ABD'de en çok milyarderin bulunduğu eyalet olan Kaliforniya'daki çok sayıda zengin isim, servetlerine uygulanması muhtemel tek seferlik yüzde 5’lik bir vergi nedeniyle öfkeli. Service Employees International Union–United Healthcare Workers West tarafından desteklenen ve ilk olarak ekim ayında ortaya atılan teklifin, gelecek yılki oy pusulasına girebilmesi için haziran ayına kadar 875 bin geçerli seçmen imzası toplaması gerekiyor. Sonrasında ise, hukuki itirazlar bir yana, sandıkta da zorlu bir mücadeleyle karşı karşıya kalacak.
Bu durum Kaliforniya’nın en zengin insanlarının alarm zillerini çalmasını engellemedi. Rippling’in milyarder CEO’su Parker Conrad, “B turundan önce Kaliforniya’dan ayrılın” diye yazdı. Uber’in kurucusu Travis Kalanick, Kaliforniya’nın yüksek vergileri üzerine 2009’da yazdığı bir blog yazısını yeniden paylaştı ve buna “Kaliforniya çok uzun bir süredir 50 eyaletin en savurganı ve en yolsuzu” yorumunu ekledi. Girişim sermayedarı Chamath Palihapitiya ise X’te her gün önerilen vergiyi bir varlık gaspı olarak nitelendirerek, artan harcamaları gösteren ekonomik veriler paylaşıyor. Bu hafta yaptığı paylaşımda, “Bizi uyarmadık demeyin” diyerek, bunun Kaliforniya’nın teknoloji ekonomisini mahvedecek “kesinlikle korkunç bir fikir” olduğunu söyledi.
Taşınmaya başladılar
Bazı uzun süreli sakinler şimdiden taşınmaya başladı bile. Oracle’ın kurucusu Larry Ellison Hawaii’de bir ada ve Florida’nın Manalapan kentinde deniz kenarında bir kompleks de dahil olmak üzere 1 milyar doların üzerinde kişisel gayrimenkule sahip. Aralık ayında Pacific Heights’taki evini 45 milyon dolara sattı. Bu hamle, olası milyarder vergisi için ikametgahın belirleneceği 1 Ocak 2026 son tarihine göre seçilmiş olabilir.
Google’ın kurucu ortağı Larry Page ise aralık ayında Miami’de iki mülk için 173,5 milyon dolar harcadı; bazılarına göre bu, taşınma için son anda yapılmış bir hamleydi. New York Times analizine göre Page ile ilişkili 45’ten fazla şirket son haftalarda eyaletten çıkmak ya da faaliyetlerini sonlandırmak için belgeler sundu. Peter Thiel’in yatırım şirketi Thiel Capital, yılbaşı arifesinde Miami’de bir ofis açtığını duyurdu. Yaklaşık 50 yıl önce Kaliforniya’ya yerleşen Thiel ise aralık ayında, vergiye karşı lobi faaliyeti yürütecek olan eyalet iş dünyası kuruluşu California Business Roundtable’a 3 milyon dolar bağışladı. Hatta bazı Demokratlar bile teklifi eleştirdi. LinkedIn’in kurucusu Reid Hoffman, önerilen vergiyi “o kadar çok yönden kötü tasarlanmış ki basit bir sosyal medya paylaşımı tüm büyük kusurlarını kapsayamaz” sözleriyle tanımladı.
Sakinlikle karşılayan tek isim
Bu arada Demokrat Vali Gavin Newsom New York Times’a yaptığı açıklamada eyaleti korumak için bu vergiye karşı mücadele edeceğini söyledi. Sadece bir milyarder bunu sakinlikle karşıladı. Nvidia’nın CEO’su Jensen Huang, Bloomberg TV’ye “Silikon Vadisi’nde yaşamayı biz seçtik ve sanırım hangi vergileri uygulamak isterlerse uygulasınlar, öyle olsun. Benim için sorun değil" dedi.
Vergiler üzerindeki bu mücadele yeni değil. Kaliforniya zaten ülkedeki en yüksek eyalet gelir vergisi oranına sahip: yüzde 13,3. Buna, 2004’te seçmen referandumuyla kabul edilen, 1 milyon doların üzerindeki gelirler için yüzde 1’lik ek vergi de dahil. Bazı milyarderler eyaleti çoktan terk etmişti.
2001’de Sausalito’daki dairesini 50.000 dolarlık bir ipotekle teminat göstererek Rockstar enerji içeceğini kuran Russell Savage, “Herkes vergisiz eyaletlere gidecek. Kaliforniya gibi bir eyalette neden iş kurasınız ki?” diyor. Eskiden Russ Weiner olarak bilinen Savage, yaklaşık 20 yıl önce Florida’ya taşındı. “Larry Ellison gitti. Ben gittim. Elon Musk gitti. Liste uzayıp gidiyor. Yani kanıt ortada.” Haklı olabilir: 2010’dan bu yana, girişim sermayedarı Jim Breyer, Palantir’in kurucu ortağı Joe Lonsdale ve In-N-Out’un sahibi Lynsi Snyder da dahil olmak üzere 30’dan fazla milyarder Kaliforniya’dan ayrıldı.
Toplam servetleri 2,1 trilyon dolar
Ancak tüm şikayetlere ve gidişlere rağmen Kaliforniya’nın hala cazibesini koruyor ve muhtemelen hala bir teknoloji serveti yaratmak için en iyi yer. Yapay zekaya hücum sayesinde, Altın Eyalet’te yaşayan milyarder sayısı rekor kırarak 246’ya ulaştı; bu sayı Forbes’un 2025 Milyarderler listesini sabitlediği mart ayındaki 219’un üzerindeydi. Bu, diğer tüm eyaletlerden daha fazla. En yakın eyalet, 157 milyarderle yine yüksek vergili New York. Florida’da 130, Teksas’ta ise sadece 85 milyarder var. Kaliforniya’daki milyarderlerin toplam serveti 2,1 trilyon dolar; bu da mart ayından bu yana yüzde 19’luk, konuşulan verginin üç katından fazla bir artış anlamına geliyor. (Eğer toplamda 500 milyar doların üzerinde servete sahip Page ve Brin eyaletten ayrılırsa, bu rakam düşebilir.)
Teklifi hazırlamaya yardımcı olan akademisyenler ise endişeli değil. Teklifin yazarlarından ve Missouri Üniversitesi Hukuk Fakültesi profesörü David Gamage, “Toz duman dağıldığında, akademik literatürde tutarlı ve güçlü biçimde, çok az kişinin hatta belki hiç kimsenin gerçekten taşınmadığı görülebilir” diyor. Gamage ve meslektaşları (Forbes’un milyarder değerlemelerine dayanarak), bu verginin 200’ün üzerindeki Kaliforniyalı milyarderden yaklaşık 100 milyar dolar toplayacağını ve bu paranın 2027 ile 2031 arasında eyalet kasasına gireceğini tahmin ediyor. Forbes’un Kaliforniyalı milyarderlerin varlıklarına dair analizi ise, 11 Ocak itibarıyla net servetlere dayanarak biraz daha yüksek, 104 milyar dolarlık bir rakam ortaya koyuyor. Ortalama bir Kaliforniyalı milyarder 147 milyon dolar ödemek zorunda kalacak ancak olası vergi faturaları 50 milyon doların altından, yasa geçer ve hala Kaliforniya sakini sayılırsa Page için 13,4 milyar dolara kadar uzanıyor. Elbette bu rakamlar, hisse senedi piyasalarındaki dalgalanmalara bağlı olarak her gün değişecek: teklif ikametgahı bu kişilerin 1 Ocak’taki yaşam yerlerine göre belirlemeyi planlarken, net servetler yaklaşık bir yıl sonra ölçülecek. O zamana kadar hisselerin ne yapacağını ya da kalanların yaklaşan vergi faturasından kaçınmak için ne tür yollar deneyeceğini kim bilebilir?
İşte son net servetlerine göre Kaliforniya'nın en tanınmış milyarderlerinin önerilen plana göre ödeyecekleri tahmini tutarlar:
Larry Page
Net servet: 268.1 milyar dolar Tahmini vergi tutarı: 13.4 milyar dolar
Sergey Brin
Net servet: 247.4 milyar dolar Tahmini vergi tutarı: 12.4 milyar dolar
Mark Zuckerberg
Net servet: 221.8 milyar dolar Tahmini vergi tutarı: 11 milyar dolar
Jensen Huang
Net servet: 160 milyar dolar Tahmini vergi tutarı: 8 milyar dolar
Peter Thiel
Net servet: 26 milyar dolar Tahmini vergi tutarı: 1.5 milyar dolar
Steven Spielberg
Net servet: 7.1 milyar dolar Tahmini vergi tutarı: 350 milyon dolar
George Lucas
Net servet: 5.3 milyar dolar Tahmini vergi tutarı: 250 milyon dolar
Kim Kardashian
Net servet: 1.9 milyar dolar Tahmini vergi tutarı: 90 milyon dolar
Magic Johnson
Net servet: 1.5 milyar dolar Tahmini vergi tutarı: 75 milyon dolar
LeBron James
Net servet: 1.3 milyar dolar Tahmini vergi tutarı: 60 milyon dolar
Arnold Schwarzenegger
Net servet: 1.2 milyar dolar Tahmini vergi tutarı: 60 milyon dolar