Avrupa’daki hava yolu şirketlerini bünyesinde barındıran Airlines for Europe (A4E), jet yakıtı arzında yaşanan sıkıntılar ve hızla yükselen maliyetler karşısında Avrupa Birliği’ne çağrıda bulundu. Kuruluş, Ortadoğu’daki gelişmelerin sektörde ciddi baskı yarattığını belirterek, tedarik zincirinin daha yakından izlenmesini istedi.
A4E’ye göre, mevcut kurallar kapsamında hava yollarına getirilen, uçuş yapılan havalimanlarının en az yüzde 90’ında yakıt ikmali yapma zorunluluğu geçici olarak kaldırılmalı. Bu adımın, şirketlere operasyonel esneklik sağlayacağı vurgulanıyor.
Yolcu hakları ve maliyet baskısı gündemde
Açıklamada, yolcu hakları düzenlemelerinde “olağanüstü durum” tanımının netleştirilmesi gerektiğine dikkat çekildi. Yakıt kıtlığı, hava sahası kapanmaları ve güvenlik kaynaklı yönlendirmelerin bu kapsamda değerlendirilmesi talep ediliyor. Böylece havayolu şirketlerinin tazminat yükünün azaltılması hedefleniyor.
Öte yandan sektör, artan maliyetlerin yolculara yansımaması için de çeşitli öneriler sundu. Emisyon Ticaret Sistemi’nin geçici olarak askıya alınması ya da maliyetlerinin düşürülmesi, sürdürülebilir havacılık yakıtı için sağlanan desteklerin artırılması ve vergi yükünün hafifletilmesi bu öneriler arasında yer alıyor.
Uzun vadeli çözüm arayışı
Sektör temsilcileri yalnızca geçici önlemlerle yetinilmemesi gerektiğini de vurguluyor. Buna göre, Avrupa genelinde kerosen stoklarının güvence altına alınması, ortak satın alma mekanizmalarının devreye alınması ve rafinerilere yönelik arz yükümlülüklerinin getirilmesi öneriliyor. Bu adımların, gelecekte benzer krizlerin etkisini azaltacağı ifade ediliyor.
Fiyatlar iki katına çıktı
Yaşanan arz daralması, fiyatlara doğrudan yansıdı. Avrupa genelinde jet yakıtı maliyetleri, savaş öncesine kıyasla yaklaşık yüzde 100 artarak tarihi zirvelere ulaştı. Özellikle Basra Körfezi’ne yüksek bağımlılığı bulunan Avrupa ülkeleri, bu süreçte en kırılgan bölgeler arasında öne çıkıyor.
Havalimanlarında kısıtlar başladı
Tedarik sıkıntısının somut etkileri de görülmeye başlandı. İtalya’daki bazı havalimanlarında yakıt kullanımına sınırlamalar getirilirken, sektör oyuncuları yaz sezonunda uçuş programlarının riske girebileceği uyarısında bulunuyor.
Geçtiğimiz günlerde Airports Council International Europe (ACI Europe) da benzer bir uyarı yaparak, Hürmüz Boğazı’ndaki ticaret akışının tam olarak sağlanamaması halinde Avrupa’daki havalimanlarının birkaç hafta içinde ciddi yakıt sıkıntısıyla karşılaşabileceğini bildirmişti.