ABD Başkanı Donald Trump, 2021'de sosyal medya platformu Truth Social'ın arkasındaki şirket olan Trump Media and Technology Group'u tanıttı. Sansürsüz bir platform vaat etti ve destekçilerine özel amaçlı satın alma şirketi (SPAC) aracılığıyla yatırım yapma fırsatı sundu. SPAC hisseleri iki gün içinde yüzde 1.650 yükseldi, ardından üçüncü günün başına gelindiğinde yaklaşık yüzde 30 geriledi. 17 yaşından beri çalışan ve 100 bin doların üzerinde bir birikim yapan Vadim Fistikan, bunu bir fırsat olarak gördü. Fistikan'a göre bu, bir uyarıdan çok indirim fırsatı gibi görünüyordu. Trump'a üç kez oy vermiş olan Fistikan, yatırımını artırmaya devam etti ve toplam yatırımı 205 bin dolara ulaştı.
"Artık beş parasızım"
Bugün bu yatırımın değeri yalnızca 30 bin dolar. Fistikan geçen sonbaharda Truth Social'a girerek hayal kırıklığını dile getirdi. “'Bu tam bir dolandırıcılık,' dedim. Birçok kişi de bana, ‘Hayır, sen sadece Trump düşmanısın’ dedi. Ben de ‘Hayır. İlk günden beri bu işin içindeydim... Artık beş parasızım' yanıtını veriyorum" diyor. Yalnız da değil. Bir dönem Trump Media'nın bireysel yatırımcılarının gayriresmi lideri gibi hareket eden ibadet lideri Chad Nedohin ise bugün şirketi, ABD Başkanı ve yakın çevresini zenginleştirmek için kullanılan bir araç olarak tanımlıyor. Nedohin, “Onlar için biz sadece yoksul koyunlarız. Hiç kimseyi umursamıyor" dedi.
Trump'ın yaşamı boyunca ortaya koyduğu en dikkat çekici girişimler Atlantic City'deki kumarhaneler, New York Borsası'ndaki halka arzlar ya da Amerika genelindeki siyasi hareketler olsun tek bir şeye dayanıyordu: Destekçilerine. Trump, 2021'de Beyaz Saray'dan ayrıldığında elinde bunlardan fazlasıyla vardı ve kısa süre içinde bunları gelir kaynağına dönüştürmeye koyuldu. Bunu yaparken üç aşamalı belirgin bir yöntem izledi. İlk aşama, fikir: Bir iş modeli oluştur, neredeyse hiç yatırım yapma ve şirketten büyük bir hisse al. İkinci aşama, satış: Sadık destekçiler arasında büyük bir heyecan yarat ve mümkün olduğunca nakde dönüştür. Üçüncü aşama ise enkaz: Varlıkların çöküşünü izle ve geriye kalan kırıntıları kurtarmaya çalış. 2021 ile 2025 yılları arasında Trump ailesine ait beş girişim halka açık yatırımcılara sunuldu: Trump Media, World Liberty Financial, Trump'ın meme coin'i, Melania Trump'ın meme coin'i ve American Bitcoin.
Hepsi değer kaybetti
Şimdi ise hepsi bu “enkaz” aşamasına ulaşmış durumda. Trump Media hisseleri zirve seviyesinden yüzde 89 geriledi. World Liberty tokenları yüzde 82 değer kaybetti. Trump'ın meme coin'i yüzde 98 düştü. Melania'nın versiyonu yüzde 99 geriledi. American Bitcoin hisseleri ise yüzde 95 değer kaybetti. Forbes'un hesaplamalarına göre Trump ailesi 1,9 milyar dolarlık nakit çıkışı yaptıktan sonra toplamda hala 3,1 milyar dolar karda bulunuyor. Buna karşılık destekçilerinin toplam zararının yaklaşık 7 milyar dolar olduğu tahmin ediliyor.
Bütün bunların insani bedeli, Fistikan'ınki gibi hikayelerde yatıyor. O yalnızca bir hisse senedi satın almadı. Trump'ın destekçilerini birer araç değil, ortak olarak gördüğü anlatısına yatırım yaptı. Fistikan, "Hayat birikimimin neredeyse tamamı bu tek hissedeydi. Bu onun şimdiye kadar yaptığı en büyük hırsızlık, en büyük dolandırıcılık" diyor. Nick Pinto, Ocak 2025'te Trump'ın Miami'deki golf tesisindeki ahşap ağırlıklı, deri döşemeli Champions restoranında otururken telefonuna Robinhood'dan bir bildirim düştü: Trump bir memecoin çıkarmıştı.
26 yaşındaki Pinto, gelirinin büyük bölümünü sosyal medya platformları için video üreterek kazanıyor. Yaptığı araştırma ise internette biraz Google'da arama yapmak ve X'te dolaşmaktan ibaretti. "Kendi kendime, 'Biraz bundan alayım; ne olacağı belli olmaz.' dedim." İlk etapta 7.000 dolar yatırım yaptı.
Hayal edttiğ gibi olmadı
Pinto, Trump'ın Beyaz Saray'a dönüşüyle birlikte Trump ailesine olağanüstü bir servet kazandıran yatırım çılgınlığının bir parçasıydı. Bunun temelleri, başkanın bir önceki eylül ayında başlattığı kripto projesi World Liberty Financial'a dayanıyordu. Milyarder Justin Sun, Menkul Kıymetler ve Borsa Komisyonu'nun (SEC) yönelttiği suçlamalarla karşı karşıyayken, Trump seçimi kazandıktan sonra projenin tokenına 45 milyon dolar yatırım yaptı; ardından ABD Başkanı'nın memecoin'ine de 100 milyon dolar daha koydu. Melania Trump da kendi coin'ini çıkardı. Trump iktidara yükselirken bu üç token yoğun biçimde işlem gördü ve yüz milyonlarca dolar nakit gelir sağladı.
Ardından Trump yeni bir ayrıcalık ekledi: Memecoin'e en fazla yatırım yapan ilk 220 kişi için Virginia'daki kulübünde bir akşam yemeği. Bu habere çok heyecanlanan Pinto, yatırımını 480 bin dolara çıkardı ve toplam yatırım portföyünün yaklaşık yüzde 60'ını memecoin'e ayırdı. Bu onu akşam yemeğine katılmaya hak kazandırdı ancak yaşadıkları hem gerçeküstü hem de özensizdi. Pinto, ortamın vasat yemekleri ve kötü servisiyle bir düğünü andırdığını söylüyor. "Bana soda bile vermediler; elimde sadece su vardı."
Pinto, arkadaşının kendisine şunları söylediğini hatırlıyor: “Bu Trump ailesinin adeta durduk yere ortaya çıkardığı bir şey. Coin'in geleceğini ya da bununla ilgili planlarının ne olduğunu öngörmemizin gerçekten bir yolu yok.” İkna olan Pinto, elindeki varlıkların yüzde 75'ini satarak yaklaşık 250 bin dolarlık zararını kesinleştirdi. Yine de olağanüstü bir şey yaşanması ihtimaline karşı kalan kısmı elinde tuttu.
Gerçekten de olağanüstü bir şey oldu. Nisan ayında Trump, bu kez Mar-a-Lago'da bir başka etkinlik düzenledi. Katılımcılara Trump temalı koleksiyon kartları, içinde kolonya bulunan ABD Başkanı heykelcikleri ve Trump marka saatlerin yer aldığı hediye çantaları dağıtıldı. Pinto, “Neredeyse bir tane alamıyordum çünkü insanlar benimkini sürekli çalıyordu,” dedci ve bir katılımcının altı çantayla ayrıldığını söyledi.
Bazı katılımcılar ise hatıra eşyalarından daha fazlasını istiyordu. İlk akşam yemeğinden önce, Huma Finance'in kurucu ortaklarından Erbil Karaman, Beyaz Saray'ın şirketinin yurt dışına para transferlerinde kullandığı, dolara endeksli kripto paralar olan stablecoin'lerle ilgili bir yasa hazırlığında olduğunu bildiği için yatırımını artırdı. Karaman, etkinlikte herhangi bir lobi faaliyeti yürütmediğini belirtti. İki ay sonra ise bir yasa imza töreni için Beyaz Saray'dan davet aldı.
"Gerçekten inanıyorlar"
Trump'ın memecoin'inden en çok kazananlar ise genellikle ona en az önem verenler oldu. Kripto sitesi airdropalert.com'un kurucusu Morten Christensen, coin'i piyasaya sürüldükten hemen sonra satın aldı ve birkaç gün sonra heyecan azalmaya başlayınca elinden çıkardı. Bu işlemden yaklaşık 30 kat kazanç elde ettiğini söylüyor. Trump'ın akşam yemeğine katılabilmek için ise aynı anda hem coin'i satın aldı hem de açığa satış yaptı; böylece ilk etkinlik için yaklaşık 1.200 dolar komisyon ödeyerek yer kazandı, ikinci etkinlikteki yerini ise 500 dolara aldı. Christensen, “MAGA taraftarları gerçekten inanıyor. Ben ise sadece kâr için buradayım. İnananların bulunduğu bazı grup sohbetlerindeyim ve onlar gerçekleri ya da verileri görmezden gelme konusunda gerçekten çok iyiler. Onlar adına biraz üzülüyorum" diyor.
Artık Justin Sun bile Trump'ın kripto girişimlerinin iyi bir yatırım olduğunu iddia etmiyor. Nisan ayında açtığı davada, World Liberty'nin yatırımını artırması için kendisine baskı yaptığını, bunu reddedince de varlıklarını dondurduğunu öne sürdü. Sun, World Liberty'yi kendisini dolandırmak ve şantaj yapmakla suçladı. World Liberty ise Sun'ın tokenlerini dondurma hakkına sahip olduğunu savundu ve iftira gerekçesiyle karşı dava açtı. Sun ayrıca, World Liberty'nin Trump'a ve diğer içeriden kişilere bu kadar büyük miktarda para aktarmasının ardından girişimin riskli krediler almaya başladığını da iddia ediyor. Trump dışında projeyi kamuoyuna en fazla pazarlayan kişi olan Sun,şimdi projeyi “çöküşün eşiğinde” olarak nitelendiriyor.