Üreticilerin ve tanker operatörlerinin çatışma ortamına göre lojistik süreçlerini yeniden düzenlemesi, petrol akışının beklenenden daha hızlı toparlanmasını sağladı. Bu gelişme, arz kesintilerinin fiyatlar üzerindeki etkisini de sınırladı.
Sevkiyatlarda dip seviyeden güçlü toparlanma
Goldman Sachs analistleri Daan Struyven ve Yulia Zhestkova Grigsby tarafından hazırlanan rapora göre, Basra Körfezi'nden gerçekleştirilen toplam ham petrol ve petrol ürünü sevkiyatı günlük 15-16 milyon varil düzeyine çıktı.
Bölgedeki ihracatın mart ayında günlük yalnızca 5-6 milyon varile kadar gerilemesi, savaşın petrol arzı üzerindeki etkisinin ne kadar ciddi olduğunu ortaya koymuştu. Son dönemdeki yükselişe rağmen sevkiyatlar hâlâ savaş öncesindeki seviyenin günlük 7-8 milyon varil altında bulunuyor.
Buna karşın Goldman Sachs, ihracat kanallarındaki toparlanmanın bölgedeki petrol arzının tamamen durmadığını ve sektörün yeni koşullara hızla adapte olduğunu gösterdiğine işaret ediyor.
Hürmüz Boğazı'nda gerçek hacmi ölçmek zor
Petrol ticaretinin kritik güzergâhlarından Hürmüz Boğazı'ndan geçen günlük petrol miktarının da yeniden yükseldiği belirtiliyor. Goldman Sachs, boğazdan geçen hacmin ABD'li yetkililerin tahmin ettiği günlük 8-10 milyon varil seviyesine yaklaşmış olabileceğini değerlendiriyor.
Ancak bölgedeki gerçek sevkiyat hacmini belirlemek giderek daha güç hale geliyor. Bazı tankerlerin hareketlerini gizlemek amacıyla uydu tabanlı transponder sistemlerini kapattığı ve böylece "karanlık geçiş" yöntemine başvurduğu ifade ediliyor.
Piyasa kaynaklarının tahminleri ise daha düşük bir tablo ortaya koyuyor. Suudi Arabistan'ın Kızıldeniz üzerinden gerçekleştirdiği ihracat hesaba katılmadığında, Hürmüz Boğazı'ndan geçen ham petrol miktarının günlük yaklaşık 6-8 milyon varil olduğu öngörülüyor.
Tankerler yeni lojistik yöntemlere yöneliyor
Petrol taşımacılığında kullanılan alternatif yöntemlerin yaygınlaşması da arzın korunmasına katkı sağlıyor. Uzmanlaşmış tankerlerin "karanlık geçiş" gerçekleştirmesi ve gemiden gemiye petrol transferlerinin artması, nakliye sektörünün savaş koşullarına uyum sağladığını gösteriyor.
Goldman Sachs'a göre bu operasyonel esneklik, çatışmaların daha uzun süre devam etmesi halinde dahi petrol fiyatlarındaki yükselişin sınırlanmasına yardımcı olabilir. Başka bir ifadeyle piyasa, yalnızca üretim miktarına değil, mevcut petrolün küresel tüketicilere ulaştırılabilme kapasitesine de odaklanıyor.
Petrol 120 doların üzerindeki zirveden döndü
Körfez'deki sevkiyatların yeniden artması, petrol piyasalarında savaş kaynaklı risk priminin azalmasına katkıda bulundu.
Ham petrol fiyatları nisan ayında varil başına 120 doların üzerine çıkarak tarihi zirvelere yaklaşırken, ihracat akışının yeniden güçlenmesiyle birlikte 89 dolar seviyesine kadar geriledi.
Bu hareket, piyasaların bölgedeki çatışmalara rağmen petrol arzının tamamen kesintiye uğramayacağı beklentisini fiyatlamaya başladığına işaret ediyor.
LNG ve rafine ürünlerde tablo daha kırılgan
Bununla birlikte Goldman Sachs, petrol piyasasındaki toparlanmanın enerji piyasalarının tamamında risklerin ortadan kalktığı anlamına gelmediği uyarısında bulunuyor.
Özellikle sıvılaştırılmış doğal gaz (LNG) ile rafine petrol ürünlerinin sevkiyatları hâlâ düşük seviyelerde seyrediyor. Bankaya göre Orta Doğu'daki lojistik sorunların uzaması durumunda Avrupa doğal gaz fiyatları ve vadeli rafine petrol ürünü fiyatları, ham petrole kıyasla daha güçlü bir yukarı yönlü riskle karşı karşıya kalabilir.
Dolayısıyla ham petrol akışındaki normalleşme piyasaları rahatlatsa da enerji arzına ilişkin risklerin tamamen ortadan kalktığını söylemek için henüz erken.