Exxon yakın zamanda Nijerya’nın derin deniz petrol sahalarına 24 milyar dolara kadar yatırım yapmayı içeren potansiyel bir plan açıkladı. Chevron ise Venezuela’daki varlığını genişletti. BP, Namibya açıklarındaki petrol bloklarında pay satın aldı ve TotalEnergies Türkiye ile anlaşma imzaladı. Enerji araştırma ve danışmanlık firması Wood Mackenzie’nin geçen hafta yaptığı tahmine göre büyük petrol şirketleri gelecek yıllarda arama faaliyetlerinden toplamda 120 milyar dolar değer yaratabilir. İran’ın enerji altyapısına yönelik saldırıları ve Basra Körfezi bölgesindeki nakliye krizi, küresel ölçekte petrol için bir yarış başlattı ve bazı Batılı petrol şirketlerinin gelirlerinden milyarlarca dolar sildi. Ancak enerji fiyatlarındaki artış, petrol endüstrisine daha önce ulaşılamayan ya da yıllar önce terk edilmiş bölgelere açılmasına yardımcı olması beklenen büyük bir nakit akışı sağlıyor. Bu giriş, birçok sondaj şirketinin hissedarlara daha fazla nakit döndürmek için arama harcamalarını kısmasının ardından geliyor.
Perşembe günü Exxon, Chevron ve diğer petrol şirketlerinin yöneticileriyle yapılan bir görüşmede, ABD Enerji Bakanı Chris Wright ve İçişleri Bakanı Doug Burgum, yaklaşan arz açığı öncesinde artan fiyatları dengelemek için petrol üretimini artırmaya devam etmeleri çağrısında bulundu. ABD petrol vadeli işlemleri varil başına yaklaşık 88 dolar seviyesinde işlem görüyor. Bu savaş öncesinde 60’lı dolar aralığındaki seviyelerin oldukça üzerinde. ABD Başkanı Donald Trump ve İranlı yetkililerin Hürmüz Boğazı’nın yeniden açıldığını söylemesinin ardından fiyatlar cuma günü düştü. İran daha sonra boğazın yeniden kapatıldığını açıkladı.
Yüksek fiyatlardan yararlanmak istiyorlar
Wall Street Journal'a konuşan kaynaklara göre petrol şirketleri, yüksek fiyatlardan yararlanmak için üretimlerini en üst düzeye çıkarmak istiyor ancak mevcut bütçeleri içinde kalarak ve büyük yatırımların getireceği ek maliyetleri üstlenmeden. Wood Mackenzie’ye göre büyük petrol şirketleri 2021’den 2025’e kadar küresel arama faaliyetlerine yılda ortalama 19 milyar dolar harcadı. Enerji yöneticileri ayrıca daha uzun vadeli bir misyona odaklanıyor: 2030’lara kadar kârlarını sürdürebilmek için yeterli petrol ve gaz bulmak. İran ile Birleşik Arap Emirlikleri arasında kritik bir petrol ve gaz geçiş noktası olan Hürmüz Boğazı’nın kapanması, dünyanın günlük petrol ve sıvılaştırılmış doğalgaz arzının yüzde 20’sini kilitlemiş durumda.
Orta Doğu’da faaliyet gösteren bazı Batılı petrol şirketleri önemli kayıplar yaşadı. Exxon, savaşın ilk çeyrekte küresel petrol ve gaz üretimini yüzde 6 azalttığını söyledi. Şirket, Katar’daki doğalgaz tesislerinde meydana gelen hasarın ardından yılda yaklaşık 5 milyar dolar gelir kaybetme riskiyle karşı karşıya. Ortağı QatarEnergy, onarımların beş yıla kadar sürebileceğini tahmin ediyor.
Şimdilik petrol ve gaz sektörünün dikkatini Basra Körfezi’nden uzaklaştırması bekleniyor. Savaş başlamadan birkaç gün önce Chevron, Irak’ın Basra Oil şirketiyle dünyanın en büyük kara petrol sahalarından biri olan West Qurna 2’de pay almak için özel görüşmelere başladığını açıklamıştı. Ancak analistler, çatışma tamamen çözülene kadar Batılı petrol şirketlerinin Orta Doğu’da büyük anlaşmalar imzalamasının pek olası olmadığını söylüyor.
Rezervleri artırma planı
Bunun yerine savaşın ekonomik etkileri, şirketleri portföylerini çeşitlendirmeye ve kesinti riskini dünya geneline yaymaya yönlendiriyor. Enerji şirketleri aynı zamanda rezervlerini artırmaya çalışıyor. Wood Mackenzie’ye göre küresel talebi 2050’ye kadar karşılamak için dünya petrol üreticilerinin toplam rezervlerine 300 milyar varil yeni kaynak eklemesi gerekiyor. Exxon, Chevron, Shell, BP ve TotalEnergies; Afrika, Güney Amerika ve Doğu Akdeniz’de önümüzdeki on yıl için rezervlerini yenileyebilecek yeni sondaj fırsatlarını yakından inceliyor.
Geçen hafta Exxon, Yunanistan açıklarında sondaj yapmaya yönelik bir adım attı. Son aylarda Irak, Türkiye ve Gabon ile ön arama anlaşmaları imzaladı. Trinidad ve Tobago’da şirket, derin sularda petrol ve gaz bulmak için sismik çalışmalar yürütüyor. Exxon’un uluslararası harcamaları, mevcut projeler dahil olmak üzere geçen yıl yaklaşık 9 milyar dolar oldu.
Bu arada Chevron, geçen yıl Hess’i 53 milyar dolara satın alması da dahil olmak üzere arama ekibini güçlendirdi. Şirket, eski bir TotalEnergies yöneticisi olan Kevin McLachlan’ı arama faaliyetlerinden sorumlu başkan yardımcısı olarak göreve getirdi.
Projeler için 7 milyar dolar ayırdı
Chevron, bu yıl dünya genelindeki deniz üstü projelere 7 milyar dolar ayırdı. Venezuela’da şirket bu hafta, ABD rafinerilerinin tercih ettiği yoğun ağır petrol açısından zengin bölgelerdeki konumunu güçlendirecek bir varlık takası anlaşmasına vardı. Devlet şirketi Petróleos de Venezuela, ortak girişimlerinden birinde şirkete ek yüzde 13 işletme payı sattı. Chevron’un yüzde 30 paya sahip olduğu başka bir proje ise komşu bir alanı geliştirme hakkı kazandı.
Chevron’un bu yılın ilerleyen dönemlerinde, Akdeniz’de 9 milyon net dönümlük alana sahip olduğu Mısır’da arama çalışmaları yürütmesi planlanıyor ve şirket yakın zamanda Meksika Körfezi’nde önemli petrol keşiflerini doğruladı. Bu yılın başlarında Yunanistan yakınlarında dört deniz üstü ruhsat kazandı ve petrol açısından zengin Libya’da da bir blok elde etti. Hürmüz Boğazı’ndaki kriz ortadan kalksa bile petrol fiyatlarının önümüzdeki aylarda yüksek kalması bekleniyor. Araştırma ve danışmanlık firması Rystad Energy analisti Schreiner Parker, “Sürekli yüksek petrol fiyatları, arama faaliyetlerinin en iyi dostudur. Orta ve uzun vadede, Basra Körfezi’nden çıkan her varile eklenecek bir risk primi olacak ve bu da şirketleri yeni ve keşfedilmemiş bölgelere yönlendirecek" diye konuştu.