kıyasla temelde daha düşük emtia riski sunuyor ve bu avantajın hatırlatılması sektördeki hisseleri artırabilir” dedi.
Taşımacılık şirketleri hem kazanabilir hem kaybedebilir
FedEx, UPS ve DHL gibi büyük taşımacılık şirketleri uzun süreli bir çatışmadan zarar görebilir. Hisse fiyatları da bunu yansıtıyor. Çünkü petrol fiyatlarının yükselmesi ve Orta Doğu’daki hava sahası kapanmaları nedeniyle uçuş sürelerinin uzaması yakıt maliyetlerini artırabilir. Buna karşılık konteyner taşımacılığı yapan şirketler, malların taşınmasındaki sorunlardan fayda sağlayabilir. Wall Street Journal’a göre gemiler şu anda yoğun Süveyş Kanalı ve Hürmüz Boğazı’ndan uzak rotalara yönlendiriliyor. Bu durum konteynerlerin daha uzun mesafeler kat etmesine neden oluyor ve şirketlerin daha uzun yolculuklar için daha yüksek fiyat talep etmesine imkan tanıyor.
Bu nedenle Danimarkalı denizcilik devi Maersk ve Alman şirketi Hapag-Lloyd’un hisseleri çatışma sırasında yükseldi. Ancak devam eden saldırılar nedeniyle iş ve mülk kaybı riski de bulunuyor. Maersk ve diğer bazı şirketler güvenlik endişeleri nedeniyle Orta Doğu’daki limanlarda operasyonlarını askıya aldı. Bazı gemiler saldırılarda zarar gördü ve şirketler ofislerini kapatarak bölgedeki gemilere “sığınak aramaları” çağrısında bulundu.
En çok zarar görebilecek şirketler hangileri?
Seyahat sektörü şu ana kadar İran’daki saldırılardan en fazla etkilenen alanlardan biri oldu. Büyük havayolları, kruvaziyer şirketleri ve otel gruplarının hisseleri bu hafta düşüş yaşadı. Çatışma yakıt maliyetlerini artırıyor ve insanların tatil rezervasyonu yapma konusunda daha temkinli davranmasına yol açıyor. Saldırıların kendisi de sektöre doğrudan tehdit oluşturuyor. Orta Doğu’daki uçuşlar iptal edilirken bazı büyük otel zincirlerinin bölgedeki tesislerinin zarar gördüğü bildirildi.
Analistlere göre uzun süreli askeri operasyonlardan zarar görebilecek diğer sektörler arasında teknoloji şirketleri ve lüks tüketim sektörü de bulunuyor. Yatırımcılar çatışma dönemlerinde daha az riskli yatırımları tercih ediyor. LVMH, Burberry ve Cartier, Van Cleef ile Chloé markalarının sahibi olan Richemont gibi şirketlerin hisseleri de bu hafta çatışma nedeniyle düştü. Analistler bunu hem şirketlerin Orta Doğu’daki yüksek yatırımlarına hem de lüks ürünlerin tarihsel olarak daha düşük ekonomik belirsizlik dönemlerinde daha iyi performans göstermesine bağlıyor.
Ekonomi kötüleştiğinde tüketiciler lüks ürünler gibi büyük isteğe bağlı harcamalara daha az yöneliyor. CNBC’nin aktardığı RBC Capital Markets analistlerine göre lüks ürünler genellikle “tüketici güveninin yüksek olduğu ve insanların geleceğe dair olumlu beklentiler taşıdığı” dönemlerde en başarılı oluyor. Bazı sektörler için fayda olsa da ekonomistler genel olarak savaşın toplam ekonomik etkisinin olumsuz olacağını öngörüyor. Penn Wharton Budget Model (PWBM) direktörü Kent Smetters Fortune’a yaptığı açıklamada, çatışmanın ABD ekonomisine 50 milyar ile 210 milyar dolar arasında bir kayba yol açabileceğini tahmin etti.