İstanbul Sanayi Odası (İSO) Türkiye İmalat Satınalma Yöneticileri Endeksi'nin (PMI) ağustos ayı sonuçları açıklandı. Endeks, temmuz ayındaki 47,7 seviyesinden 48,1'e çıktı. Eşik değer olan 50'nin üzerindeki rakamlar sektörde iyileşmeye işaret ediyor. Manşet PMI ağustosta 50 eşik değerinin altında kalmayı sürdürdü. Ancak endeks son üç ayın en yüksek seviyesinde gerçekleşti. Bu durum faaliyet koşullarında ılımlı bir yavaşlamaya işaret etti.
Orta Doğu'daki savaş bölgede belirsizlik yarattı. Bu durum ağustos ayında talebin zayıf seyretmesine yol açtı. İmalat sektörünün performansı da bu süreçte baskılanmaya devam etti. Bunun sonucunda toplam yeni siparişler ve yeni ihracat siparişleri yavaşladı. Öte yandan, her iki göstergedeki düşüş temmuz ayına kıyasla daha sınırlı gerçekleşti.
Üretim seviyelerinde üst üste üçüncü düşüş
Bu gelişmeler karşısında imalatçılar üretim seviyelerini üst üste üçüncü ay azalttı. Ağustostaki yavaşlama bir önceki aya oldukça yakın ve ılımlı seyretti. İş yüklerindeki zayıflık, imalatçıları istihdam ve satın alma faaliyetlerini azaltmaya yöneltti. Her iki alanda da düşüş temmuz ayına göre daha yüksek oranlarda kaydedildi. Firmalar siparişlerini mevcut stoklarını kullanarak karşılamayı tercih ettiklerini bildirdi. Buna bağlı olarak girdi ve nihai ürün stokları düşüş eğilimini korudu.
Yükselen yakıt ve petrol maliyetleri ham madde fiyatlarını artırdı. Bunun sonucunda girdi maliyetleri enflasyonu son üç ayın en yüksek düzeyine çıktı. Firmalar da buna bağlı olarak satış fiyatlarını artırdı. Nihai ürün fiyatlarında enflasyon ivme kazandı. Ancak bu artış ocak-haziran ortalamasına göre yavaş seyretti. Orta Doğu'daki savaşın yol açtığı aksamalar nedeniyle tedarikçilerin teslimat süreleri uzadı.
Sektör genelinde talep yönlü sorunlar sürüyor
İSO Türkiye Sektörel PMI ağustos raporu yeni ihracat siparişlerinde iyileşme belirtileri gösterdi. Buna rağmen Türk imalat sektörünün genelinde talep yönlü sorunlar yaşandı. Üretimde büyüme sınırlı ölçekte kaldı. İstihdam artıran sektör sayısı temmuz ayına göre azaldı. Girdi maliyetleri enflasyonu yüksek seyretmeye devam etti. Bazı sektörler yeni sipariş almak için satış fiyatı artışlarını sınırlı tuttu.
Ağustosta son beş ayda ilk kez tüm sektörlerde yeni siparişler yavaşladı. En sert daralma kimyasal, plastik ve kauçuk sektöründe kaydedildi. En ılımlı düşüş ise giyim ve deri ürünlerinde yaşandı. Toplam yeni siparişlerdeki gerileme dikkat çekti. Bu gerileme, takip edilen 10 sektörün yarısında yeni ihracat siparişlerinin artmasına rağmen gerçekleşti.
Talep koşullarındaki zayıflık sektörlerin çoğunluğunun üretimini azaltmasına yol açtı. Bunun tek istisnası metalik olmayan mineral ürünler sektörü oldu. Bu sektörde üst üste ikinci ay güçlü üretim artışı kaydedildi. Söz konusu artış Mayıs 2022'den bu yana en yüksek hızda gerçekleşti. Üretimde en belirgin yavaşlama ise kimyasal, plastik ve kauçuk sektöründe gözlendi.
Zayıf seyir imalatçıların istihdam kararlarında temkinli davranmalarına neden oldu. İstihdam artışı kaydedilen sektör sayısı beşten ikiye geriledi. Kara ve deniz taşıtı üreticileri üst üste dördüncü ay istihdamını artırdı. Ana metal sanayi sektöründeki sınırlı artış sekiz aylık daralma eğilimini bitirdi. Satın alma faaliyetlerinin yavaşlaması tedarik zincirleri üzerindeki baskıyı hafifletti. İzlenen sektörlerin yarısında teslimat süreleri kısaldı.
En yüksek maliyet enflasyonu elektronikte
Ağustos ayında en yüksek maliyet enflasyonu elektrikli ve elektronik ürünler sektöründe kaydedildi. Bu sektörde girdi fiyatlarındaki artış son beş ayın zirvesine ulaştı. İzlenen sektörlerin büyük bölümünde maliyet enflasyonu ivme kazandı. Geçen kasım ayından bu yana en ılımlı artış ağaç ve kağıt ürünlerinde yaşandı. Girdi maliyetlerindeki yükselişle birlikte satış fiyatları tüm sektörlerde arttı. Giyim ve deri ürünleri firmalarının satış fiyatlarındaki artış ise oldukça sınırlı kaldı.
S&P Global Market Intelligence Ekonomi Direktörü Andrew Harker verilere ilişkin önemli değerlendirmelerde bulundu. Orta Doğu'daki savaşın gölgesinin Türk imalat sektörünün üzerine düşmeye devam ettiğini belirten Harker, savaşın yalnızca talebi zayıflatmakla kalmadığını, iş kararları üzerinde de ilave bir belirsizlik yarattığını söyledi. Harker, "Öte yandan, yeni siparişlerdeki düşüşün ağustos ayında ivme kaybederek son üç ayın en ılımlı düzeyinde gerçekleşmesi, firmaların bu etkiyi sınırlayabildiklerini gösterdi." değerlendirmesini yaptı. Sektörün önümüzdeki aylarda ivme kazanabileceğine ilişkin bir miktar umut doğduğunu vurgulayan Harker, "Halen pek çok şey Orta Doğu'daki gelişmelerin hangi yönde seyredeceğine bağlı." ifadesini kullandı.