Asya ticaretinde salı günü petrol fiyatları temkinli bir düşüş kaydetti. Brent ham petrolü yüzde 0,24 kayıpla 99,12 dolar seviyesine geriledi. ABD Batı Teksas türü (WTI) ham petrol ise yüzde 1,67 düşerek 97,43 dolar üzerinden işlem gördü. Fiyatlardaki bu düşüş, Amerika Birleşik Devletleri'nin Hürmüz Boğazı ablukasından kaynaklanan risklerin olası müzakere işaretleriyle yatışmasından kaynaklandı.
Her iki gösterge de önceki seansta sert yükselmişti. ABD ordusunun İran limanlarına yönelik ablukaya başlamasının ardından Brent petrol yüzde 4'ten fazla, WTI ise yaklaşık yüzde 3 artmıştı. Geçtiğimiz ay petrol fiyatları yüzde 50 oranında artarak tarihi bir rekor kırmıştı.
ABD ordusu, Hürmüz Boğazı'ndaki ablukanın doğuya, Umman Körfezi ve Umman Denizi'ne kadar uzanacağını açıkladı. Gemi takip verileri, abluka başlarken iki geminin boğazdan geri döndüğünü gösterdi. Pazartesi günü boğazdan geçişler yeniden azalırken, küresel pazarlara bağlanan su yolundan yalnızca üç tanker geçebildi.
Çin bağlantılı ve ABD yaptırımı altındaki "Rich Starry" adlı tanker, salı günü boğazdan geçerek yeni kısıtlamaları test etti. Geminin İran limanlarına uğrayıp uğramadığı veya yük taşıyıp taşımadığı henüz netlik kazanmadı.
Liderlerden müzakere mesajları
İslamabad'da hafta sonu yapılan görüşmelerin çökmesinin ardından İran, Körfez'e kıyısı olan ülkelerin limanlarını hedef almakla tehdit etti. Ancak Reuters'a konuşan kaynaklar, Washington ve Tahran'ın diyalog kapısını açık bıraktığını aktardı. ABD'li bir yetkili, anlaşmaya varmak için ileriye dönük bir hareket olduğunu ifade etti.
ABD Başkanı Donald Trump, uygun kişilerden sabah saatlerinde telefon aldıklarını ve İran'ın bir anlaşma yapmak istediğini söyledi. Trump, İran'ın nükleer silaha sahip olmasına izin verecek bir anlaşmayı ise reddetti. Pakistan Başbakanı Şahbaz Şerif de gerilimi azaltma çabalarını doğruladı.
İran Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan, barış görüşmelerine yalnızca uluslararası hukuk ve düzenlemeler çerçevesinde devam etmeye hazır olduklarını belirtti. Kaynaklar, tarafların 7 Nisan'da açıklanan iki haftalık ateşkes sona ermeden önce uzun vadeli bir ateşkes için yüz yüze müzakereler planladığını bildirdi.
ABD heyetine Pakistan'da liderlik eden ABD Başkan Yardımcısı JD Vance, ablukanın müzakerelerde ABD'nin elini güçlendirdiğini savundu. Fox News'a konuşan Vance, hedeflerine ulaştıkları bir noktada olduklarını ve bu durumu yavaş yavaş sonlandırabileceklerini dile getirdi.
Küresel piyasalarda arz endişesi
NATO müttefikleri İngiltere ve Fransa ablukaya katılmaktan kaçınarak hayati su yolunun yeniden açılması çağrısında bulundu. Wall Street Journal'ın haberine göre, Suudi Arabistan da ABD'ye ablukayı kaldırması ve müzakere masasına dönmesi için baskı yaptı. Suudi yetkililer, Trump'ın hamlesinin İran'ı diğer nakliye rotalarını bozmaya itebileceğinden endişe duyduklarını aktardı.
KCM Trade Baş Piyasa Analisti Tim Waterer, Trump'ın olası bir anlaşma havucu sarkıtarak petrol fiyatlarındaki ateşi biraz aldığını değerlendirmesini yaptı. Westpac Banking Corp Emtia Araştırma Başkanı Robert Rennie, yenilenen görüşme ihtimalinin vadeli işlemlerdeki hareketleri sınırlayacağını kaydetti. Rennie, diplomatik sinyaller fiyatları 100 doların altında tutsa bile fiziki yakıt fiyatlarının yukarı yönlü baskı altında kalacağını vurguladı.
Stratejik ve Uluslararası Çalışmalar Merkezi'nden Will Todman ise ABD ablukasının küresel ekonomiye zarar vereceğini ve enerji fiyatlarındaki baskıyı artıracağını ifade etti.
Avustralya Commonwealth Bankası (CBA), arzın günler veya haftalar içinde yeniden başlayabileceğini ancak üretimi eski haline getirmenin aylar sürebileceğini belirtti. Banka, boğazdaki trafiğin yeniden başlamasının düşmesi gereken ilk domino taşı olduğunu aktardı.
ANZ analistleri, piyasadan günlük yaklaşık 10 milyon varil ham petrol arzının fiilen çekildiğini tahmin etti. Analistler, uzun süreli bir ablukanın günlük 3 ila 4 milyon varil ek sevkiyatı kısıtlayabileceğini ekledi. ANZ, daralan dengelerin Brent fiyatını mevcut seviyelerde tutmak için yeterli olduğunu bildirdi.
ABD Enerji Bakanı Chris Wright, sevkiyatın yeniden başlamasıyla petrol fiyatlarının önümüzdeki birkaç hafta içinde zirve yapabileceğini öne sürdü. ABD'de perakende benzin ve dizel maliyetleri bu ay 2022'den bu yana en yüksek seviyelere ulaştı. Avrupa'da ise jet yakıtı ve dizel fiyatları varil başına 200 doların üzerine çıkarak rekor kırdı.
Uluslararası kurumlardan peş peşe uyarılar
Uluslararası Para Fonu (IMF), Dünya Bankası ve Uluslararası Enerji Ajansı (IEA), enerji arzını stoklamaya karşı uyardı. Kurumlar, küresel piyasadaki bu şoku şimdiye kadarki en büyük sarsıntı olarak nitelendirdi. Petrol İhraç Eden Ülkeler Örgütü (OPEC), son aylık raporunda ikinci çeyrek küresel talep tahminini günlük 500 bin varil düşürdü.
IEA Başkanı Fatih Birol, petrol fiyatlarının henüz arz krizinin ciddiyetini yansıtmadığını ancak yakında yansıtacağını söyledi. Birol, stratejik petrol rezervlerinin serbest bırakılmasına henüz gerek olmayabileceğini ancak ajansın harekete geçmeye hazır olduğunu vurguladı. IMF Başkanı Kristalina Georgieva ise savaş nedeniyle ekonomik tahminlerini düşürecekleri uyarısında bulundu.