Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası mart ayında aylık bazda tüketici enflasyonunun ana eğiliminin gerilediğini bildirdi. Banka, Mart Ayı Fiyat Gelişmeleri Raporu'nu kamuoyu ile paylaştı.
Rapora göre tüketici fiyatları mart ayında yüzde 1,94 arttı. Yıllık enflasyon ise 0,66 puan azalışla yüzde 30,87 seviyesinde gerçekleşti.
Mart ayında tüketici enflasyonunda enerji fiyatları dikkat çekti. Bu durum jeopolitik gelişmelere ve ulaştırma hizmetlerine olan yansımalara bağlandı.
İlgili dönemde enerji fiyatları, brent petrol ve diğer ham petrol fiyatlarındaki gelişmelere istinaden yüzde 4,75 arttı. Bu artışta akaryakıt fiyatları öncü rol oynadı.
Raporda, eşel mobil uygulamasının uluslararası enerji fiyat gelişmelerinin enflasyona yansımasını önemli ölçüde sınırladığı değerlendirmesi yapıldı. Enerji dışı aylık tüketici enflasyonu ise yüzde 1,74 ile sınırlı oranda gerçekleşti.
Yılın ilk iki ayında gıda enflasyonunda gözlenen yüksek seyir mart ayında hız kesti. Temel mal enflasyonu ise dayanıklı tüketim mallarındaki görünümün etkisiyle düşük seyrini sürdürdü.
Diğer taraftan mevsimsel etkilerden arındırılmış aylık hizmet enflasyonu yüksek seyrini korudu. Bu durum jeopolitik gelişmelerle güçlenen ulaştırma fiyatlarından kaynaklandı.
Yurt içi üretici fiyatları mart ayında yüzde 2,30 artışla yüksek seyretmeye devam etti. Yıllık üretici enflasyonu da 0,52 puanlık artışla yüzde 28,08 oldu.
Eşel mobil uygulaması tüketici fiyatları üzerinde sınırlayıcı bir etki oluşturdu. Ancak vergi dışı derlenen üretici fiyatlarının küresel gelişmelerden daha fazla etkilendiği görüldü.
Eşel mobil enflasyonu ne kadar dizginliyor?
Tüketici fiyatlarındaki detaylı değişimler
Tüketici fiyatları artışı mart ayında yüzde 1,94 olarak gerçekleşti. Yıllık enflasyon ise 0,66 puan azalarak yüzde 30,87 seviyesine geriledi.
Yıllık tüketici enflasyonundaki düşüşe karşın B ve C endekslerinin yıllık değişim oranları yükseldi. Bu oranlar yaklaşık 0,20’şer puan artışla sırasıyla yüzde 30,11 ve 29,68 olarak gerçekleşti.
Yıllık enflasyona gıda ve alkolsüz içecekler 0,84 puan, temel mallar 0,30 puan katkı sağladı. Alkol tütün ve altın gruplarının katkıları da 0,22 puan azaldı. Enerji ile hizmet gruplarının katkıları ise sırasıyla 0,36 ve 0,34 puan arttı.
Mevsimsellikten arındırılmış tüketici fiyatlarının aylık artışı bir önceki aya kıyasla zayıfladı. Gıda enflasyonu yavaşlarken gıda dışı tüketici enflasyonu enerji fiyatlarındaki gelişmelere bağlı olarak yükseldi.
Aylık artışlar B endeksinde düşerken C endeksinde yükseliş kaydetti. Fiyat artışları B endeksini oluşturan gruplardan temel mallarda bir miktar yükseldi. Bu artışlar hizmette yatay seyrederken işlenmiş gıdada ise önemli ölçüde zayıfladı.
TCMB bünyesinde takip edilen göstergeler enflasyonun ana eğiliminin gerilediğini gösterdi. Göstergeler üç aylık ortalamalar bazında ise belirgin bir değişim sergilemedi.
Hizmet ve ulaştırma sektöründeki fiyat artışları
Hizmet fiyatları mart ayında yüzde 2,39 oranında yükseldi. Grup yıllık enflasyonu 0,59 puan artarak yüzde 40,26 seviyesinde gerçekleşti.
Bu gelişmede ulaştırma hizmetlerinin etkili olduğu görüldü. Yıllık enflasyon ulaştırma ve haberleşmede artarken diğer alt gruplarda geriledi.
Jeopolitik gelişmelerle artan akaryakıt fiyatları ulaştırma hizmetleri fiyatlarını aylık yüzde 6,07 yükseltti. Hava yolu ile yurt dışı yolcu taşımacılığı fiyatları yüzde 10,94 artışla öne çıktı.
Şehir içi ulaşım hizmetleri fiyat ayarlamalarının sarkan etkileriyle yükseldi. Şehirlerarası otobüs ücretlerinde ise akaryakıta ek olarak bayram etkisi gözlendi.
Haberleşme hizmetlerinde aylık enflasyon yüzde 3,03 ile görece yüksek seyretti. Kiralarda aylık artış yüzde 2,41 seviyesinde gerçekleşti. Kira yıllık enflasyonu ise 1,46 puan azalışla yüzde 52,45’e geriledi.
Eğitim başta olmak üzere diğer hizmetler görece ılımlı bir seyir izledi. Lokanta ve otel hizmetleri alt grupları da benzer şekilde ılımlı kaldı.
Temel mal fiyatlarındaki sınırlı yükseliş
Temel mal grubu fiyatları mart ayında yüzde 0,44 ile sınırlı oranda arttı. Grup yıllık enflasyonu 0,51 puan düşüşle yüzde 16,06’ya geriledi.
Altın hariç dayanıklı mal fiyatları yüzde 0,81 ile ılımlı bir oranda yükseldi. Mart ayında beyaz eşya, otomobil ve mobilya fiyatları arttı. Bu artışlar sırasıyla yüzde 2,39, yüzde 0,93 ve yüzde 0,76 oldu.
Diğer elektrikli ve elektriksiz alet fiyatları ise yüzde 0,26 azaldı. Giyim ve ayakkabı fiyatları da bu dönemde yüzde 2,17 geriledi.
Diğer temel mallar alt grubunda aylık enflasyon yüzde 2,20 oldu. Bu oran önceki aya kıyasla bir miktar güçlendi.
Enerji fiyatları mart ayında yüzde 4,75 arttı. Grup yıllık enflasyonu 6,05 puan yükselerek yüzde 34,24 seviyesine ulaştı.
Bu gelişmede ham petrol fiyatlarına paralel olarak yüzde 9,52 artan akaryakıt fiyatları öne çıktı. Eşel mobil uygulamasıyla artışların önemli bir bölümü maktu ÖTV tutarından karşılandı. Bu durum daha olumsuz bir görünümü başarıyla sınırladı.
Yağışlara bağlı olarak hidroelektriğin elektrik üretimindeki artan payı olumlu yansıdı. Son kaynak tedarik tarifesi kaynaklı elektrik fiyatındaki yüzde eksi 1,24'lük gerileme enflasyona olumlu katkı verdi.
Gıda enflasyonundaki yavaşlama
Gıda ve alkolsüz içecekler grubundaki fiyat artışı yüzde 1,79 oldu. Bu artış son iki aya kıyasla yavaşlama gösterdi. Grup yıllık enflasyonu ise 4,09 puan düşüşle yüzde 32,36 seviyesine indi.
Yıllık enflasyon işlenmemiş gıdada belirgin oranda geriledi. İşlenmiş gıdada ise görece yatay bir seyir izlendi.
Ayrıca bu dönemde her iki grupta aylık fiyat artışları ivme kaybetti. Sebze fiyatlarında yılın ilk iki ayında kaydedilen yüksek artışlar mart ayında düştü.
Buna karşılık et fiyatlarındaki güçlü seyir devam etti. İşlenmiş gıdada aylık fiyat artışı yüzde 0,62 ile belirgin şekilde yavaşladı.
Alkollü içecekler ve tütün grubunda fiyatlar yüzde 4,36 oranında yükseldi. Bu durum tütün ürünlerinde şubat ayında yapılan artışın mart ayına sarkan etkisinden kaynaklandı.
Üretici fiyatlarındaki ayrışma sinyalleri
Yurt içi üretici fiyatları mart ayında yüzde 2,30 artışla yüksek seyretmeye devam etti. Yıllık üretici enflasyonu 0,52 puan yükselerek yüzde 28,08 olarak gerçekleşti.
Ana sanayi gruplarına göre incelendiğinde enerji fiyatları yüzde 4,65 oranında arttı. Bu yüksek artış jeopolitik gelişmelerin güçlü etkisiyle ortaya çıktı.
Yağışların seyrine bağlı olarak elektrikte üretici fiyatları yüzde 11,2 oranında geriledi. Bu durum enerjide daha olumsuz bir görünüm oluşmasını engelledi.
Dayanıklı tüketim ile sermaye malları fiyatlarında ılımlı bir seyir izlendi. Bu mallardaki artış sırasıyla yüzde 0,89 ve yüzde 0,68 oldu.
Eşel mobil mekanizması tüketici fiyatları üzerinde sınırlayıcı bir etki oluşturdu. Vergi dışı derlenen üretici fiyatları ise küresel gelişmelerden daha fazla etkilendi.
Banka tarafından hazırlanan raporda, bu nedenle gelecek dönemde üretici ve tüketici enflasyonları arasında bir ayrışma gözlenmesinin söz konusu olabileceği değerlendirmesi yapıldı.