Şirketlerde yöneticiler sık sık “ekipten daha fazla fikir” beklediklerini dile getiriyor. Ancak uygulamada tablo farklı. Toplantılarda fikir soruluyor, fakat karşılık çoğu zaman sessizlik oluyor. Uzmanlara göre bu durumun temel nedeni, çalışanların görüşlerini paylaşırken kendilerini güvende hissetmemesi.
Sessizliğin arkasında ne var?
Kurumsal ortamlarda fikirlerin sistematik biçimde reddedilmesi ya da küçümsenmesi, çalışanların katılım isteğini hızla zayıflatıyor. Bir önerinin alaycı bir tavırla karşılanması veya yeterince dinlenmeden geri çevrilmesi, yalnızca o fikri değil, gelecekteki katkıları da ortadan kaldırıyor.
Araştırmalar, birkaç olumsuz deneyimin bile çalışanlara “risk alma” konusunda güçlü bir mesaj verdiğini ortaya koyuyor: Konuşmak kariyer açısından güvenli değil.
Bu nedenle pek çok organizasyonda “fikirlerin teşvik edildiği” ifade edilse de, pratikte çalışanlar sesini çıkarmamayı tercih ediyor.
Güvenli ortam neden kritik?
Uzmanlara göre liderliğin temel unsurlarından biri psikolojik güven ortamı oluşturmak. Çalışanlar, önerilerinin hemen yargılanmayacağını ve kişisel olarak hedef alınmayacaklarını bilmek istiyor.
Özellikle yaratıcı sektörlerde ve hızlı değişim yaşayan iş kollarında, farklı ve alışılmadık fikirlerin bastırılması şirketlerin yenilik kapasitesini doğrudan etkiliyor. Kısa vadede “zayıf” görünen bir öneri, doğru yönlendirmeyle stratejik avantaja dönüşebiliyor.
Katılımı artırmak için üç temel adım
Uzmanlar, ekiplerin daha açık ve üretken hale gelmesi için liderlerin üç noktaya odaklanması gerektiğini belirtiyor:
1. Her fikre adil değerlendirme
Bir çalışan için sıradan görünmeyen bir öneri, uzun süren bir hazırlık sürecinin ürünü olabilir. Fikirlerin hızlıca elenmesi yerine, makul bir değerlendirme sürecinden geçirilmesi öneriliyor.
2. Hızlı yargıdan kaçınma
Deneyimli yöneticiler çoğu zaman içgüdüsel karar verebiliyor. Ancak ilk tepkinin olumsuz olması, yaratıcılığı baskılayabiliyor. Uzmanlar, daha fazla soru sorulmasını ve fikrin arka planının anlaşılmasını tavsiye ediyor.
3. Büyük resmi gözetme
Amaç yalnızca doğru fikri seçmek değil, aynı zamanda fikir üretimini sürdürülebilir hale getirmek. Uzun vadeli başarı için güven, açıklık ve katılım kültürünün inşa edilmesi gerektiği vurgulanıyor.
Kültür meselesi
Yöneticilerin verdiği ilk tepkiler, kurum kültürünü doğrudan şekillendiriyor. Açık bir yüz ifadesi, dikkatli dinleme ve yapıcı geri bildirim; çalışanların katkı sunma isteğini artırıyor.
Uzmanlara göre şirketler, inovasyon hedefliyorsa yalnızca fikir talep etmekle yetinmemeli; o fikirlerin rahatça dile getirilebileceği bir iklim oluşturmalı. Çünkü gerçek liderlik, yalnızca karar vermek değil, potansiyeli ortaya çıkaracak alanı açmak anlamına geliyor.