ABD’de geçen hafta içinde, havayolu CEO’ları ve ABD Ulaştırma Bakanı ufukta birleşmeler olabileceğine dair spekülasyonları artırdı. Ancak sektör uzmanları bu tür bir konsolidasyonun yolculara fayda sağlamasının pek olası olmadığı konusunda uyarıyor.
Öne çıkanlar
• United Airlines CEO’su Scott Kirby, Bloomberg’in pazartesi günü bildirdiğine göre ABD Başkanı Donald Trump da dahil olmak üzere hükümet yetkililerine American Airlines ile olası bir birleşmeyi gündeme getirdi.
• Delta CEO’su Ed Bastian geçen hafta şirketinin ilk çeyrek kazanç görüşmesinde yatırımcılara, daha yüksek yakıt fiyatlarının havayolu sektöründe “çok daha önemli yapısal reformlara” yol açacağını söyledi.
• ABD Ulaştırma Bakanı Sean Duffy geçen hafta CNBC’ye verdiği röportajda, “Havacılık sektöründe bazı birleşmeler için yer var mı? Evet, bence var” dedi ve Trump’ın “büyük anlaşmaları görmeyi sevdiğini” ancak herhangi bir birleşmenin tekel karşıtı incelemeye tabi olacağını ekledi.
• Atmosphere Research Group’un başkanı Henry Harteveldt Forbes’a yaptığı açıklamada, “United-American birleşmesinin gerçekleşme ihtimali, güneşin kuzeyden doğması kadar olası” diyerek Kirby’nin muhtemelen American ile dalga geçtiğini belirtti.
• Harteveldt Forbes’a ayrıca, “Daha az havayolu, daha az fiyat rekabeti anlamına gelir ve büyük dört şirketten herhangi birinin daha da büyümesine izin vermek, yolcular için faydalı olmayabilir” dedi ve ABD’deki tüm havayolu birleşmelerinin hem Ulaştırma Bakanlığı hem de Adalet Bakanlığı onayını gerektirdiğini ekledi.
İran savaşı havayollarını zorluyor
Bir havayolunun talihsizliği, bir başkası için fırsat olabilir. İran savaşı başlamadan önceye kıyasla yüzde 65 artan jet yakıtı fiyatları, ABD havayolları için finansal bir stres testi haline geldi. Daha zayıf şirketler kapasite azaltmak, borçlanmak veya daha büyük zararları kabullenmek zorunda kalırken, daha güçlü rakipler pazar paylarını artırıyor.
17 Mart’ta J.P. Morgan yatırımcı konferansında, büyük ABD havayollarının yöneticileri, İran’daki savaşın neden olduğu yakıt fiyatlarındaki büyük artışa rağmen seyahat talebinin bu artışı büyük ölçüde dengelemeye yetecek kadar güçlü kaldığı konusunda hemfikirdi. Ancak bazı havayolu yöneticileri birleşmeler için zemin hazırlayan bir söylem geliştirmeye başlamıştı. Bastian yakıt fiyatlarının, “neredeyse bir gecede” iki katına çıkmasının sektörü önemli ölçüde etkileyeceğini, çünkü “bunu absorbe edecek marjı olmayan şirketler olduğunu” söyledi. Kirby ise ABD Ulaştırma Bakanı’nın kendisini proaktif şekilde arayarak “dünya genelinde petrolle ilgili her şeyin yolunda olup olmadığını kontrol ettiğini” belirtti. Üç gün sonra çalışanlara gönderdiği notta Kirby, yakıt fiyatları yüksek kalırsa bunun “varlık satın alma, ağ değişikliklerini absorbe etme vb.” fırsatlar yaratabileceğini yazdı.
Tarih tekrar eder mi?
Bastian Delta’nın kazanç görüşmesinde, “Son on yıla baktığımızda konsolidasyonun neden gerçekleştiğini unutuyoruz. Konsolidasyonu tetikleyen şey yüksek yakıt fiyatlarıydı” dedi. Nitekim, 2008 petrol fiyatı sıçraması ve finansal kriz, sektörde birleşme dalgasını tetikleyerek havayolu sayısını bir düzineden fazladan ABD hava trafiğinin büyük kısmını kontrol eden dört şirkete düşürdü.
Birkaç yıl içinde Delta Northwest’i satın aldı, United Continental ile birleşti, Southwest AirTran’i satın aldı ve 2013’te American, US Airways’i bünyesine kattı. On yılı aşkın süre sonra, “büyük dört” havayolu American, Delta, United ve Southwest, OAG verilerine göre ülkenin havacılık pazarındaki koltuk kapasitesinin yüzde 75’ini hala kontrol ediyor.
Vanderbilt Policy Accelerator direktörü Ganesh Sitaraman Reuters’a, “Daha az seçenek, daha yüksek bilet fiyatları, daha fazla ücret ve A noktasından B noktasına gitmek isteyen herkes için daha az alternatif anlamına gelir” dedi. Harteveldt ise Forbes’a “Bu ülkede ihtiyacımız olan şey havayolu sektöründe daha az değil, daha fazla rekabet. Eğer birleşmeler en büyük dört havayolundan herhangi birini içerirse, bu şirketleri daha da büyük ve güçlü hale getirir ve diğer havayollarının onlarla etkili şekilde rekabet etme fırsatını azaltır” diye konuştu.
Hangi havayolları satın alma yapabilir?
Havayolu sektörü dar kâr marjlarıyla çalışır ve Orta Doğu’daki savaşın tetiklediği petrol fiyat artışı şirketlerin bu şoku absorbe etme kapasitesini zorluyor. Havayolları biletleri haftalar ve aylar öncesinden sattığı için, yakıt fiyatları bilet fiyatlarından daha hızlı yükseldiğinde zayıf şirketler daha fazla risk altında kalıyor. İflas sürecinde olan ultra düşük maliyetli Spirit Airlines, iflas veya satın alınma açısından en savunmasız şirket olarak görülüyor. Frontier ve JetBlue da Covid pandemisinden bu yana kârlı olmakta zorlanıyor.
ABD’nin en kârlı havayolları olan Delta ve United, daha yüksek yakıt maliyetlerini absorbe etmek ve operasyon stratejilerini sürdürmek açısından en iyi konumda. Delta’nın bir petrol rafinerisine sahip olması, yakıt fiyatlarındaki artışlara karşı kısmi bir koruma sağlıyor. Harteveldt, Forbes’a “Delta, Southwest ve United’ın satın alma yapabilecek finansal konumda oldukları söylenebilir. Bu tür bir anlaşmayı gerçekleştirebilecek bilanço, kredi notu ve finansal kapasiteye sahipler ancak çok şey birleşmenin büyüklüğüne ve ilgili havayoluna bağlı” dedi. Harteveldt’e göre United ile American’ın birleşmesi dünyanın en büyük havayolunu oluşturur ve ciddi tekel karşıtı endişelere yol açabilir.