IEA'nın Küresel Kritik Mineraller Görünümü raporuna göre, nadir toprak elementlerine ilişkin olası arz sıkıntılarının ekonomik etkisinin yaklaşık yarısı ABD ve Avrupa'da hissedilecek.
Otomotivden havacılığa, elektronikten savunma sanayisine ve enerji teknolojilerine kadar birçok stratejik sektörde kullanılan nadir toprak elementleri, düşük miktarlarda tüketilmelerine rağmen üretim süreçlerinin vazgeçilmez girdileri arasında yer alıyor.
Dünyanın en büyük nadir toprak elementleri üreticisi olan Çin, geçen yıl ekim ayında ihracat kontrollerini daha fazla ürünü kapsayacak şekilde genişletmiş ve yeni lisans koşulları getirmişti. Ancak bu düzenlemelerin yürürlüğe girmesi daha sonra bir yıl ertelenmişti.
Tedarik zincirlerinde kırılganlık uyarısı
Raporda, ihracat kısıtlamalarının tam olarak uygulanması halinde otomotiv, yüksek teknoloji, savunma ve enerji sektörlerinde toplam 6,5 trilyon dolarlık üretimin tedarik zinciri aksaklıklarından etkilenebileceği vurgulandı.
IEA İcra Direktörü Fatih Birol, kritik minerallerin küresel ekonomide oynadığı role dikkat çekerek, ekonomik değerin önemli bölümünün tedarik zincirleri son derece yoğunlaşmış ve bu nedenle kırılgan olan sınırlı miktardaki kritik minerallere bağlı olduğunu ifade etti.
Grafitte de benzer tablo
Ajans, elektrikli araç bataryalarının temel hammaddelerinden biri olan grafit konusunda da benzer risklerin bulunduğunu belirtti.
Rapora göre, Çin'in grafit ihracatına yönelik planlanan kontrollerinin eksiksiz uygulanması durumunda Çin dışındaki yaklaşık 300 milyar dolarlık nihai üretim faaliyetinin olumsuz etkilenmesi bekleniyor. Çin'in küresel işlenmiş grafit üretimindeki payının ise yüzde 90'ın üzerinde olduğu kaydedildi.
Alternatif tedarik arayışı hızlandı
Raporda, Batılı ülkelerin Çin'e bağımlılığı azaltmak amacıyla alternatif kritik mineral tedarik zincirleri oluşturma çalışmalarını hızlandırdığına işaret edildi.
Bu kapsamda yeni madencilik ve işleme projelerine yönelik kamu finansmanı taahhütlerinin 2023-2025 döneminde dört kattan fazla artarak 65 milyar dolara ulaştığı belirtildi.
IEA verilerine göre, ABD ve Malezya'da devreye alınan yeni nadir toprak elementleri işleme tesisleri sayesinde Çin'in küresel işlenmiş nadir toprak pazarındaki payı 2023'teki yüzde 90 seviyesinden geçen yıl yüzde 85'e geriledi.