ABD'de bankacılık düzenleyici kurumları perşembe günü sektör için kritik bir adım attı. Bankaların sermaye kurallarını modernize etmeye yönelik hazırlanan üç teklif kamuoyunun görüşüne sunuldu. ABD Merkez Bankası (Fed), Federal Mevduat Sigorta Kurumu (FDIC) ve Para Birimi Kontrol Ofisi (OCC) söz konusu planı resmen oylayarak kabul etti.
Ortak açıklamada, tekliflerin bankacılık sisteminin güvenliğini korurken sermaye gerekliliklerini sadeleştirmeyi hedeflediği belirtildi. Bu hamlenin kredi verme, hisse geri alımları ve temettüler için milyarlarca doları serbest bırakma potansiyeli taşıdığı ifade ediliyor. Düzenlemelerin tamamlanması halinde, 2008 finansal krizinden bu yana atılan en büyük adım olacağı vurgulanıyor.
Sermaye oranlarında kademeli düşüş bekleniyor
Yeni paket, 2023 yılında sermaye gerekliliklerini önemli ölçüde artırmayı hedefleyen plana karşı çıkan Wall Street için büyük bir zafer anlamına geliyor. En üst düzey bankacılık kurumları, Başkan Donald Trump'ın kuralsızlaştırma hamlesini büyük ölçüde benimsedi. Yönetim, geleneksel kredi kuruluşlarının banka dışı kurumlar ve özel kredilerle rekabet etmesine yardımcı olmayı amaçlıyor.
Fed tarafından paylaşılan bir nota göre, tekliflerin toplam sermaye miktarında ılımlı bir düşüşe yol açması bekleniyor. En büyük bankalar için en yüksek kaliteli düzenleyici sermaye olan çekirdek sermaye gerekliliklerinde yüzde 4,8 azalma öngörülüyor. Orta büyüklükteki bankalar için yüzde 5,2, küçük bankalar için ise yüzde 7,8 oranında bir düşüş planlanıyor.
Fitch Ratings, sermayede kısa vadede keskin bir düşüş beklemediğini açıkladı. Ancak kurum, stres testleri, kaldıraç kuralları ve riske dayalı standartlardaki kademeli gevşemenin orta vadede tamponları kümülatif olarak aşındırabileceği uyarısında bulundu. Düzenleyiciler ise sermaye seviyelerinin 2008 öncesine kıyasla yüksek kalacağını belirtiyor.
Basel III ve büyük bankalara yönelik adımlar
Paketin ilk teklifi, en büyük ve uluslararası ölçekte aktif bankalara odaklanıyor. Bu bölüm, Basel III anlaşmasının son bileşenlerini uygulamaya koyarak risk duyarlılığını artırmayı hedefliyor. Ayrıca dev bankalar için gereksinimleri hesaplamada kullanılan mükerrer metodolojilerin ortadan kaldırılması planlanıyor.
Kredi, piyasa ve operasyonel riskleri daha iyi kavramayı amaçlayan bu adım, bankaların faiz oranı riski gibi kayıpları karşılama kapasitesini netleştirecek. Düzenleyiciler, bu hamlenin Citigroup, Bank of America ve JPMorgan Chase gibi devler için küçük bir sermaye artışıyla sonuçlanmasını bekliyor. Eski Basel III teklifi, daha katı ipotek sermayesi gereklilikleri içeriyordu ve hiçbir zaman tamamlanmamıştı.
İkinci teklif ise geleneksel kredi faaliyetleri için sermaye gerekliliklerini riskle daha uyumlu hale getiriyor. Orta ölçekli bankalar için standart bir yaklaşım uygulanarak, bazı menkul kıymetlerden elde edilen gerçekleşmemiş kazanç ve kayıpların sermaye oranlarına dahil edilmesi isteniyor. Düzenleyiciler, bunun konut ipoteklerini, tüketici ve kurumsal kredileri destekleyeceğini ifade ediyor.
Sistemik risk ek ücretlerinde yeni dönem
Fed tarafından sunulan üçüncü teklif, ABD'nin küresel sistemik öneme sahip bankaları için ek ücretleri ayarlamayı içeriyor. Ek sermaye gerekliliğini belirlemede sistemik risk ölçümünü iyileştiren bu düzenlemeyle, uluslararası standartlara uyum hedefleniyor. Bu kapsamda ek ücretlerin nominal gayrisafi yurt içi hasıladaki değişikliklere endekslenmesi planlanıyor.
Fed Başkanı Jerome Powell, bu adımın bankaların sistemik sermaye ek ücretlerinin arttığını görmeden büyümelerine izin vereceğini ifade etti. Plan ayrıca, sistemik ek ücretlerin 50 baz puan yerine 10 baz puanlık artışlarla tahsis edilmesini öneriyor.
Planlar bankacılık sektöründe büyük yankı buldu. Banka Politikası Enstitüsü, Finansal Hizmetler Forumu ve SIFMA gibi gruplar önlemleri alkışladı. Bazı Demokrat milletvekilleri ve akademisyenler ise sektörün Amerikan hanelerinden daha fazla fayda sağladığını belirterek taslağı eleştirdi.
Kurum içi itirazlar ve Avrupa'ya yansımaları
Plana yönelik kurum içinden de farklı sesler yükseldi. Fed Yönetim Kurulu Üyesi Michael Barr, sermaye gereksinimlerindeki belirgin indirimlerin gereksiz ve akılsızca olduğu değerlendirmesini yaptı.
Fed Denetimden Sorumlu Başkan Yardımcısı Michelle Bowman ise değişikliklerin genel sermaye çerçevesini güçlendireceğini savundu. Bowman, bu yapının yeni rejim altında sağlam kalmaya devam edeceği şeklinde konuştu.
FDIC Başkanı Travis Hill de sermaye gerekliliklerini kalibre etmenin önemine değindi. Hill, bunun her zaman beklenmedik şoklara karşı dayanıklılık ve ekonomik büyümeyi yönlendirmek gibi yarışan hedefleri dengelemeyi içerdiğini söyledi.
Michigan Üniversitesi'nde görevli eski Fed politikası avukatı Jeremy Kress, sürecin başlarında olunduğuna dikkat çekti. Kress, bankaların yorumlarını sunup bilançolarını optimize etmelerinin ardından çok daha büyük bir sermaye indirimiyle karşılaşılabileceğini dedi.
Söz konusu teklifler, 18 Haziran'a kadar sürecek 90 günlük bir kamuoyu danışma sürecine tabi tutulacak. ABD'li düzenleyicilerin stres testlerini elden geçiren ve kuralları gevşeten bu hamlesi, Avrupa'daki denetçilerin de benzer adımlar atması yönündeki çağrıları güçlendiriyor.