Bakanlığın yaptığı açıklamada, geçmiş dönem dış ticaret ve gümrük işlemlerinin mevzuata uygunluğunu incelemeye yönelik denetim faaliyetlerinin kesintisiz sürdürüldüğü belirtildi. Denetimlerin, kurallara uygun hareket eden firmaların haklarını korumayı ve haksız rekabeti önlemeyi amaçladığı ifade edildi.
Son 2,5 yılda 28,7 milyar liralık işlem
Açıklamaya göre, sonradan kontrol denetimleri ile ikincil kontrol incelemeleri kapsamında son iki buçuk yılda toplam 28,7 milyar liralık ek tahakkuk ve ceza kararı düzenlendi. Böylece usulsüz gümrük ve dış ticaret uygulamalarına karşı önemli sonuçlar elde edildiği vurgulandı.
Verilere göre 2024 yılında 5,5 milyar lirası ikincil kontrol, 1,3 milyar lirası sonradan kontrol olmak üzere toplam 6,8 milyar liralık işlem gerçekleştirildi. Bu tutar bir önceki yıla göre yüzde 98 artış gösterdi.
2025 yılında ise 11,8 milyar liralık ikincil kontrol ve 1,8 milyar liralık sonradan kontrol sonucu toplam 13,6 milyar liralık ek tahakkuk ve ceza kararı alındı. Böylece yıllık bazda artış oranı yüzde 100'e ulaştı.
2026'nın ilk altı ayında ise 6,5 milyar lira ikincil kontrol ve 1,8 milyar lira sonradan kontrol kaynaklı olmak üzere toplam 8,3 milyar liralık işlem yapıldı. Bu rakam geçen yılın aynı dönemine göre yüzde 43'lük yükselişe işaret etti.
Riskli işlemler veri analitiğiyle belirleniyor
Bakanlık, denetim süreçlerinin Ticaret Araştırmaları ve Risk Değerlendirme Genel Müdürlüğü koordinasyonunda yürütüldüğünü belirtti. Yüz binlerce firma ve milyonlarca gümrük beyannamesi arasından riskli işlemlerin belirlenmesinde gelişmiş veri analitiği sistemlerinden yararlanıldığı aktarıldı.
Bu kapsamda Sonradan Kontrol Puanlama Sistemi (SKPS), İkincil Kontrol Alarm Sistemi (İKAS), Dahilde İşleme Kontrol Programı (DİKOP) ve Kıymet Alarm Sistemi (KIYAS) gibi uygulamaların kullanıldığı ifade edildi.
Denetimler sürecek
Açıklamada, riskli görülen firmaların müfettişler tarafından sonradan kontrol denetimine alındığı, şüpheli beyannamelerin ise bölge müdürlüklerindeki kontrol birimlerince detaylı incelemeye tabi tutulduğu belirtildi.
Bakanlık, gümrük ve dış ticaret işlemlerinde mevzuata uyumun artırılması ve vergi kayıplarının önlenmesi amacıyla denetim faaliyetlerinin önümüzdeki dönemde de kararlılıkla sürdürüleceğini kaydetti.