ABD Başkanı Donald Trump’ın gümrük vergilerinden en sert şekilde etkilenen ülkeler, ABD yüksek mahkemesinin tarifeleri iptal etme kararının ardından talihin hızlı bir şekilde tersine dönmesiyle en büyük kazananlar olarak öne çıktı. Çin, Hindistan ve Brezilya mahkemenin Trump’ın vergileri uygulamak için uluslararası acil ekonomik yetkiler yasasını kullanmasının yasa dışı olduğuna hükmetmesinin ardından ABD’ye yapılan sevkiyatlarda daha düşük gümrük vergisi oranları görmeye başlayan ülkeler arasında yer alıyor. Trump daha sonra küresel ölçekte yüzde 15’lik bir oran planladığını açıklasa da Bloomberg Economics bunun ortalama efektif gümrük vergisi oranının yaklaşık yüzde 12 olacağı anlamına geleceğini hesapladı. Bu oran geçen yıl nisan ayında açıklanan tarifelerinden bu yana en düşük seviye.
Asya için Morgan Stanley ekonomistleri, ağırlıklı ortalama gümrük vergisi oranının yüzde 20’den yüzde 17’ye düşeceğini, Çin’den gelen mallara uygulanan ortalama vergilerin ise yüzde 32’den yüzde 24’e gerileyeceğini belirtiyor. Ancak Trump yönetimi gümrük vergisi rejimini yeniden inşa etmek amacıyla sektörel ve ekonomiye özgü vergiler uygulamaya çalıştığından, bu rahatlama geçici olabilir.
"Belirsizlik geride kaldı"
Yine de Morgan Stanley’de Chetan Ahya liderliğindeki ekonomistler bir notta “Gümrük vergileri ve ticaret gerilimlerine ilişkin belirsizliğin zirve seviyesi geride kaldı” diye yazdı. Yeni genel oran, Amerika’nın ticaret ortakları için adeta oyun alanını yeniden eşitliyor. Mahkemeler tarafından yüzde 10’luk fentanil vergisi de kaldırılan Çin gibi ülkeler için ihracat artık daha az cezalandırıcı oranlarla karşı karşıya. Kaybedenler arasında yüzde 10’luk daha düşük oranlar müzakere etmiş olan Birleşik Krallık ve Avustralya gibi ekonomiler bulunuyor.
Taahhütlere bağlı kalmaları için baskı yapıyor
Ticaret politikasına ilişkin belirsizliğin yatırımcı duyarlılığını zayıflatmasıyla dolar ve S&P 500 vadeli işlemleri geriledi. Hong Kong’daki Çin hisseleri ise yükseldi. Üst düzey ABD yetkilileri, aralarında Avrupa Birliği ve Japonya’nın da bulunduğu ortaklara, önceki müzakerelerde verdikleri taahhütlere bağlı kalmaları için baskı yapıyor. Ayrıca Trump’ın Çin lideri Şi Cinping ile görüşmek üzere yakında Pekin’i ziyaret etmeyi planlamasıyla birlikte, Çin ile yapılan bir yıllık ateşkesin sürdürülmesi hedefleniyor. Uzun bir tatil döneminde olan Çin, yüksek mahkeme kararına ilişkin henüz resmi bir açıklama yapmadı. ABD Ticaret Temsilcisi Jamieson Greer Fox News Sunday’e verdiği demeçte, “Çin’in anlaşmadaki kendi yükümlülüklerine uyduğundan emin olmak istiyoruz. Bu da satın alacaklarını söyledikleri ürünleri almaya devam etmeleri anlamına geliyor" dedi.
Kanada ve Meksika da fentanille bağlantılı vergilerle karşı karşıya kalmıştı dolayısıyla bunların artık geçerli olmaması sayesinde avantajlı duruma geçtiler. ABD-Meksika-Kanada (USMCA) ticaret anlaşması kapsamındaki muafiyetler yürürlükte kalırsa, Bloomberg Economics analistleri Nicole Gorton-Caratelli, Chris Kennedy ve Maeva Cousin’in bir notta yazdığına göre bu ülkeler “çok elverişli bir konumda” ortaya çıkacak.
Yeni yüzde 15’lik oran, daha önce yüzde 10’luk orana sahip olan ülkeleri daha kötü bir konumda bırakıyor. Avustralya ve Birleşik Krallık bu durumda. Öte yandan, daha önce ihracatlarına uygulanan ve o dönemde rekabetçi sayılan yüzde 15’lik seviyeye sahip olan Japonya gibi ülkeler de bu avantajlarını kaybetmiş oldu. Mahkeme kararı yeni bir belirsizlik katmanı eklese de analistler küresel ticaretin geçen yıl boyunca gösterdiği dayanıklılığa ve genel ortalama gümrük vergisi oranındaki görece sınırlı değişime işaret ederek kısa vadeli etkilerin sınırlı kalabileceğini belirtiyor.
Goldman Sachs bünyesindeki David Mericle dahil ekonomistler, yüksek mahkeme kararı ile yeni açıklanan tarifelerin birleşiminin, 2025’in başından bu yana efektif gümrük vergisi oranındaki artışı yüzde 10 puanın biraz üzerinden 9 yüzde puana düşüreceğini tahmin ediyor. Ekonomistler değerlendirme notlarında, “Son politika değişikliklerinden anlamlı gümrük vergisi indirimleri yaşayacak ülkelerden yapılan ithalatın önümüzdeki aylarda artması muhtemel. Ancak GSYH üzerindeki etki, artan stok birikimi ve tüketim, ticaretin yönlendirildiği diğer ülkelerden yapılan ithalatın azalması ve gümrük vergisi oranı yükselen ülkelerden yapılan ithalattaki küçük düşüşler tarafından büyük ölçüde dengelenecektir" diye yazdı.